ARM   RUS   ENG

Ընտելացված ձիու հայրենիքը` կռվախնձոր

Պայքար հանուն քաղաքակրթության: Ինչպես Հոմերոսի հայրենի քաղաքի շուրջ են վիճում, այնպես էլ ընտելացված ձիու խնդիրը վիճարկում են շատ երկրներ, քանի որ հարց է գնում արժանանալու քաղաքակրթության օրրաններից մեկը լինելու պատվին:

Վայրի ձիեր հանդիպում են շատ վայերերում` ռուսական տափաստաններից մինչև Արևմուտք: Այսօր էլ քիչ քանակությամբ, բայց հնարավոր է հանդիպել վայրի ձիերի երամակների: «Վայրի ձիու հայրենիքը դեռ ոչինչ չի ասում, վայրի ձիու հայրենիք լինելը զուտ աշխարհագրական երևույթ է: Իսկ ընտելացված ձին, և հատկապես ռազմի նպատակով դրանց օգտագործումը, բացարձակ այլ որակ է: Դա նշանակում է, որ Հայաստանը եղել է արդի քաղաքակրթություն ստեղծողներից մեկը. Հին աշխարհում ձին պատմության շարժիչ ուժն էր, և առաջինը, ով ընտելացրել է ձին, ունեցել է վիթխարի առավելություն: Նույնիսկ կարելի է համեմատել ատոմային զենքի հետ»,- ասաց Պատմամշակութային ժառանգության գիտամշակութային կենտրոնի տնօրեն Հակոբ Սիմոնյանը:

Համաշխարհային պատմության մեջ առաջին սանձված ձիերի մասին հիշատակությունները հանդիպում են շումերական աղբյուրներում, և այն վերաբերում է Հայկական լեռնաշխարհին ք. ա. 28-27-րդ դարերում վկայված Արատտա` հայկական առաջին պետության կյանքում: Աղբյուրներում ձիերը հիշատակվում են որպես փոխադրամիջոց, այսինքն մարդիկ սանձել և օգտագործել են առօրյա կյանքում:

Պեղածո ապացույցներ: Պատմամշակութային ժառանգության գիտամշակութային կենտրոնը, տնօրենի ղեկավարությամբ, պեղումներ է կատարել Ներքին Նավերում, որը գտնվում է Աշտարակ քաղաքից մոտ երկու կմ արևմուտք:

Գտնված դամբարանների պեղումները նոր լույս են սփռում հայկական լեռնաշխարհի հնագույն քաղաքակրթությունների և վաղ պետական կազմավորումների ձևավորման վրա: Հայտնաբերված և պեղված դամբարանները թվագրվում են 3-րդ հազարամյակի կեսով: Ըստ պրն Սիմոնյանի, պեղված դամբարանները պատկանում են արքա-առաջնորդների, և բազմաթիվ գտածոները վկայում են հանգուցյալների մեծատոհմիկ լինելու մասին:

Այս հնավայրեր գտածոները հիմք են տալիս ենթադրելու, որ Հայաստանը այդ ժամանակահատվածում աշխույժ առևտրական հարաբերությունների մեջ է եղել նույն շրջանի հարևան և հեռու երկրների հետ: Էգեյան աշխարհից, Շումերից, հարավ-ռուսական տափաստաններից, Իրանից և նույնիսկ հեռավոր Չինաստանից բերված իրեր կազմել են հանդերձյալ աշխարհ ուղևորվող մեծատոհմիկների ունեցվածքի մի մասը: Հայտնաբերված արքա-առաջնորդների դամբարաններում հայտնաբերվել են նաև ձիերի զոհաբերություններ: Ըստ ծեսի, ձիերը հատուկ կտրտում են թաղելու համար, ձիու գլուխը պետք էառանձնացվեր մարմինից և ողջակիզվեր: Առանձին հատվածներ որոշակի տեսքով պետք է դրվեին դամբարան՝ համաձայն արիական պատկերացումների:

Ձիու խորհրդանիշը: Ձին արագության և գեղեցկության խորհրդանիշն է: Ձիու խորհուրդը ընդգրկում է լույսից մութ, երկնքից երկիր կյանքից մահ ձգվող տիրույթները: Այն Բուդդայի, հինդուական Կալկայի, ճապոնական Բատո Կանոնի և Մուհամեդ մարգարեի խորհրդանշանն է:

