ARM   RUS   ENG

Ընտելացված ձիու հայրենիքը` կռվախնձոր

Պայքար հանուն քաղաքակրթության: Ինչպես Հոմերոսի հայրենի քաղաքի շուրջ են վիճում, այնպես էլ ընտելացված ձիու խնդիրը վիճարկում են շատ երկրներ, քանի որ հարց է գնում արժանանալու քաղաքակրթության օրրաններից մեկը լինելու պատվին:

Վայրի ձիեր հանդիպում են շատ վայերերում` ռուսական տափաստաններից մինչև Արևմուտք: Այսօր էլ քիչ քանակությամբ, բայց հնարավոր է հանդիպել վայրի ձիերի երամակների: «Վայրի ձիու հայրենիքը դեռ ոչինչ չի ասում, վայրի ձիու հայրենիք լինելը զուտ աշխարհագրական երևույթ է: Իսկ ընտելացված ձին, և հատկապես ռազմի նպատակով դրանց օգտագործումը, բացարձակ այլ որակ է: Դա նշանակում է, որ Հայաստանը եղել է արդի քաղաքակրթություն ստեղծողներից մեկը. Հին աշխարհում ձին պատմության շարժիչ ուժն էր, և առաջինը, ով ընտելացրել է ձին, ունեցել է վիթխարի առավելություն: Նույնիսկ կարելի է համեմատել ատոմային զենքի հետ»,- ասաց Պատմամշակութային ժառանգության գիտամշակութային կենտրոնի տնօրեն Հակոբ Սիմոնյանը:

Համաշխարհային պատմության մեջ առաջին սանձված ձիերի մասին հիշատակությունները հանդիպում են շումերական աղբյուրներում, և այն վերաբերում է Հայկական լեռնաշխարհին ք. ա. 28-27-րդ դարերում վկայված Արատտա` հայկական առաջին պետության կյանքում: Աղբյուրներում ձիերը հիշատակվում են որպես փոխադրամիջոց, այսինքն մարդիկ սանձել և օգտագործել են առօրյա կյանքում:

Պեղածո ապացույցներ: Պատմամշակութային ժառանգության գիտամշակութային կենտրոնը, տնօրենի ղեկավարությամբ, պեղումներ է կատարել Ներքին Նավերում, որը գտնվում է Աշտարակ քաղաքից մոտ երկու կմ արևմուտք:

Գտնված դամբարանների պեղումները նոր լույս են սփռում հայկական լեռնաշխարհի հնագույն քաղաքակրթությունների և վաղ պետական կազմավորումների ձևավորման վրա: Հայտնաբերված և պեղված դամբարանները թվագրվում են 3-րդ հազարամյակի կեսով: Ըստ պրն Սիմոնյանի, պեղված դամբարանները պատկանում են արքա-առաջնորդների, և բազմաթիվ գտածոները վկայում են հանգուցյալների մեծատոհմիկ լինելու մասին:

Այս հնավայրեր գտածոները հիմք են տալիս ենթադրելու, որ Հայաստանը այդ ժամանակահատվածում աշխույժ առևտրական հարաբերությունների մեջ է եղել նույն շրջանի հարևան և հեռու երկրների հետ: Էգեյան աշխարհից, Շումերից, հարավ-ռուսական տափաստաններից, Իրանից և նույնիսկ հեռավոր Չինաստանից բերված իրեր կազմել են հանդերձյալ աշխարհ ուղևորվող մեծատոհմիկների ունեցվածքի մի մասը: Հայտնաբերված արքա-առաջնորդների դամբարաններում հայտնաբերվել են նաև ձիերի զոհաբերություններ: Ըստ ծեսի, ձիերը հատուկ կտրտում են թաղելու համար, ձիու գլուխը պետք էառանձնացվեր մարմինից և ողջակիզվեր: Առանձին հատվածներ որոշակի տեսքով պետք է դրվեին դամբարան՝ համաձայն արիական պատկերացումների:

Ձիու խորհրդանիշը: Ձին արագության և գեղեցկության խորհրդանիշն է: Ձիու խորհուրդը ընդգրկում է լույսից մութ, երկնքից երկիր կյանքից մահ ձգվող տիրույթները: Այն Բուդդայի, հինդուական Կալկայի, ճապոնական Բատո Կանոնի և Մուհամեդ մարգարեի խորհրդանշանն է:

Ձին հնագույն տոտեմ է եղել հայերի համար: Հայաստանի շատ վայրերում էլ մինչև այժմ տան ճակատին ամրացնում են ձիու պայտ` որպես պահապան թալիսման: Որոշ հեթանոսական տոների ժամանակ սրբազան Եփրատ գետին հայերը ձի են զոհաբերել:

Ժայռապատկերներում և գեղանկարչության մեջ «լողացող» ձին կյանքի ուժի մարմնացումն է:

Ձիերը արիական պատկերացումներում: Ձիերի զոհաբերությունը արիական պատկերացումների համաձայն տիեզերքի վերաստեղծման գաղափար էր պարունակում: Առաջնորդի հետ մահանում էր նաև տիեզերքը, իսկ ձիերի զոհաբերությունը նոր շրջափուլի, նոր կյանքի հույս էր տալիս: Ձիերի զոհաբերությունները երաշխիք էր կոսմոսը վերաստեղծելու և քաոսին վանելու համար, իսկ առաջնորդ-արքայի մահը հավասարեցնում էին տիեզերքի մահվան: Մինչև նոր թագավորի թագադրումը պետք է կատարվեր ձիու զոհաբերությունը, որպեսզի թագավորի մահով չավարտվեր տիեզերքը ևս: Ձին հիմնական զոհաբերվող կենդանիներից մեկն էր: Ձիու զոհաբերությունը աշխարհաստեղծման խորհուրդ էր պարունակում:

«Ներքին Նավերի դամաբարաններում զույգ ձիերի զոհաբերություն է: Զրադաշտական ուսմունքի հիմնադիր Զորոաստրը շրջում էր երկու ձիերի ուղեկցությամբ: Երկու ձիերն անընդհատ հիշատակվում են Ռիգվեդայում` հնդիրանցիների հնագույն պատումում: Ինդրան, որ նրանց գերագույն աստվածությունն է, միշտ հիշատակվում է զույգ ձիերի հետ: Զույգ ձիերը մեծ խորհուրդ են ունեցել հնդեվրոպական մտածելակերպում: Ներքին Նավերից հայտնաբերված ձիերը երկուական են: Արքայական դամաբարաններից անցյալ տարի հայտնաբերված, այս տարի վերականգնված գունազարդ սափորի վրա պատկերված է ձիերի երամակ: Ձիերը բավականին հարդարված են, դրանք անկասկած ընտելացված ձիեր են: Ոչ միայն ընտելացված են, այլև ցեղական ձիեր են: Եթե ցեղական են, նշանակում է բուծված են: Սա այնպիսի մի գյուտ է, որի նմանը չկա ողջ առաջավորասիական հնագիտական իրողության մեջ, թերևս նաև ամբողջ աշխարհում»,- ասում է Հակոբ Սիմոնյանը:

Կտրուկ շրջափուլ: Ձիերի զոհաբերությունները, սափորի վրա երամակի պատկերումը հիմք են տալիս հստակորեն հավաստելու, որ Հայաստանը եղել է ձիաբուծության հայրենիքներից մեկը: Չնայած, որ ձիերը ռազմի նպատակով օգտագործման խնդիրը դեռևս հիմնավորման կարիք ունի և այլ թեմա է, սակայն այս գտածոները այլ պատկերացումներ են տալիս հին աշխարհի զարգացումների մասին:

Եթե այս հնավայրերում հայտաբերված են ընտելացված ձիեր, ուստի ձիու տարածումը պետք է լինի էլ ավելի վաղ, քան ներկայիս գտածոները: Գերմանացի Հանս Պիթեր և Մարգարետ Ուրեթմանները, ովքեր մասնակցել են հնագիտական պեղումներին և գտածոները ենթարկել հնէակենդանաբանական փորձերի, հենց նրանք էլ Բեռլինի գիտական համաժողովում հայտարարել են, որ ոսկորները ձիու են, և որ աշխարհի հնագույն ձին հենց Ներքին Նավերից է հայտնաբերվել: Ըստ Հակոբ Սիմոնյանի ոչ մի ուրիշ երկիր չունի այդքան վաղ փաստեր ընտելացված ձիու վերաբերյալ, և որևիցե մի տեղ չի հայտնաբերվել այդքան հին թվագրություն ունեցող ձիերի պատկերներ:

Ի՞նչ կլիներ և ի՞նչ կլինի: «Եթե եվրոպական ֆինանսները ժամանակին չհոսեին դեպի Եգիպտոս և Միջագետք, այսօր ոչ շումերական քաղաքակրթության, ոչ էլ եգիպտական մշակույթի մասին և ոչ էլ Բաբելոնի մասին տեղեկություններ չէինք ունենա: Ֆինանսական ներդրում, գիտական մտքի ներդրում, պետական միջամտություն: Այսօր Հունաստանը կամ Եգիպտոսը հսկայական գումարներ են ստանում միայն զբոսաշրջությունից: Հուշարձանների ասպարեզում կատարված ցանկացած ներդրում տասնապատիկը, հարյուրապատիկը կհատուցի: Մենք աշխարհի հետ հավասարը հավասարը խոսելու իրավունք ունենք միայն մեր պատմամշակութային ժառանգության միջոցով»,- ասաց Հակոբ Սիմոնյանը:

Պայքար քաղաքակրթության օրրանի համար: Աշխարհի հնագույն քաղաքակրթությունների նախահողը լինելու հնարավորույթունը Հայաստանն ունի առանց շինծու ու կեղծ ապացույցների` իրավամբ: Ինչքան էլ ճշմարիտ լինելը հզոր ուժ է, կարևոր է նաև այդ հզոր-ուժ-ճշմարտությունը հավուր պատշաճի աշխարհին ներկայացնելը:

 

16.07.12, 09:40

Գոհար Ստեփանյան


Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:
Share |






Լրահոս

17:26 • ԱՅՍՕՐ, Բջջային հեռախոսի գողություն՝ կոշիկի խանութից (լուսանկարներ)

17:12 • ԱՅՍՕՐ, Բաթումում կկայանա Թուրքիա-Ադրբեջան-Վրաստան գործարար համաժողովը

17:01 • ԱՅՍՕՐ, Մեկ շաբաթում մայրաքաղաքում հայտնաբերվել և արձանագրվել է ապօրինի շինարարության 4 դեպք

16:52 • ԱՅՍՕՐ, Ստոլտենբերգ.Ուկրաինան կարող է դառնալ ՆԱՏՕ-ի անդամ

16:40 • ԱՅՍՕՐ, Սաքունց. Զորակոչիկները պետք է ապահովվեն համալիր բժշկական զննությամբ

16:31 • ԱՅՍՕՐ, Ավելի քան 21 000 մարդ այցելել է www.orange5.am կայք և ավելի քան 4 100-ը կիսվել իրենց մտքերով Orange-ի հետ

16:30 • ԱՅՍՕՐ, Beeline-ը տեղեկացնում է բջջային կապի մի շարք սակագնային փաթեթներում փոփոխությունների մասին

16:18 • ԱՅՍՕՐ, Ավարտվել է անչափահասի առողջությանը ծանր վնաս պատճառելու դեպքով հարուցված քրգործի նախաքննությունը

16:08 • ԱՅՍՕՐ, «ԵՏՄ անդամակցելով՝ ո՞ւր ենք գնում, ի՞նչ ձեռքբերումներ ենք ունենալու և ի՞նչ խնդիրների ենք առնչվելու»

15:52 • ԱՅՍՕՐ, Հանրապետության տարածքում վաղը սպասվում են հոսանքազրկումներ

15:44 • ԱՅՍՕՐ, Արա Պապյան. Հայ-ադրբեջանական մեծ պատերազմ չեմ կանխատեսում

15:31 • ԱՅՍՕՐ, ԿԲ-ի նախկին նախագահ. «2015 թ-ի բյուջեն խայտառակ բյուջե է»

15:20 • ԱՅՍՕՐ, Մալաթիա-Սեբաստիայի որոշ հատվածներում ջուր չի լինի

15:08 • ԱՅՍՕՐ, Վարդան Այվազյանը՝ Զարուհի Փոստանջյանին. Պորտից ներքև, ասել եմ, չիջնեք

