ARM   RUS   ENG

Ընտելացված ձիու հայրենիքը` կռվախնձոր

Պայքար հանուն քաղաքակրթության: Ինչպես Հոմերոսի հայրենի քաղաքի շուրջ են վիճում, այնպես էլ ընտելացված ձիու խնդիրը վիճարկում են շատ երկրներ, քանի որ հարց է գնում արժանանալու քաղաքակրթության օրրաններից մեկը լինելու պատվին:

Վայրի ձիեր հանդիպում են շատ վայերերում` ռուսական տափաստաններից մինչև Արևմուտք: Այսօր էլ քիչ քանակությամբ, բայց հնարավոր է հանդիպել վայրի ձիերի երամակների: «Վայրի ձիու հայրենիքը դեռ ոչինչ չի ասում, վայրի ձիու հայրենիք լինելը զուտ աշխարհագրական երևույթ է: Իսկ ընտելացված ձին, և հատկապես ռազմի նպատակով դրանց օգտագործումը, բացարձակ այլ որակ է: Դա նշանակում է, որ Հայաստանը եղել է արդի քաղաքակրթություն ստեղծողներից մեկը. Հին աշխարհում ձին պատմության շարժիչ ուժն էր, և առաջինը, ով ընտելացրել է ձին, ունեցել է վիթխարի առավելություն: Նույնիսկ կարելի է համեմատել ատոմային զենքի հետ»,- ասաց Պատմամշակութային ժառանգության գիտամշակութային կենտրոնի տնօրեն Հակոբ Սիմոնյանը:

Համաշխարհային պատմության մեջ առաջին սանձված ձիերի մասին հիշատակությունները հանդիպում են շումերական աղբյուրներում, և այն վերաբերում է Հայկական լեռնաշխարհին ք. ա. 28-27-րդ դարերում վկայված Արատտա` հայկական առաջին պետության կյանքում: Աղբյուրներում ձիերը հիշատակվում են որպես փոխադրամիջոց, այսինքն մարդիկ սանձել և օգտագործել են առօրյա կյանքում:

Պեղածո ապացույցներ: Պատմամշակութային ժառանգության գիտամշակութային կենտրոնը, տնօրենի ղեկավարությամբ, պեղումներ է կատարել Ներքին Նավերում, որը գտնվում է Աշտարակ քաղաքից մոտ երկու կմ արևմուտք:

Գտնված դամբարանների պեղումները նոր լույս են սփռում հայկական լեռնաշխարհի հնագույն քաղաքակրթությունների և վաղ պետական կազմավորումների ձևավորման վրա: Հայտնաբերված և պեղված դամբարանները թվագրվում են 3-րդ հազարամյակի կեսով: Ըստ պրն Սիմոնյանի, պեղված դամբարանները պատկանում են արքա-առաջնորդների, և բազմաթիվ գտածոները վկայում են հանգուցյալների մեծատոհմիկ լինելու մասին:

Այս հնավայրեր գտածոները հիմք են տալիս ենթադրելու, որ Հայաստանը այդ ժամանակահատվածում աշխույժ առևտրական հարաբերությունների մեջ է եղել նույն շրջանի հարևան և հեռու երկրների հետ: Էգեյան աշխարհից, Շումերից, հարավ-ռուսական տափաստաններից, Իրանից և նույնիսկ հեռավոր Չինաստանից բերված իրեր կազմել են հանդերձյալ աշխարհ ուղևորվող մեծատոհմիկների ունեցվածքի մի մասը: Հայտնաբերված արքա-առաջնորդների դամբարաններում հայտնաբերվել են նաև ձիերի զոհաբերություններ: Ըստ ծեսի, ձիերը հատուկ կտրտում են թաղելու համար, ձիու գլուխը պետք էառանձնացվեր մարմինից և ողջակիզվեր: Առանձին հատվածներ որոշակի տեսքով պետք է դրվեին դամբարան՝ համաձայն արիական պատկերացումների:

Ձիու խորհրդանիշը: Ձին արագության և գեղեցկության խորհրդանիշն է: Ձիու խորհուրդը ընդգրկում է լույսից մութ, երկնքից երկիր կյանքից մահ ձգվող տիրույթները: Այն Բուդդայի, հինդուական Կալկայի, ճապոնական Բատո Կանոնի և Մուհամեդ մարգարեի խորհրդանշանն է:

Ձին հնագույն տոտեմ է եղել հայերի համար: Հայաստանի շատ վայրերում էլ մինչև այժմ տան ճակատին ամրացնում են ձիու պայտ` որպես պահապան թալիսման: Որոշ հեթանոսական տոների ժամանակ սրբազան Եփրատ գետին հայերը ձի են զոհաբերել:

Ժայռապատկերներում և գեղանկարչության մեջ «լողացող» ձին կյանքի ուժի մարմնացումն է:

Ձիերը արիական պատկերացումներում: Ձիերի զոհաբերությունը արիական պատկերացումների համաձայն տիեզերքի վերաստեղծման գաղափար էր պարունակում: Առաջնորդի հետ մահանում էր նաև տիեզերքը, իսկ ձիերի զոհաբերությունը նոր շրջափուլի, նոր կյանքի հույս էր տալիս: Ձիերի զոհաբերությունները երաշխիք էր կոսմոսը վերաստեղծելու և քաոսին վանելու համար, իսկ առաջնորդ-արքայի մահը հավասարեցնում էին տիեզերքի մահվան: Մինչև նոր թագավորի թագադրումը պետք է կատարվեր ձիու զոհաբերությունը, որպեսզի թագավորի մահով չավարտվեր տիեզերքը ևս: Ձին հիմնական զոհաբերվող կենդանիներից մեկն էր: Ձիու զոհաբերությունը աշխարհաստեղծման խորհուրդ էր պարունակում:

«Ներքին Նավերի դամաբարաններում զույգ ձիերի զոհաբերություն է: Զրադաշտական ուսմունքի հիմնադիր Զորոաստրը շրջում էր երկու ձիերի ուղեկցությամբ: Երկու ձիերն անընդհատ հիշատակվում են Ռիգվեդայում` հնդիրանցիների հնագույն պատումում: Ինդրան, որ նրանց գերագույն աստվածությունն է, միշտ հիշատակվում է զույգ ձիերի հետ: Զույգ ձիերը մեծ խորհուրդ են ունեցել հնդեվրոպական մտածելակերպում: Ներքին Նավերից հայտնաբերված ձիերը երկուական են: Արքայական դամաբարաններից անցյալ տարի հայտնաբերված, այս տարի վերականգնված գունազարդ սափորի վրա պատկերված է ձիերի երամակ: Ձիերը բավականին հարդարված են, դրանք անկասկած ընտելացված ձիեր են: Ոչ միայն ընտելացված են, այլև ցեղական ձիեր են: Եթե ցեղական են, նշանակում է բուծված են: Սա այնպիսի մի գյուտ է, որի նմանը չկա ողջ առաջավորասիական հնագիտական իրողության մեջ, թերևս նաև ամբողջ աշխարհում»,- ասում է Հակոբ Սիմոնյանը:

Կտրուկ շրջափուլ: Ձիերի զոհաբերությունները, սափորի վրա երամակի պատկերումը հիմք են տալիս հստակորեն հավաստելու, որ Հայաստանը եղել է ձիաբուծության հայրենիքներից մեկը: Չնայած, որ ձիերը ռազմի նպատակով օգտագործման խնդիրը դեռևս հիմնավորման կարիք ունի և այլ թեմա է, սակայն այս գտածոները այլ պատկերացումներ են տալիս հին աշխարհի զարգացումների մասին:

Եթե այս հնավայրերում հայտաբերված են ընտելացված ձիեր, ուստի ձիու տարածումը պետք է լինի էլ ավելի վաղ, քան ներկայիս գտածոները: Գերմանացի Հանս Պիթեր և Մարգարետ Ուրեթմանները, ովքեր մասնակցել են հնագիտական պեղումներին և գտածոները ենթարկել հնէակենդանաբանական փորձերի, հենց նրանք էլ Բեռլինի գիտական համաժողովում հայտարարել են, որ ոսկորները ձիու են, և որ աշխարհի հնագույն ձին հենց Ներքին Նավերից է հայտնաբերվել: Ըստ Հակոբ Սիմոնյանի ոչ մի ուրիշ երկիր չունի այդքան վաղ փաստեր ընտելացված ձիու վերաբերյալ, և որևիցե մի տեղ չի հայտնաբերվել այդքան հին թվագրություն ունեցող ձիերի պատկերներ:

Ի՞նչ կլիներ և ի՞նչ կլինի: «Եթե եվրոպական ֆինանսները ժամանակին չհոսեին դեպի Եգիպտոս և Միջագետք, այսօր ոչ շումերական քաղաքակրթության, ոչ էլ եգիպտական մշակույթի մասին և ոչ էլ Բաբելոնի մասին տեղեկություններ չէինք ունենա: Ֆինանսական ներդրում, գիտական մտքի ներդրում, պետական միջամտություն: Այսօր Հունաստանը կամ Եգիպտոսը հսկայական գումարներ են ստանում միայն զբոսաշրջությունից: Հուշարձանների ասպարեզում կատարված ցանկացած ներդրում տասնապատիկը, հարյուրապատիկը կհատուցի: Մենք աշխարհի հետ հավասարը հավասարը խոսելու իրավունք ունենք միայն մեր պատմամշակութային ժառանգության միջոցով»,- ասաց Հակոբ Սիմոնյանը:

Պայքար քաղաքակրթության օրրանի համար: Աշխարհի հնագույն քաղաքակրթությունների նախահողը լինելու հնարավորույթունը Հայաստանն ունի առանց շինծու ու կեղծ ապացույցների` իրավամբ: Ինչքան էլ ճշմարիտ լինելը հզոր ուժ է, կարևոր է նաև այդ հզոր-ուժ-ճշմարտությունը հավուր պատշաճի աշխարհին ներկայացնելը:

 

16.07.12, 09:40

Գոհար Ստեփանյան


Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:
Share |




Լրահոս

20:41 • 26/05, Մանկապարտեզներին փչացած հավի մսի մատակարարման գործով դատավճիռը կհրապարակվի վաղը

20:31 • 26/05, Նախագահն ընդունել է «Տոշիբա մեդիկալ սիսթեմս» ընկերության նախագահ և գործադիր տնօրեն Սատոշի Ցունակավային

20:22 • 26/05, Բոլոր խնդիրներին էլ պետք է հումորով նայել, չէ՞ որ «life as a miracle». Կարապետ Բալյան

20:11 • 26/05, Զինծառայող Հարություն Համբարյանի մահվան գործով մեղադրանք է առաջադրվել նույն զորամասի մեկ այլ զինծառայողի

20:00 • 26/05, «Եղեռն Եղեռնից հետո». Գիրք ալբոմ՝ 75 քարտեզներով

19:52 • 26/05, Մայիսի 27-ի հոսանքազրկումների մասին

19:44 • 26/05, Հայկոն ու Մկոն միացե՞լ են. Մկոյի պարզաբանումը

19:33 • 26/05, Բացահայտվել է թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառությամբ զբաղվող կազմակերպված խումբ. Մեղադրանք է առաջադրվել 8 անձի

19:23 • 26/05, Microsoft ընկերության ընդլայնումը Հայաստանում իր հետ կբերի արտասահմանյան ՏՏ ընկերությունների ներհոսք

19:11 • 26/05, Եկամտահարկի գումարները կուղղվեն հիփոթեքային վարկերի սպասարկմանը՝ նաև Արցախում

19:03 • 26/05, Վատ կանխատեսումներ՝ Ադրբեջանի տնտեսական վիճակի վերաբերյալ

18:55 • 26/05, Սանտա Մարգարիտան միացել է Հայոց ցեղասպանությունը պաշտոնապես ճանաչած իսպանական քաղաքներին

18:42 • 26/05, «Սլավյանսկայան» այսուհետ կգործի «Խրիմյան հայրիկի» տարածքում

18:30 • 26/05, Գյուղատնտեսական առաջին տոնավաճառը կվերաբացվի հունիսի 6-ին

18:19 • 26/05, ՀՖՖ-ն ցավակցել է Հենրիխ Մխիթարյանին ու ընտանիքին

18:12 • 26/05, Վարչապետն ընդունել է «Մայքրոսոֆթ» ընկերության տարածաշրջանային նախագահին

18:10 • 26/05, Նախագահն ընդունել է Ռուսաստանի Դաշնության էներգետիկայի նախարար Ալեքսանդր Նովակին