Ձին հնագույն տոտեմ է եղել հայերի համար: Հայաստանի շատ վայրերում էլ մինչև այժմ տան ճակատին ամրացնում են ձիու պայտ` որպես պահապան թալիսման: Որոշ հեթանոսական տոների ժամանակ սրբազան Եփրատ գետին հայերը ձի են զոհաբերել:

Ժայռապատկերներում և գեղանկարչության մեջ «լողացող» ձին կյանքի ուժի մարմնացումն է:

Ձիերը արիական պատկերացումներում: Ձիերի զոհաբերությունը արիական պատկերացումների համաձայն տիեզերքի վերաստեղծման գաղափար էր պարունակում: Առաջնորդի հետ մահանում էր նաև տիեզերքը, իսկ ձիերի զոհաբերությունը նոր շրջափուլի, նոր կյանքի հույս էր տալիս: Ձիերի զոհաբերությունները երաշխիք էր կոսմոսը վերաստեղծելու և քաոսին վանելու համար, իսկ առաջնորդ-արքայի մահը հավասարեցնում էին տիեզերքի մահվան: Մինչև նոր թագավորի թագադրումը պետք է կատարվեր ձիու զոհաբերությունը, որպեսզի թագավորի մահով չավարտվեր տիեզերքը ևս: Ձին հիմնական զոհաբերվող կենդանիներից մեկն էր: Ձիու զոհաբերությունը աշխարհաստեղծման խորհուրդ էր պարունակում:

«Ներքին Նավերի դամաբարաններում զույգ ձիերի զոհաբերություն է: Զրադաշտական ուսմունքի հիմնադիր Զորոաստրը շրջում էր երկու ձիերի ուղեկցությամբ: Երկու ձիերն անընդհատ հիշատակվում են Ռիգվեդայում` հնդիրանցիների հնագույն պատումում: Ինդրան, որ նրանց գերագույն աստվածությունն է, միշտ հիշատակվում է զույգ ձիերի հետ: Զույգ ձիերը մեծ խորհուրդ են ունեցել հնդեվրոպական մտածելակերպում: Ներքին Նավերից հայտնաբերված ձիերը երկուական են: Արքայական դամաբարաններից անցյալ տարի հայտնաբերված, այս տարի վերականգնված գունազարդ սափորի վրա պատկերված է ձիերի երամակ: Ձիերը բավականին հարդարված են, դրանք անկասկած ընտելացված ձիեր են: Ոչ միայն ընտելացված են, այլև ցեղական ձիեր են: Եթե ցեղական են, նշանակում է բուծված են: Սա այնպիսի մի գյուտ է, որի նմանը չկա ողջ առաջավորասիական հնագիտական իրողության մեջ, թերևս նաև ամբողջ աշխարհում»,- ասում է Հակոբ Սիմոնյանը:

Կտրուկ շրջափուլ: Ձիերի զոհաբերությունները, սափորի վրա երամակի պատկերումը հիմք են տալիս հստակորեն հավաստելու, որ Հայաստանը եղել է ձիաբուծության հայրենիքներից մեկը: Չնայած, որ ձիերը ռազմի նպատակով օգտագործման խնդիրը դեռևս հիմնավորման կարիք ունի և այլ թեմա է, սակայն այս գտածոները այլ պատկերացումներ են տալիս հին աշխարհի զարգացումների մասին:

Եթե այս հնավայրերում հայտաբերված են ընտելացված ձիեր, ուստի ձիու տարածումը պետք է լինի էլ ավելի վաղ, քան ներկայիս գտածոները: Գերմանացի Հանս Պիթեր և Մարգարետ Ուրեթմանները, ովքեր մասնակցել են հնագիտական պեղումներին և գտածոները ենթարկել հնէակենդանաբանական փորձերի, հենց նրանք էլ Բեռլինի գիտական համաժողովում հայտարարել են, որ ոսկորները ձիու են, և որ աշխարհի հնագույն ձին հենց Ներքին Նավերից է հայտնաբերվել: Ըստ Հակոբ Սիմոնյանի ոչ մի ուրիշ երկիր չունի այդքան վաղ փաստեր ընտելացված ձիու վերաբերյալ, և որևիցե մի տեղ չի հայտնաբերվել այդքան հին թվագրություն ունեցող ձիերի պատկերներ:

Ի՞նչ կլիներ և ի՞նչ կլինի: «Եթե եվրոպական ֆինանսները ժամանակին չհոսեին դեպի Եգիպտոս և Միջագետք, այսօր ոչ շումերական քաղաքակրթության, ոչ էլ եգիպտական մշակույթի մասին և ոչ էլ Բաբելոնի մասին տեղեկություններ չէինք ունենա: Ֆինանսական ներդրում, գիտական մտքի ներդրում, պետական միջամտություն: Այսօր Հունաստանը կամ Եգիպտոսը հսկայական գումարներ են ստանում միայն զբոսաշրջությունից: Հուշարձանների ասպարեզում կատարված ցանկացած ներդրում տասնապատիկը, հարյուրապատիկը կհատուցի: Մենք աշխարհի հետ հավասարը հավասարը խոսելու իրավունք ունենք միայն մեր պատմամշակութային ժառանգության միջոցով»,- ասաց Հակոբ Սիմոնյանը:

Պայքար քաղաքակրթության օրրանի համար: Աշխարհի հնագույն քաղաքակրթությունների նախահողը լինելու հնարավորույթունը Հայաստանն ունի առանց շինծու ու կեղծ ապացույցների` իրավամբ: Ինչքան էլ ճշմարիտ լինելը հզոր ուժ է, կարևոր է նաև այդ հզոր-ուժ-ճշմարտությունը հավուր պատշաճի աշխարհին ներկայացնելը:

 

16.07.12, 09:40

Գոհար Ստեփանյան


Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:
Share |




Լրահոս

17:02 • 25/04, Վարչապետը շնորհակալություն է հայտնել սիրիական կողմին՝ սիրիահայերին ցուցաբերած մեծ ուշադրության համար

16:54 • 25/04, Ստամբուլում ինքնաթռիռը հարկադիր վայրէջք է կատարել

16:43 • 25/04, Թումանյանի թանգարանում՝ բացօթյա տարածական ցուցադրություն` նվիրված Ցեղասպանության 100-րդ տարելիցին

16:35 • 25/04, Զինված ուժերի ներակայացուցիչները՝ Ծիծեռնակաբերդում. Ֆոտոշարք

16:26 • 25/04, «Россия 1» ռեպորտաժներ է պատարստել Ապրիլի 24-ի հիշատակի միջոցառումների մասին

16:14 • 25/04, Հունաստանը կշարունակի աջակցել Հայաստանին Հայոց ցեղասպանության ճանաչման միջազգային գործընթացում

16:05 • 25/04, ԱՄՆ-ը վաղուց ճանաչել է Հայոց ցեղասպանությունը. Հարութ Սասունյան

15:52 • 25/04, Նախագահն ընդունել է «Եվրոպայի ժողովրդավարական երիտասարդական համայնք» կազմակերպության ներկայացուցիչներին

15:43 • 25/04, Էկումենիկ արարողություն՝ Վիեննայում

15:35 • 25/04, ТНТ-ի հատուկ հոլովակը՝ նվիրված Ցեղասպանության 100-րդ տարելիցին (Տեսանյութ)

15:24 • 25/04, Քիմ Քարդաշյանը մրցանակը ստանալու համար բեմ է բարձրացել Հայոց ցեղասպանության 100-ամյակի խորհրդանիշ անմոռուկ կրծքանշանով

15:10 • 25/04, Նուբարաշենի Սրբոց Նահատակաց նորակառույց եկեղեցին օծվեց

14:57 • 25/04, Էրթեմ. Թուրքիան գիտակցում է, որ, ընդունելով Ցեղասպանությունն, ամբողջ պետությունը կփլուզվի

14:45 • 25/04, Հայաստան կայցելի Բելգիայի արտաքին գործերի նախարարը

14:36 • 25/04, Երևան ենք ժամանել՝ ներողություն խնդրելու համար. Թուրք պրոֆեսոր

14:23 • 25/04, 7 օր առաջնագծում. Փոխհրաձգություն, 20 000 կրակոց հայ դիրքապահների ուղղությամբ

14:11 • 25/04, Սերժ Սարգսյանն ընդունել է ԵԺԿ նախագահ Ժոզեֆ Դոլին

14:00 • 25/04, Բուլղարիայում՝ ապրիլի 24-ը որպես զոհերի հիշատակման օր

13:48 • 25/04, Ազիզ Թամոյան. Ո՞ւր է այդ ամբողջ աշխարհը, երբ հիմա էլ սպանում են ժողովուրդներին

13:35 • 25/04, «Այստեղ ենք, որ ասենք հարգում և հիշեում ենք». Թահսին Սաիդ Ալի բեկը