14:55 • ԱՅՍՕՐ, Այսօրվանից Երևանում գործարկվում են նոր արագաչափեր

14:45 • ԱՅՍՕՐ, Րաֆֆիի անակնկալի հետևանքները

14:33 • ԱՅՍՕՐ, Ռոման Սահրադյանը ռեկորդ է սահմանել և գրանցվել «Գինեսի» գրքում

14:21 • ԱՅՍՕՐ, Հայոց Կաթողիկոսն ընդունեց ՀՀ-ում Ֆրանսիայի նորանշանակ դեսպանին

14:12 • ԱՅՍՕՐ, Նարիշկին. Եվրասիական միությունը ընդլայնվելու է

13:59 • ԱՅՍՕՐ, «Ո´չ Թուրքիայում հանգստին». Բարձրաձայնում են երիտասարդները

13:46 • ԱՅՍՕՐ, Բյուրեղավանի գիշերօթիկի գործով նախաքննական մարմնի անգործության վերաբերյալ բողոքը կքննվի այսօր

13:38 • ԱՅՍՕՐ, Զ. Փոստանջյան. Ի՞նչ է լինելու Հայաստնի և Արցախի հետ, երբ պուտինյան ավանտյուրան քանդվի

13:27 • ԱՅՍՕՐ, Տ.Վարդան եպիսկոպոս Նավասարդյանը մատուցել է իր ուխտի պատարագը

13:19 • ԱՅՍՕՐ, Ինչպե՞ս կարող է Հայաստանն անդամակցել ԵՏՄ-ին, որի անդամները զինում են մեր հակառակորդին

13:10 • ԱՅՍՕՐ, Ռուս զինվորներին արգելել են օգտվել «iPhone»-ից

12:56 • ԱՅՍՕՐ, Շ. Քոչարյան. Այն պայմանագրերը, որոնք Հայաստանը ստորագրել է մինչև ԵՏՄ պայմանագրի ստորագրումը, չեն վտանգվի

12:48 • ԱՅՍՕՐ, «System of a Down» խումբը համերգ կունենա Երևանում

12:39 • ԱՅՍՕՐ, 2016-ից Հայաստանը անդամավճար կվճարի ԵՏՄ-ի բյուջե

12:27 • ԱՅՍՕՐ, Զդիսլավ Ռաչինսկի. Ադրբեջանը և Հայաստանը դատապարտված են խաղաղության

12:18 • ԱՅՍՕՐ, 2015-ին Երևանում կկայանա Բոլոնիայի նախարարական գագաթաժողովը

12:04 • ԱՅՍՕՐ, ՌԴ-ում հայ փաստաբանները ներկայացրել են ՀՀ քաղաքացիների իրավական օգնություն ցուցաբերելու առանձնահատկությունները

11:51 • ԱՅՍՕՐ, Տեսողության խնդիրներ ունեցող 20-ամյա Սասունը կարող է հեռացվել բուհից ուսման վարձի պատճառով

11:43 • ԱՅՍՕՐ, Սևանա լճի մակարդակը 6 սմ-ով իջել է

11:35 • ԱՅՍՕՐ, Դեսպան. Հայաստանի ինքնիշխանության մի մասնիկի փոխանցումը ԵՏՄ-ին տեղի կունենա մի քանի տարի անց

11:24 • ԱՅՍՕՐ, Շիրակի մարզում վթարից տուժած մայր ու որդի դեռ հիվանդանոցում են. Նրանց վիճակը բավարար է

11:18 • ԱՅՍՕՐ, Զդիսլավ Ռաչինսկի. Հայաստան-ԵՄ երկխոսությունը առկա է և այն շարունակվելու է

11:10 • ԱՅՍՕՐ, Հռոմի պապը 6 հոգու դասել է սրբերի կարգին

11:02 • ԱՅՍՕՐ, Էկոնոմիկայի փոխնախարարն ազատվել է պաշտոնից

10:55 • ԱՅՍՕՐ, Հրանտ Մելիք-Շահնազարյան. Հայ օդաչուների մարմինները տարհանելու համար գործել է 4 հոգանոց խումբ

10:49 • ԱՅՍՕՐ, Հանրապետության որոշ ավտոճանապարհներին տեղ-տեղ մերկասառույց է

10:40 • ԱՅՍՕՐ, Խոցված ուղղաթիռի օդաչուներին կհուղարկավորեն «Եռաբլուր» զինվորական պանթեոնում