18:00 • 26/05, Փոխմարզպետ. Չէի ասի, թե Սյունիքում պայթունավտանգ իրավիճակ է

17:51 • 26/05, Կառավարության հերթական նիստը՝ վաղը

17:43 • 26/05, Սուրիկ Խաչատրյանն անփոխարինելի՞ է. Հարց նախարարին

17:35 • 26/05, Հին Էրիվանի գործով Վերաքննիչ նիստը՝ վաղը. Գումարն ավելի քան 1.024.000.000 դրամ է

17:24 • 26/05, Հայաստան է ժամանում Կիպրոսի պաշտպանության նախարարը

17:12 • 26/05, Գյուղնախարարությունն առաջարկում է վնասատուների դեմ պայքարի միջոցներ կիրառել

17:03 • 26/05, «Դ-Լինկը» Beeline-ին ճանաչել է որպես ամենահաճախորդամետ ընկերություն նորարարությունների ոլորտում

16:51 • 26/05, Ակբա-Կրեդիտ Ագրիկոլ բանկի աջակցությամբ Փարիզի քաղաքապետարանում շարունակվում է Հայոց ցեղասպանության վերաբերյալ ցուցադրությունը

16:39 • 26/05, Գազալցակայանում պայթյունի դեպքով հարուցվել է քրգործ

16:30 • 26/05, Հրապարակվել են Բաքու մեկնող 25 հայ մարզիկների անունները

16:21 • 26/05, Ն. Զոհրաբյանը՝ Կ. Արեյանին. Դիակի վրա պահպանման ծախսեր կատարելը բացարձակապես անօգուտ է

16:13 • 26/05, Վաղը Հրազդանի կիրճ տանող ճանապարհը փակ է լինելու

16:05 • 26/05, Իրավաբան. Նոր երևան եկած հանգամանքով վարույթ հարուցելը չի նշանակում, որ տվյալ անձին սխալ են դատել

16:00 • 26/05, Սոս Ջանիբեկյան. Լավ, ես չեմ հասկանում՝ Երևանի տեսքի, ճարտարապետության, design-ի պատասխանատուն ով ա՞

15:53 • 26/05, ԵՊՀ-ում ահաբեկչության կեղծ ահազանգի գործով մեղադրողը պահանջում է նշանակել պատիժ՝ տուգանքի տեսքով

15:45 • 26/05, Նիկոլ Փաշինյանն էլի փնտրեց ու չգտավ Տարոն Մարգարյանին

15:33 • 26/05, Գ.Սահակյանն իր երախտիքի խոսքն է հայտնել ապրիլի 24-ը Կանադայում Հայոց ցեղասպանության օր հռչակող բանաձևի համար

15:24 • 26/05, Հնդկաստանում գրանցված անոմալ շոգի հետևանքով զոհերի թիվը հասնում է 800-ի

15:11 • 26/05, Հայաստանից Բաքու կմեկնի 25 մարզիկ. Առաջին խումբը՝ հունիսի 10-ին

15:03 • 26/05, «Ռոլան Գարրոս». Շարապովան մեկնարկել է հաղթանակով

14:55 • 26/05, ԼՂ հակամարտությունը տեղից շարժելու ՌԴ ցանկությունը հստակ է. Մամեդյարով

14:48 • 26/05, Տեղի է ունեցել ՀՀ Նախագահի 2014 թվականի մրցանակների հանձնման արարողությունը

14:37 • 26/05, Նաիրիտցիները կմիանան էլեկտրաէներգիայի գնի բարձրացման դեմ պայքարին

14:29 • 26/05, Կեղծ դեղերի խնդիրն արդիական է. Փոխնախարար

14:20 • 26/05, ՊՆ առաջին տեղակալ Դավիթ Տոնոյանն աշխատանքային այցով Իրանում էր

14:12 • 26/05, Ցեղասպանության 100-րդ տարելի միջոցառումները կշարունակվեն նաև տարվա 2-րդ կեսին. Հ. Դեմոյան

14:09 • 26/05, Պաշտոնական. Գաել Անդոնյանը հրավիրվել է Հայաստանի հավաքական

14:04 • 26/05, Ծանրամարտ. Եվրոպայի երիտասարդական առաջնությունում Հայաստանը 3 ծանրորդ կներկայացնի