13:19 • 25/04, Թուրքական «Cumhuriyet». «Այլևս երբէք»

13:19 • 25/04, Ապրիլի 25-ով կարելի է նոր էջ բացել հայ-թուրքական հարաբերություններում, ոչ թե դրոշ այրել

13:09 • 25/04, Մեկ շաբաթում բանկերի կողմից տրամադրվել է 31 մլրդ դրամի և 57.2 մլն դոլարի վարկ

13:00 • 25/04, Իտալական թերթերը լայնորեն անդրադարձել են Իտալիայի Հայ Առաքելական Եկեղեցու էկումենիկ արարողությանը

12:50 • 25/04, Ա. Միխաիլով. Ճանաչելով ու ընդունելով արդեն տեղի ունեցածը՝ աշխարհը կարող է տեսնել, թե ինչ է կատարվում այսօր

12:39 • 25/04, Վլադիմիր Գասպարյան. Ազգովի պետք է ապացուցեինք, որ անդառնալի ենք վերադարձել ժողովուրդների մեծ ընտանիք

12:26 • 25/04, Լատվիայի Ազգային Խորհրդարանում Հայոց ցեղասպանությունը ճանաչող բանաձևը ընդունվել է միաձայն

12:17 • 25/04, Հայաստանն իր վրա է վերցրել առաքելություն և մենք անելու ենք ամեն ինչ, որպեսզի աշխարհի բոլոր ցեղասպանությունները դատապարտվեն. Շարմազանով

11:53 • 25/04, Ֆուտբոլը` հեռուստաեթերում

11:40 • 25/04, Նալբանդյան. Ժխտողական կեցվածքի հետևանքով առավել խորանում է անդունդը Թուրքիայի և աշխարհի միջև

11:26 • 25/04, Ուժային կառուցները Ծիծեռնակաբերդում հարգեցին Ցեղասպանության զոհերի հիշատակը

11:14 • 25/04, ԱՄՆ-ում Հայոց ցեղասպանությանը նվիրված քայլարշավին մասնակցել է շուրջ 130 000 հայ

11:00 • 25/04, Արսեն Ջուլֆալակյանը պարգևատրությանը մասնակցել է Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցին նվիրված մարզաշապիկով

10:47 • 25/04, Աշխարհահռչակ երաժիշտները կբարձրաձայնեն Հայոց ցեղասպանության մասին

10:34 • 25/04, Րաֆֆի Հովհաննիսյանն ընդունել է ԵԺԿ նախագահ Ժոզեֆ Դոլին

10:26 • 25/04, «Յունիբանկի» վաճառքի գծով տնօրենը մեղադրվում է 70 մլն դրամ վնաս պատճառելու մեջ

10:14 • 25/04, Այսօրվանից օդի ջերմաստիճանը կբարձրանա

10:00 • 25/04, Բազմաթիվ երկրների փաստաբաններ կոչ են անում Ինդոնեզիայի պետությանը չկիրառել մահապատիժը

09:44 • 25/04, Մի շարք երկրներում Ցեղասպանության 100-րդ տարելիցին նվիրված միջոցառումների շարք է կայանալու առաջիկայում

09:37 • 25/04, Պետք է շնորհակալություն հայտնել Ցեղասպանության 100-րդ տարելիցի կապակցությամբ Հայաստան ժամանած նախագահներին. «Առավոտ»

09:30 • 25/04, Թուրքիական ԶԼՄ-ներն ուռճացրել են Գալիպոլիի միջոցառմանը մասնակցող նախագահների և վարչապետների թիվը

09:23 • 25/04, Ցեղասպանները պարտվեցին՝ հայերը վերածնվեցին. Աշխարհահռչակ երաժիշտների կատարումները պայթեցրեցին դահլիճը

09:15 • 25/04, Ապրիլի 24-ին անգլերեն Wikipedia-ի օրվա լուսանկարը նվիրված է եղել Հայոց ցեղասպանությանը

09:07 • 25/04, Թուրքիան հսկայական գումարներ է ծախսում, որ ԱՄՆ-ն չընդունի Հայոց ցեղասպանությունը

23:36 • 24/04, Կանադան այսուհետ ապրիլի 24-ը կնշի որպես Հայոց Ցեղասպանության Հիշատակի օր

22:11 • 24/04, Երևանում մեկնարկեց ավանդական Ջահերով երթը

21:46 • 24/04, Aysor.am-ի Հատուկ նախագիծը. «Հայոց Ցեղասպանություն. Գողացված հայրենիք»