10:28 • ԱՅՍՕՐ, «Բաց խաղ» առաջնության հաղթող խաղը ներկայացվեց սերբիայում անցկացվող indieprize միջազգային մրցույթ-ցուցադրությանը

10:15 • ԱՅՍՕՐ, Հանրապետության տարածքում կլինի մառախուղ և ձյուն

10:09 • ԱՅՍՕՐ, Սահմանապահ զորամասի հրամանատար. Եթե պատերազմ են ուզում, քթներին կկպնի

23:01 • 22/11, Oդաչուների տարհանման հատուկ գործողությունից կադրեր են հրապարակվել (Տեսանյութ)

21:27 • 22/11, Ուղղաթիռի անկման վայրի և զոհված անձնակազմի տարհանման հետքերի լուսանկարները

19:18 • 22/11, Լուսանկարիչ Վիգեն Մնոյանին ծեծել են. Նա գլխուղեղի վնասվածք ունի (Տեսանյութ)

18:50 • 22/11, Կարտոֆիլաթնջուկ. Երբ են և՛ գայլերը կուշտ, և՛ գառներն անվնաս

18:40 • 22/11, Թեժ աշունն ավարտվում է

18:32 • 22/11, Զինվորի օրագիր. Սիրտս դմփաց, մատս զգույշ դրեցի ձգանին ու գը՜մփ...

18:23 • 22/11, Twitter-ի օգտատերերը անձնական հաղորդագրությունների միջոցով կարող են կիսվել թվիթներով

18:15 • 22/11, Մխիթարյանը` Բունդեսլիգայի 5 ամենաակտիվ ֆուտբոլիստների ցանկում

18:06 • 22/11, Անջեյ Կասպրչիկին են ներկայացվել ԼՂՀ ՊԲ-ի հատուկ գործողությունների մանրամասները

17:56 • 22/11, Ադրբեջանը գազ կարտահանի Եվրոպա 2020թ.-ից

17:48 • 22/11, Ջենիֆեր Էնիսթոնը չի բացառել, որ «Ընկերները» սերիալի «ոսկե» դրվագ կթողարկվի

17:39 • 22/11, Լավրով. ՌԴ-ի և ԵՄ-ի միջև «business as usual» արդեն հնարավոր չէ

17:30 • 22/11, Երևանի Նորքի այգիներում գայլ է նկատվել

17:23 • 22/11, «Ֆլեշմոբ չի՛ լինելու». ԼՂՀ-ի հատուկ ջոկատայինները «ապտակեցին» Բաքվին

17:15 • 22/11, Արհեստագործական ուսումնարանները հավատ չեն ներշնչում. Անահիտ Բախշյան

17:09 • 22/11, Հերթական անգամ համոզվեցինք, որ միայն զենքով կարելի է հայի փրկությունը. Բախշյան

17:00 • 22/11, Զոհերի աճյուններն արդեն փոխանցվել են հարազատներին. Ազատություն

16:53 • 22/11, Շահեն Հարությունյանը դադարեցրել է հացադուլը

16:46 • 22/11, Թուրքագետ. «Ձախերի» կողմից Հայոց ցեղասպանության ճանաչումը բխում է նաև թուրքերի շահերից

16:38 • 22/11, Ա. Հովհաննիսյան. Ադրբեջանում բրիգադի հրամանատարին պաշտոնանկ են արել

16:30 • 22/11, Քաղաքագետ. Անցած 2-3 օրերի ընթացքում մեր տղաները մանրամասն ուսումնասիրել են ամեն ինչ

16:24 • 22/11, ԼՂՀ ՊՆ. Սա ադրբեջանական քարոզչությանը հատուկ հնարք է, որով հերթական անգամ փորձ է արվում պարտակել սեփական անճարակությունը

16:12 • 22/11, ԱՄՆ-ն մանևրո՞ւմ, թե՞ ատամ է ցույց տալիս Թուրքիային (Տեսանյութ)

16:02 • 22/11, Դավիթ Սանասարյանը դադարեցրեց հացադուլը (Տեսանյութ)

15:52 • 22/11, Փաստաբան. Լեյլա Յունուսի առողջական վիճակը կտրուկ վատթարացել է

15:44 • 22/11, Նախագահը ստորագրել է ԱԺ՝ «Հայաստանի Հանրապետության կառավարության կառուցվածքի մասին» օրենքում փոփոխություն կատարելու մասին ՀՀ օրենքը

