Հայաստանում որևէ մեկը երբևէ չի պատժվել կենդանու սպանության կամ խեղման համար. Երևանում շուն կրակելու հերթական դեպքն է գրանցվել

13/06/2018 13:26

Հայաստանում որևէ մեկը երբևէ չի պատժվել կենդանու սպանության կամ խեղման համար. Երևանում շուն կրակելու հերթական դեպքն է գրանցվել


Երևանում կենդանու հանդեպ դաժան վերաբերմունքի հերթական դեպքն է գրանցվել:

«Փոուզիթիվ» կենդանիների պաշտպանության հասարակական կազմակերպությունն օրերս ահազանգ է ստացել Աջափնյակ թաղամասի Աշտարակի խճուղի 2 բ հասցեից ու տեղում գտել մոտ մեկ տարեկան շան, որը քայլելու հետ խնդիրներ ունի:

«Մեզ ահազանգողները նշել էին, որ շունը, հավանաբար, մեքենայի տակ է ընկել, սակայն նրան կլինիկա բերելուց ու ռենտգեն անելուց հետո պարզվեց, որ կենդանուն կրակել են ու պարկուճը դիպել է հենց ողնաշարին, ինչի հետևանքով էլ նա հենաշարժողական լուրջ խնդիրներ ունի ու այլևս չի կարողանա ինքնուրույն քայլել», - Aysor.am-ին պատմեց «Փոուզիթիվի» համահիմնադիրներից Աննան:



Սա կենդանու հանդեպ հրազենի կիրառման առաջին դեպքը չէ Երևանում, առավել ևս` Հայաստանում և, հավանաբար, կլինի նաև ոչ վերջինը, քանի որ Հայաստանում «Կենդանիների պաշտպանության մասին» օրենք չկա: 

Փոխարենը կենդանու հանդեպ դաժան վերաբերմունքի համար պատիժն ամրագրված է  ՀՀ վարչական իրավախատումների մասին օրենսգրքի 92 հոդվածով (Կենդանիների նկատմամբ դաժան վերաբերմունքը, որը հանգեցրել է դրանց ոչնչացման կամ խեղման, ինչպես նաև կենդանիներին խոշտանգելը):

Այն նախատեսում է տուգանքի նշանակում քաղաքացիների նկատմամբ՝ սահմանված նվազագույն աշխատավարձի երեսնապատիկից մինչև հիսունապատիկի չափով, իսկ պաշտոնատար անձանց նկատմամբ՝ ութսունապատիկից մինչև հարյուրապատիկի չափով:

Ուշագրավն այն է, սակայն, որ ՀՀ-ում հրազենի միջոցով ոչնչացված, պարզապես «զվարճանալու» համար խեղված, այրված կենդանիների մասին ոլորտի հասարակական կազամակերպությունների, կամավորների կողմից բազմաթիվ ահազանգների պարագայում նույնիսկ` վարչական իրավախախտումների մասին օրենսգրքի այս կետի կիրառման որևէ նախադեպ դեռևս չի գրանցվել:

Այսինքն կենդանուն սպանելու կամ խեղելու համար որևէ մեկը, երբևէ Հայաստանի Հանրապետությունում պատիժ չի կրել:

Աննայի խոսքով` հրազենով վիրավորում ստացած կենդանի գտնելու դեպքում կենդանասերները  փորձում են դիմել ոստիկանություն` հղում անելով գոնե քաղաքացիներին պաշտպանող իրավական ակտի վրա, ըստ որի` բնակավայրի տարածքում հրազեն կիրառելու հստակ թույլատրելի հեռավորություն կա:

Այսինքն, եթե նույնիսկ հանրության ու իրավապահների համար միևնույն է, որ կենդանուն կարող են պարզապես կրակել, միևնույն չլինի այն, որ հրազենի հասանելիություն ունեցող ցանկացած մեկը, ցանկացած ժամի կարող է գալ ու կրակել, ասենք, իրենց շենքի բակում: Բայց` ապարդյուն:

Այս դեպքում ևս կենդանասերների կողմից ոստիկանությունում գրված բազմաթիվ դիմումներն անարձագանք են մնում` պատճառաբանելով, որ կենդանուն կրակողին ոչ ոք ոչ տեսել, ոչ էլ լսել է:

Կառավարության փոփոխությունից հետո ոլորտի ՀԿ-ների ու կամավորների մոտ հույս արթնացավ, որ ի վերջո կսկսվի «Կենդանիների պաշտպանության մասին» օրենքի նախապատրաստման ու հետագայում ընդունման գործընթացը, հակառակ դեպքում ոչ միայն կշարունակվի կենդանիների հանդեպ դաժան վերաբերմունքն ու հրազենի անկառավարելի կիրառումը, այլև չի լուծվի թափառող կենդանիների խնդիրը:

Ապացուցված է` ոչնչացման դեպքում տեսակի մոտ առաջանում է ինքնապահպանման բնազդ, ինչի հետևանքով կենդանիների թիվը կտրուկ աճում է: Կենդանասերները բազմիցս նշել են` խնդրի լուծման միակ տարբերակը մասսայական ստերջացումն է, ինչը նախ կենդանուն կդարձնի հասարակության համար անվտանգ և ժամանակի ընթացքում կհանգեցնի թափառող կենդանիների թվի կտրուկ կրճատման:

«Այս առումով մենք էլ հույսեր ունենք: Կենդանիների պաշտպանության օրենքի անհրաժետության վերաբերյալ արդեն նամակներ ենք գրել ինչպես վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանին, այնպես էլ` փոխվարչապետ Տիգրան Ավինյանին: Դեռևս արձագանքներ չունենք»,- ասաց Աննան:

Ինչ վերաբերում է պետական առումով ոլորտի կարգավորմանը, վերջերս մեծ աղմուկ բարձրացրեց Երևանի քաղաքապետարանի կողմից անցկացված տենդերների արդյունքում թափառող կենդանիների հարցերով զբաղվելու ոլորտը մոտ 10 տարի «մոնոպոլիզացրած» «Յունիգրաֆ-իքս» կազմակերպության ֆինանսական յուրացումների մասին լուրը:

Ոստիկանության կոռուպցիայի և տնտեսական գործունեության դեմ ուղղված հանցագործությունների հակազդման վարչությունում օպերատիվ տվյալներ էին ստացվել, որ սկսած 2009 թվականից ամեն տարի քաղաքապետարանի մրցույթին մասնակցած ու հաղթած նույն՝ «Յունիգրաֆ-Իքս» ՍՊԸ-ն, թափառող կենդանիների խնդրի կարգավորման համար տարեկան ստանացել է մոտ100 միլիոն դրամ:

Ձեռնարկված միջոցառումների արդյունքում պարզվել է, որ 2016-2018 թվականների ընթացքում վերոհիշյալ ընկերությունը Երևանի քաղաքապետարանից ստացել է շուրջ 267 միլիոն դրամ: Այս ժամանակահատվածում ընկերությունը ձևակերպել է, թե ձեռք է բերել 128 տոննա հավի միս, մինչդեռ նախապատրաստված նյութերով պարզվել է, որ փաստացի օգտագործվել է 12,6 տոննա։ Ձևակերպվել է 206 տոննա բրնձի ձեռքբերում, պարզվել է, որ փաստացի օգտագործվել է 8,4 տոննա, իսկ ձևակերպված 25 տոննա խոզի միս ընդհանրապես չի օգտագործվել: Արդյունքում յուրացվել է շուրջ 185 միլիոն դրամ:

«Յունիգրաֆ-իքս»-ի գործունեության վերաբերյալ քրեական գործ է հարուցվել:

«Այս առումով ուզում եմ շեշտել, որ «Յունիգրաֆում» նշված յուրացումները գտել են միայն կերի գնումների առումով: Բայց նույն կազմակերպությունը պատշաճ չի կատարել իր պարտականությունները, որոնք նախատեսված են պայմանագրով: Նրանք անհրաժեշտ քանակությամբ շների չեն ստերջացրել ու վերադարձրել նույն տեղեր: Բացի այդ դեպքեր են եղել, երբ փողոցից վերցրել ենք իրենց կողմից իբրև թե ստերջացրած կենդանու ու տեսել ենք, որ շատ վատ վիճակում է` պարզապես փորը բացված է ու բաց թողած: Այնպես որ այս ուղղությամբ էլ, եթե ուսումնասիրվի կազմակերպության գործունեությունն, էլ ավելի մեծ յուրացումներ կհայտնաբերվեն», - ասաց Աննան:

Վերադառնալով հրազենի կրակոցից խեղված, վերևում նշված շան դեպքին: Այս պահին կենդանին չափազանց հյուծված է ու նրա բուժման, հնարավորինս վերականգնման համար «Փոուզիթիվի» կամավորներն աջակցության կարիք ունեն:

Ցանկության դեպքում կարող եք դիմել կազմակերպությանը:


Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

25/05/2019 19:49 Ազգային պատկերասրահում այսօր «Այրված արխիվներ»-ն էին ցուցադրում 25/05/2019 19:25 Սպիտակ թևկապներով հանրահավաք՝ Ազատության հրապարակում (Տեսանյութ) 25/05/2019 18:07 Վալերիյ Օսիպյանն աշխատանքային խորհրդակցություն է անցկացրել առանցքային վարչությունների անձնակազմի հետ 25/05/2019 17:57 Չնայած բոլոր հորդորներին եղել են նաև արկածախնդիր դպրոցականներ և անտարբեր ծնողներ. ՃՈ-ն ամփոփել է «Վերջին զանգը» 25/05/2019 17:41 Իվան Ավանեսյանն ազատվել է Հադրութի ղեկավարի պաշտոնից. Կա նոր նշանակում 25/05/2019 17:37 ՀՀ ԶՈՒ ԳՇ պետն ընդունել է ԿԽՄԿ ներկայացուցիչներին 25/05/2019 17:00 Նավթի համաշխարհային գներն աճում են 25/05/2019 16:49 Ինչպիսի փոխադրամիջոցներ էին ստեղծում հոլիվուդյան ֆիլմերի համար (Տեսանյութ) 25/05/2019 16:36 Կկորցնի՞ դոլարն աշխարհի գլխավոր արժույթի կարգավիճակը 25/05/2019 16:23 Էվերեստում մահացած լեռնագնացների թիվն ավելանում է 25/05/2019 16:10 Կուրիլների ափերի մոտ 5.1 մագնիտուդով երկրաշարժ է գրանցվել 25/05/2019 16:00 Uber-ն Ավտրալիայում գործարկել է ստորջրյա տաքսի (Տեսանյութ) 25/05/2019 15:59 Թրամփը հայտնել է Ճապոնիա իր ժամանման մասին 25/05/2019 15:49 Ամերիկյան բարում տեղի ունեցած հրաձգության հետևանքով տուժել է 10 մարդ 25/05/2019 15:43 ԱՄՆ-ում մասնավոր ինքնաթիռ է կործանվել, կա մեկ զոհ 25/05/2019 15:40 Օդի ջերմաստիճանն էապես չի փոխվի 25/05/2019 15:31 Նախկին զինվորականները Թրամփին հորդորում են չխորացնել Իրանում հակամարտությունը 25/05/2019 15:23 «Չելսին» Ազարի դիմաց պահանջում է 130 միլիոն ֆունտ 25/05/2019 15:15 Քաղաքացին ապօրինի հատել է 4 ծառ և օգտագործել տան ջեռուցման համար 25/05/2019 15:07 Սերժ Սարգսյանը հանդիպել է Ռոբերտ Քոչարյանին 25/05/2019 15:07 Տոկիոյի մոտակայքում 5.1 մագնիտուդով երկրաշարժ է գրանցվել 25/05/2019 15:00 Տեսախցիկը հայաստանյան լեռներում կրկին հովազ է ֆիքսել (Տեսանյութ) 25/05/2019 14:51 Սուդանի ընդդիմությունը մայիսի 28-29-ին համընդհանուր գործադուլի կոչ է արել 25/05/2019 14:40 Մակրոնը հինգ տարում Նոտր Դամի վերականգնման հույս ունի 25/05/2019 14:26 «Հայ Փոստ» ՓԲԸ-ի բաժանմունքից գողացել են բջջային հեռախոս, վիճակախաղի տոմսեր և փող 25/05/2019 14:18 Գրավատների և փոխանակման կետերի պետտուրքը չի բարձրանա այնքան, որքան նախատեսվել էր. Բաբկեն Թունյան 25/05/2019 14:10 Ադրբեջանում հայերի