21:25 • 24/04, Բակո Սահակյանն ու Արցախի բարձրաստիճան պաշտոնյաները Ստեփանակերտում ոգեկոչել են Ցեղասպանության զոհերի հիշատակը

21:19 • 24/04, Հիշատակի քայլերթ Հռոմում՝ ի հարգանս Ցեղասպանության Նահատակների (լուսանկարներ)

21:00 • 24/04, Թուրքիայում գործող հայկական կազմակերպություն. 100-ամյա ամոթ՝ տե՛ս, իմացի՛ր, առերեսվի՛ր

20:48 • 24/04, Կարծում եմ՝ Թուրքիան ևս մի օր կճանաչի Հայոց ցեղասպանությունը. Ստեփան Դեմիրճյան

20:36 • 24/04, BBC-ին 60 վայրկյանում ներկայացրել է 1915թ-ի ոճրագործությունները` մեկ տեսանյութով

20:24 • 24/04, Ապրիլի 24-ին լույս աշխարհ է եկել Հայկուշ Սաֆարյանի 10-րդ երեխան

20:11 • 24/04, Լևոն Զուրաբյան. Ցեղասպանությունը հանցագործություն է մարդկության հանդեպ՝ անկախ դրա դրդապատճառներից

20:00 • 24/04, Նախագահ. Հայաստանը հպարտ է, որ Ֆրանսիայի հետ առանձնաշնորհյալ հարաբերություններ ունի

19:49 • 24/04, Փարիզի ՓՊ նախագահ. Ես շատ հպարտ եմ, որ իմ հարգանքի տուրքն եմ մատուցում Ցեղասպանության զոհերի հիշատակին

19:37 • 24/04, Պուտինն ու Օլանդը Երևանում քննարկել են միջազգային հրատապ հարցեր

19:25 • 24/04, Նախագահ Սերժ Սարգսյանի հարցազրույցը Վլադիմիր Պոզներին եթերում կլինի ապրիլի 27-ին

19:11 • 24/04, Փոփոխվել է Հանրապետության հրապարակում կայանալիք 24/04 նվագախմբի համերգի անցկացման տեղն ու ժամը

19:00 • 24/04, Վարչապետն ընդունել է Լիբանանի արտաքին գործերի նախարարին

18:49 • 24/04, Վիկ Դարչինյան. Կարծում եմ, քիչ է մնացել, որ ԱՄՆ-ն ճանաչի Ցեղասպանությունը

18:40 • 24/04, «Ակոսի» խմբագրատան մոտ թուրքերը ծաղկեպսակ են դրել և սպառնացել

18:31 • 24/04, Թուրքիայի նախագահ. Անկեղծորեն կիսում եմ հայ համայնքի ցավը

18:23 • 24/04, Դանի Ալվեսը պահանջել է Թուրքիայից ճանաչել Հայոց Ցեղասպանությունը

18:14 • 24/04, Միջազգային ԶԼՄ-ները՝ Հայոց ցեղասպանության մասին

18:05 • 24/04, «Թուրքիան այլևս անելիք չունի` քան ճանաչել և ընդունել Հայոց ցեղասպանությունը»

17:57 • 24/04, Սերժ Սարգսյանը հանդիպում է ունեցել Վլադիմիր Պուտինի հետ

17:50 • 24/04, Բողոքի ցույց՝ Թբիլիսիում թուրքական դեսպանատան առջև Հայոց ցեղասպանությունը ճանաչելու պահանջով

17:42 • 24/04, Փաշինյան. Հայրենիքը մեկ պարտք ունի Հայի առաջ՝ թույլ տալ նրան ապրել, ազատ և երջանիկ լինել Հայրենիքում

17:36 • 24/04, Քիմ Քարդաշյան. Մենք չենք ընկրկելու և շուտով Հայոց ցեղասպանությունը ճանաչվելու է բոլորի կողմից

17:29 • 24/04, Ռումինիայի նախագահ. Հայերի վերապրած ողբերգության հիշատակումը պարտադիր քայլ է աշխարհի համար

17:21 • 24/04, Ջիվան Գասպարյան. Թուրքերի փոխարեն նրանց ղեկավարությունը պետք է ներողություն խնդրի