13:55 • 26/05, Դավիթ Հարությունյանը Սուրիկ Խաչատրյանի վերաբերյալ նախընտրում է տեսակետ չհայտնել

13:47 • 26/05, «Հայաստանի ֆինանսական համակարգը շարունակել է ցուցաբերել աճի միտումներ»

13:39 • 26/05, Նախագահականը ֆինանսավորում է քաղաքական ուժերի՞ն

13:30 • 26/05, Ազատ Արշակյան. Սուրիկ Խաչատրյանը զավակապաշտ է

13:19 • 26/05, Տիգրան Սարգսյանը դիմել է դատարան. Նա Փայլակ Հայրապետյանից 1 մլն դրամ է պահանջում

13:13 • 26/05, Փաստաթղթերի հետ կապված ուսումնասիրություններում վրիպել եք. Դավիթ Հարությունյանը՝ Արծվիկ Մինասյանին

13:07 • 26/05, Ինչո՞ւ է ներում շնորհվել Սուրիկ Խաչատրյանին. Փոստանջյանը՝ Վիգեն Սարգսյանին

13:00 • 26/05, Ճոյտի եղբոր և որդու վիճակը ծայրահեղ ծանր է

12:53 • 26/05, ԱԺ ֆասադները և շռայլություններն ու 1 մլն աղքատությունը

12:45 • 26/05, Բաղրամյան զորավարժարանում անցկացվում են զորքերի մարտունակության աստիճանի բարձրացմանը միտված զորավարժանքներ

12:37 • 26/05, Անմիտ տնտեսումը ամենաանթույլատրելի բանն է Հայաստանում. Դավիթ Հարությունյան

12:28 • 26/05, Հիմնադիր խորհրդարանի մի խումբ երիտասարդ աջակիցներ բերման են ենթարկվել

12:20 • 26/05, Ե՞րբ կլինի հանրաքվե. Դավիթ Հարությունյանը հիշեց Եզոպոսին

12:12 • 26/05, Քաղաքապետի թեկնածուն բորբոքվեց. Դա իմ անձնականն է, դա իմ ներքին խնդիրն է ու ոչ մեկին չի վերաբերում

12:01 • 26/05, Վ. Սարգսյան. Նախագահի աշխատակազմի համար նոր մեքենաներ ձեռք չեն բերվել, որևէ հաստիք չի ավելացվել

11:52 • 26/05, 2014-ին ՀՀ նախագահի ստորագրմանն է ներկայացվել 489 օրենք. Վ. Սարգսյան

11:42 • 26/05, Վ. Սարգսյան. 2014-ին ՀՀ նախագահը կատարել է 22 պետական պաշտոնական և աշխատանքային այց արտերկիր

11:32 • 26/05, Իրանը Ռուսաստանի, Ղազախստանի և Օմանի հետ ծովային զորավարժություններ կանցկացնի

11:20 • 26/05, ԱԱԾ-ն հրապարակել է «Օդնոկլասսնիկում» ադրբեջանական հատուկ ծառայությունների հետախույզ-օգտատերերի տվյալները

11:09 • 26/05, Երկրաշարժ՝ Ադրբեջանում. Ցնցումները զգացվել են նաև Մարտակերտում ու Ասկերանում

11:07 • 26/05, Հայ շախատիստները Ամերիկայի առաջնությունում ևւ Չիկագո օփենում

11:00 • 26/05, «Առէկսիմբանկը» դիմել է դատարան՝ Պալաչին սնանկ ճանաչելու համար

10:52 • 26/05, Հովհ. Մանուկյան. Կառավարությունն ունի կոռուպցիայի դեմ պայքարի քաղաքական կամքը

10:41 • 26/05, Պաշտոնական. Կարլո Անչելոտին հեռացվել է Ռեալի գլխավոր մարզչի պաշտոնից

10:35 • 26/05, Էջմիածնի մայրուղու գազալցակայաններից մեկում պայթյուն է տեղի ունեցել

10:28 • 26/05, Եղանակն առաջիկա օրերին

10:18 • 26/05, Սեյրան Օհանյանն այսօր առավոտյան՝ վերկացից առաջ, այցելել է երևանյան զորամասերից մեկը

10:08 • 26/05, Լիսկայի մեքենայի ուղղությամբ հնչած կրակոցների հետ կապված խուզարկել են նաև Տիգրան Կարապետյանի բնակարանը