նկատմամբ ռասիստական դրսևորումներն անհնար դարձրին Մխիթարյանի մեկնելը Բաքու. ՀՀ ԱԳՆ մեկնաբանությունը CNN-ին 25/05/2019 14:05 Դիագնոստիկ առաքելություն՝ Համաշխարհային մաքսային կազմակերպության «Մերկատոր» ծրագրի շրջանակում 25/05/2019 13:56 Մայիսի 24-ին ճանապարհային ոստիկանության պահպանվող հատուկ տարածքներ է տեղափոխվել 207 տրանսպորտային միջոց 25/05/2019 13:47 Այնպես չէ, որ Պուտինը մտածում է այստեղ որևէ նախարարության պաշտոնյայի նշանակել-չնշանակելու մասին. Թևան Պողոսյան (Տեսանյութ) 25/05/2019 13:40 Լատվիայում ընթանում է Եվրախորհրդարանի ընտրությունների քվեարկությունը 25/05/2019 13:31 Այն, ինչ կատարվում է Հայաստանում, հիշեցնում է գորբաչովյան տարիները. Քաղաքագետ (Տեսանյութ) 25/05/2019 13:19 Հաֆթարի բանակը մոտենում է Տրիպոլիին հարավից և արելքից 25/05/2019 13:10 Շաբաթվա ընթացքում ադրբեջանական զինուժը կիրառել է հաստոցավոր ավտոմատ նռնականետ. Արցախի ՊԲ 25/05/2019 13:03 Պետք է դուրս գալ կիսահղի վիճակից, հիմա եկել է դաշնակիցների հետ անկեղծ խոսելու պահը. Հրանտ Մելիք-Շահնազարյան (Տեսանյութ) 25/05/2019 12:57 Չինաստանի Ցինտաո քաղաքում ներկայացվում է հայկական էնոզբոսաշրջությունը 25/05/2019 12:46 Հրդեհ՝ «Տաշիր Պիցցա»-ում. մեկնել է չորս մարտական հաշվարկ (լրացված) 25/05/2019 12:35 Յուրացում կատարելու հատկանիշներով քրեական գործ է հարուցվել Արարատի մարզի Նարեկ գյուղի գյուղապետի նկատմամբ 25/05/2019 12:29 Թևան Պողոսյանն առաջարկում է հայկական համալսարաններում Ռուսաստանի ուսումնասիրության ամբիոններ բացել (Տեսանյութ) 25/05/2019 12:24 Fake news-ի ֆաբրիկայի «հեղինակները» գերազանցեցին իրենց. պետք էր ստուգել ԱԳ նախարարի օրակարգը. խոսնակ 25/05/2019 12:15 Օպերայի կոլեկտիվը դեմ է Նազենի Ղարիբյանի ընտրությանը. նրանք պատրաստվում են ժողով անել 25/05/2019 12:05 ՊԵԿ նախագահը կմեկնի արձակուրդ, նրան կփոխարինի Ռաֆիկ Մաշադյանը 25/05/2019 11:57 Մարկ Փրիթչարդի հետ քննարկվել են բարձր տեխնոլոգիաների և ճանապարհաշինության ոլորտներում գործակցության հնարավորությունները 25/05/2019 11:49 Նիկոլ Փաշինյանը շնորհավորական ուղերձ է հղել Հորդանանի Հաշիմյան Թագավորության թագավոր Աբդալլահ Երկրորդին 25/05/2019 11:40 Այս փուլում դատական իշխանությունը վեթինգի ենթարկելով՝ գուցեև հասնենք փոփոխության, բայց դա կարող է չլինել անշրջելի. Արման Բաբաջանյան 25/05/2019 11:31 Վարչապետը հանդիպել է ՀՀ-ում հավատարմագրված դեսպաններին 25/05/2019 11:21 «Սասնա ծռեր» կուսակցությունն ավտոերթ է կազմակերպել դեպի Արցախ 25/05/2019 11:10 Ֆրանսիական իշխանությունները ներկայացրել են Լիոնում որոտացած պայթյունի հիմնական վարկածը 25/05/2019 10:58 ԱՄՆ դաշնային դատարանն արգելափակել է հղիության արհեստական