15:38 • 22/11, Եվրահանձնաժողովի կարծիքով՝ «Google»-ը պետք է բաժանել 2 առանձին ընկերությունների

15:30 • 22/11, Պորոշենկոն Մայդանում զոհվածներին շնորհել է Ուկրաինայի հերոսի կոչում

15:21 • 22/11, Հայ-թուրքմենական տնտեսական հարաբերությունների առանձնահատկությունները

15:09 • 22/11, Մենք երկխոսության և դիվանագիտության կոչ ենք անում. Ուորլիք

15:00 • 22/11, Գեորգի Պողոսյան. Առանց վերջույթների ծնված երեխայի գործում չպետք է դատապարտել բժշկին

14:51 • 22/11, Օդաչուներից մեկի հայրը ճանաչել է որդու դին. Ազատություն

14:41 • 22/11, Տիգրան Բալայան. Կոմեդիայի ժամ է սկսվել Ադրբեջանի նախագահի միկրոբլոգում

14:30 • 22/11, Ադրբեջանական կողմը կեղծ տեղեկություններ է տարածում. Արծրուն Հովհաննիսյան

14:22 • 22/11, Սեյրան Օհանյան. Պետք է հպարտանանք ՊԲ հատուկ նշանակության զինծառայողներով

14:14 • 22/11, Սթիվ Ջոբսի մասին ֆիլմում կնկարահանվի նրա դուստրը՝ Լիզան

14:03 • 22/11, «Միսիս աշխարհ- 2014» մրցույթում հաղթող է ճանաչվել Բելառուսի ներկայացուցիչ

13:51 • 22/11, 1990 թվականից մանկական մահացությունը նվազել է 47 տոկոսով

13:34 • 22/11, ՊԲ. Հակառակորդը հրադադարի պահպանման ռեժիմը խախտել է շուրջ 1200 անգամ

13:23 • 22/11, Արցախի նախագահ Բակո Սահակյանը հետմահու պարգևատրեց օդաչուներին

13:11 • 22/11, Վարչապետի հրամանով Վահե Հակոբյանն ազատվեց աշխատանքից

13:03 • 22/11, ԱՄՆ-ն և Թուրքիան շարունակելու են աջակցել Սիրիայի «չափավոր ընդդիմությանը»

12:56 • 22/11, Մոսկվայի շահերից չի բխում «Ադրբեջան-Թուրքմենստան» միջանցքի ստեղծումը

12:48 • 22/11, Ավազակային հարձակմամբ 38 կտոր ոսկյա զարդերի հափշտակությունը բացահայտվեց

12:40 • 22/11, Ադրբեջանը և Պակիստանը կընդլայնեն ռազմական համագործակցությունը

12:27 • 22/11, ՊՆ մամուլի խոսնակ. Այս գործողությունները բնույթով և բարդությամբ աննախադեպ էին

12:17 • 22/11, Ձկնամթերքի արտահանումն ու իր խնդիրների շրջանակը

12:10 • 22/11, «ՀՀ-ում մեծածավալ աշխատանք է կատարվել Մաքսային գործի բոլոր ոլորտներում անհրաժեշտ բարեփոխումների առումով»

11:58 • 22/11, Ադրբեջանը երկու զոհ ունի. Նրանք փորձել են մոտենալ խոցված ուղղաթիռին

11:48 • 22/11, Դավիթ Սանասարյանը՝ հայ օդաչուների աճյունները վերադարձնելու մասին. Սա ուրախություն չի, սա պատվի մի փոքր վերականգնում է

11:41 • 22/11, Նարեկ Բավեյան. Ձայնասկավառակն այսօր անիմաստ է դարձել

11:30 • 22/11, Փորձաքննությունների Ազգային Բյուրոն հայց չի ներկայացրել Երևանի քաղաքապետարանի դեմ

11:19 • 22/11, «Արցախի ձայներ» խումբը ելույթ է ունեցել Ֆրանսիայում

11:09 • 22/11, ՊՆ-ում ռազմակրթական խնդիրներին նվիրված գիտաժողով է անցկացվել

10:57 • 22/11, Խոցված ուղղաթիռի անձնակազմի մասունքները հետ են բերել

10:50 • 22/11, Հանրապետության մի շարք շրջաններում ձյուն է տեղում