10:00 • 26/05, Գորիսում տեղի ունեցած ծեծկռտուքի գործով առաջիկայում կհարցաքննվի նաև Սուրիկ Խաչատրյանը

09:51 • 26/05, Իմ աղջկան չենք «դարձրել», ինքն է դարձել դպրոցի տնօրեն. Ռուզաննա Մուրադյան

09:45 • 26/05, Պարզվում է՝ ՀԷՑ-երն ու ԲԷՑ-երն ավելի վաղ են «միացել» «Ոչ թալանին» քաղաքացիական շարժմանը

09:38 • 26/05, Պետպատվերով բուժման վերաբերյալ բողոքների շարքը ոչ սկիզբ ունի, ոչ էլ վերջ

09:31 • 26/05, Սահմանադրական փոփոխությունների հանրաքվեն 2016 թվականի գարնանից տեղափոխվում է այս տարվա աշուն

09:25 • 26/05, «Մութ ժամեր» ակցիան հաջողվեց

09:18 • 26/05, Պալաչի հեռուստաընկերության կաբելային սփռումը դեռ չեն վերականգնել

09:12 • 26/05, Մասիս քաղաքում վաղուց մոռացել են՝ ինչ է ասֆալտած փողոցը. «Առավոտ»

09:05 • 26/05, Պոլիտեխնիկի ռեկտորը մեկնել է Ղարաբաղ` Բակո Սահակյանի աջակցությունը ստանալու

20:20 • 25/05, Ռոնալդուի խոսքերն Անչելոտիի մասին զայրացրել են «Ռեալի» ղեկավարությանը

20:12 • 25/05, Վաղը մայրաքաղաքում և մարզերում հոսանքազրկումներ կլին

20:00 • 25/05, Գալուստ Սահակյանի գլխավորած պատվիրակությունը Կանադայում է

19:50 • 25/05, Դինա Ակոպովնա. Իմ հայրենիքից երբեք չեմ նեղանա, ուղղակի նեղվում եմ երկրում տիրող վատ մթնոլորտ ստեղծողներից

19:41 • 25/05, ՊՆ. Մարդիկ, ովքեր շահարկում ՏՏ ոլորտի ու ՊՆ-ի համագործակցության հարցը՝ երբևէ գործնական առաջարկ չեն արել

19:35 • 25/05, Ակցիա ՎիվաՍել-ՄՏՍ-ից. Սմարթֆոն՝ մեկ դրամով

19:24 • 25/05, Նովոսիբիրսկի աղբանոցներից մեկում հայտնաբերել են կառատեի աշխարհի չեմպիոն Անտոն Կրիվոշեևի դին

19:15 • 25/05, Մայիսի 26-ին՝ Հայաստան Մ-19-Լիտվա Մ-19

19:06 • 25/05, «Հարկ եղած դեպքում ամեն ինչ կանենք՝ Լեռնային Ղարաբաղի հանրապետությունն ամբողջական մնա»

18:54 • 25/05, ԼՂՀ ԱԳՆ. Ադրբեջանը պետք է կողմնորոշվի

18:45 • 25/05, Բացահայտվել են 24-ամյա Լևոն Բունիաթյանի սպանության հանգամանքները, շարժառիթը. գործն ուղարկվել է դատարան

18:37 • 25/05, Որոշակի չարաշահումներ են եղել. Ս. Օհանյանը՝ Պատնեշ և Ավոտամտիկայի գործարանների մասին

18:25 • 25/05, Չարենցավանի կորած բնակչուհին հայտնաբերվել է Երևանում

18:13 • 25/05, Վարչապետն ընդունել է Չեխիայի դեսպանին

18:00 • 25/05, Արաս Օզբիլիսը հրավիրվել է Հայաստանի հավաքական

17:51 • 25/05, Հ. Նաղդալյան. Գագաթաժողովն ապացուցեց, որ Արևմուտքում հասկանում և հարգում են Հայաստանի սկզբունքայնությունը

17:42 • 25/05, Նախագահ Սերժ Սարգսյանն աշխատանքային այցով եղել է Արագածոտնի և Շիրակի մարզերում

17:34 • 25/05, ԴԱՀԿ նախկին աշխատակցին մեղադրանք է առաջադրվել 700 հազ. դրամ յուրացնելու համար