դադարեցման օրենքը Միսիսիպիում 25/05/2019 10:45 Երևանում փրկարարները սահնօձ են բռնել 25/05/2019 10:36 Մեքսիկայում Մի-17 ուղղաթիռ է կործանվել 25/05/2019 10:30 «168 Ժամ». Կտրուկ վատացել է Զոհրաբ Մնացականյանի ինքնազգացողությունը 25/05/2019 10:24 «Հրապարակ». «Իմ քայլի» ավագանու անդամներն էլ շատ հաշտ չեն 25/05/2019 10:20 «Ժողովուրդ». ԱԺ-ում սկսված լսումները ոչ թե տվեցին երկար սպասված հարցերի պատասխանները, այլև ավելի խորացրին դրանք 25/05/2019 10:15 «168 Ժամ». Ինչու ՀԱՊԿ-ը «պատժեց» Հայաստանին 25/05/2019 10:09 «Ժամանակ». Արտակ Զեյնալյանը հունիսին հրաժեշտ կտա պաշտոնին 25/05/2019 10:05 «Փաստ». Լարված ու անհասկանալի վիճակ է ստեղծվել Հայաստանի հանրային հեռուստաընկերությունում 25/05/2019 10:01 «Հրապարակ». Խորհրդարանի «նյու Շմայսը» 25/05/2019 09:57 «Ժողովուրդ». Արզուման Հարությունյանին որևէ մեկը չի ստիպել դուրս գալ համակարգից 25/05/2019 09:54 «Ժամանակ». Մի խումբ դատավորներ սկսել են բանակցել իշխանության հետ 25/05/2019 09:50 «Հրապարակ». Անիմաստ քայլ է, որը կատարում է իշխանությունը. Վահրամ Բաղդասարյան 25/05/2019 09:40 Ռազմական ոստիկանությունը պարզել է Գյումրիում «ՊՆ» մակնշմամբ օճառների վաճառքով զբաղվող անձի ինքնությունը 24/05/2019 22:03 Մահացել է Նազենի Հովհաննիսյանի հայրիկը 24/05/2019 20:40 Չիլիի կենդանաբանական այգում հետազոտել են սպիտակ վագրերի ձագերին (Տեսանյութ) 24/05/2019 20:31 «Բավարիան» Սանեյի համար «Սիթիին» 70 մլն ֆունտ կառաջարկի 24/05/2019 20:20 Բռունցքներով՝ ընդդեմ ոտնձգությունների (Տեսանյութ) 24/05/2019 20:12 Հնդկաստանը մայիսին դադարեցրել է նավթահումքի ներմուծումն Իրանից 24/05/2019 20:05 Ճապոնիայի վարչապետը հունիսին կարող է Իրան այցելել 24/05/2019 20:00 Ծնողներիս ասել էի՝ այդ աղջկան շատ եմ սիրում, իր հետ կազմած իմ ընտանիքը երջանիկ կլինի. «Հումորի լիգա»-ից հայտնի հնդիկ Ռահուլի և հայուհի Աննայի սիրո պատմությունը (Տեսանյութ) 24/05/2019 19:55 Յունկերը հայտարարել է, որ Հունաստանը եվրոգոտու անդամ Է դարձել վիճակագրության կեղծմամբ 24/05/2019 19:48 Մեկ օրում Սիրիա է վերադարձել ավելի քան 800 փախստական 24/05/2019 19:41 Վճռաբեկ դատարանի բակում ծեծել են դատական դեպարտամենտի աշխատակազմի կառավարման վարչության պետին 24/05/2019 19:36 Մերկելն ու Զելենսկին հեռախոսազրույցի ժամանակ քննարկել են Մինսկի համաձայնագրերը 24/05/2019 19:23 «Ոսկե ծիրան» միջազգային կինոփառատոնը և Մոնոպոլիի «Սուդեստիվալը» սերտացնում են համագործակցությունը 24/05/2019 19:16 Պակիստանյան մզկիթում պայթյուն է որոտացել 24/05/2019 19:12 Արցախի պետնախարար Գրիգորի Մարտիրոսյանը կառավարական հանձնաժողովի ընդլայնված նիստ է հրավիրել 24/05/2019 19:07 «Amazon»-ի ճապոնական