17:13 • 24/04, Շուրջ 20 թուրք լրագրող այցելել է Ծիծեռնակաբերդ

17:06 • 24/04, Եռագույնն ու անմոռուկները՝ Մոսկվայի կենտրոնում. Լուսանկարներ

17:00 • 24/04, «Զվարթնոց» օդանավակայանում ռումբ տեղադրված լինելու ահազանգը կեղծ է եղել

16:54 • 24/04, «Ցավդ տանեմ». Ավակովը, Սոբչակը, Նավալնին՝ Հայոց ցեղասպանության մասին

16:45 • 24/04, «Ներողություն եմ խնդրում՝ Ցեղասպանությունն ընդունելու քաջություն չունեցող իմ ղեկավարության համար»

16:37 • 24/04, 100-րդ տարելիցին նվիրված միջոցառումների համար ստեղծվել է բժշկական օգնության և սպասարկման միջոցառումները համակարգող հանձնաժողով

16:29 • 24/04, Վարչապետ. Պարտավոր ենք համախմբվել, միասին առաջ շարժվել, զարգացնել ու հզորացնել մեր հայրենիքը

16:20 • 24/04, Աշխարհի չեմպիոն Արթուր Աբրահամն այցելել է Ծիծեռնակաբերդ. Լուսանկարներ

16:11 • 24/04, Լիբանանահայ. Հայաստանն այս տարի իր ազնիվ քայլերով շարժեց ամբողջ աշխարհը

16:00 • 24/04, ԱԺ նախագահ. Արդեն հարյուր տարի ցավը ծնել ու ծնում է հիշողություն ցեղասպանված նահատակների ու կորուսյալ հայրենիքի հանդեպ

15:52 • 24/04, Բակո Սահակյանը մասնակցել է Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցին նվիրված զանգակատուն-հուշակոթողի բացման

15:44 • 24/04, Մխիթարյանը՝ Բունդեսլիգայի 29-րդ տուրի լավագույն ֆուտբոլիստ

15:37 • 24/04, Ղարաբաղյան պատերազմի վետերանները Ծիծեռնակաբերդի սյուները շրջապատեցին 100 մետր երկարություն ունեցող եռագույնով

15:31 • 24/04, Կիսում եմ եղբայրական հայ ժողովրդի սուգը և գլուխ եմ խոնարհում այս ողբերգության զոհերի հիշատակի առջև. Պուտին

15:23 • 24/04, Ֆրանկոֆոնիայի գլխավոր քարտուղարը միանում է Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցի ոգեկոչման արարողություններին

15:15 • 24/04, Նախագահ. Հավատում եմ, որ մենք ենք կերտում մեր ճակատագիրը և ի զորու ենք փոխել զարգացման ուղին

15:07 • 24/04, Արցախցի 10 երիտասարդ ոտքով հասան Ծիծեռնակաբերդ՝ հարգելու զոհերի հիշատակը

14:55 • 24/04, ՌԴ Պետդուման հայտարարություն է ընդունել Հայոց ցեղասպանության 100-ամյակի կապակցությամբ

14:43 • 24/04, Եվրոպա լիգա. Հայտնի են կիսաեզրափակչի զույգերը

14:42 • 24/04, Գյումրու քաղաքապետ. Թուրքիան պարտավոր է ճանաչել դարասկզբի ոճիրը

14:41 • 24/04, Չեմպիոնների լիգա. Կիսաեզրափակչի վիճակահանության արդյունքները

14:32 • 24/04, Արազ Օզբիլիս. Դուք չեք կարող թաղել ճշմարտությունը

14:24 • 24/04, Քսենիա Սոբչակ. Հավերժ հիշատակ Հայոց ցեղասպանության բոլոր զոհերին

14:12 • 24/04, Մարիա Գուլեգինա. Թուրքիան պետք է ճանաչի Հայոց ցեղասպանությունը

14:04 • 24/04, Ծաղկաձոր-2015. Հայաստանի շախմատի հավաքականը բարձրացավ երկու տեղով

13:59 • 24/04, Կասպարով. «Պետք է բավականաչափ ազնիվ լինենք և քաջ, որպեսզի չարագործությունն անվանենք իր իսկ անունով»

13:52 • 24/04, «Բարսելոնա» ակումբի ֆուտբոլիստ Դանի Ալվեսը Թուրքիային կոչ է արել ճանաչել Հայոց ցեղասպանությունը

13:49 • 24/04, Մեվլութ Չավուշօղլու. Մենք ընդունում ենք, որ բազմաթիվ մարդիկ են մահացել