ստորաբաժանումը դադարեցրել Է «Huawei»-ի արտադրանքի վաճառքը 24/05/2019 19:04 Ներկայացվել է բացառիկ սուպերհամակարգիչ, որն այս տարի Հայաստանին կնվիրի Թուլուզի համալսարանը 24/05/2019 19:00 Պաշտպանության նախարարն ընդունել է Հնդկաստանի պատվիրակությանը 24/05/2019 18:35 «Վերջին զանգը»՝ կառավարական ամառանոցում. Նիկոլ Փաշինյանը հյուրընկալել է շրջանավարտներին (Տեսանյութ) 24/05/2019 18:14 ԱՄՆ-ն կարող է մաքսատուրքեր սահմանել արժույթի մանիպուլյացիաներ կատարող երկրների ապրանքների համար 24/05/2019 18:09 Օպերայի կառավարման խորհրդի նախագահ է ընտրվել Մշակույթի նախարարի պարտականությունները կատարող Նազենի Ղարիբյանը 24/05/2019 18:03 Դաղստանում վնասազերծել են երեք գրոհայինի 24/05/2019 17:52 Երթևեկության կանոնների փոփոխություն՝ Երևան Իտալիայի-Խորենացու-Վ.Սարգսյան փողոցների խաչմերուկում 24/05/2019 17:43 Հանցադեպ չկա. ՀՔԾ-ն մերժել է Իոաննիսյանի և Սաքունցի դիմումն ԱԱԾ-ի դեմ քրգործ հարուցելու մասին 24/05/2019 17:38 Վահրամ Կաժոյանը նշանակվել է Վիետնամում ՀՀ դեսպան 24/05/2019 17:29 Երկու անձի մեղադրանք է առաջադրվել՝ առանձնապես խոշոր չափերով գողություն կատարելու համար 24/05/2019 17:24 Մեր իրավապահ համակարգում չկա կամք՝ վերանայելու շինծու քրեական գործերը. Անդրիաս Ղուկասյան 24/05/2019 17:14 «Վերջին զանգ». Ժամը 17:00-ի դրությամբ ՃՈ պահպանվող հատուկ տարածքներ է տեղափոխվել 116 տրանսպորտային միջոց 24/05/2019 17:09 Ռազմարդյունաբերական համալիրը պետք է տեղափոխվի Բարձր տեխնոլոգիական արդյունաբերության նախարարության կառուցվածքի մեջ. վարչապետ 24/05/2019 17:05 ՀՀ վարչապետը հարգում է յուրաքանչյուր քաղաքացու բոլոր իրավունքները. Վլադիմիր Կարապետյան 24/05/2019 17:04 Թուրքիայից մաքսանենգ ճանապարհով Հայաստան տեղափոխված ուղեբեռում եղել է նոր հագուստ, օծանելիք, լուսային պանելներ 24/05/2019 17:00 ԲԴԽ նախագահի պարտականությունների կատարումը վերապահված է տարիքով ավագ անդամին՝ Գևորգ Դանիելյանին 24/05/2019 16:52 Չի լինելու վստահելի պետություն, քանի դեռ ապօրինի հարստացման հիմքով ձեռք բերված ռեսուրսները գտնվում են մարդկանց ձեռքին. Սաքունց 24/05/2019 16:40 Տիգրան Գևորգյանը նշանակվել է Հորդանանում ՀՀ դեսպան 24/05/2019 16:33 Ֆելիքս Ցոլակյանը հանձնարարել է ուժեղացված ծառայություն իրականացնել Վերջին զանգի կապակցությամբ 24/05/2019 16:22 Ռաիսա Վարդանյանը հետ է կանչվել Վիետնամում և Ֆիլիպիններում ՀՀ դեսպանի պաշտոնից 24/05/2019 16:12 Այսօր մենք ունենք քաղաքական դաշտ, որը չի սպասարկում երկրի ներքին շահերը. Հրայր Ավինյան 24/05/2019 16:03 Պաշտպանության նախարարության հայտարարությունը վարչապետի որդու՝ զորամասից տեղափոխման մասին 24/05/2019 15:49 Անցումային արդարադատության թեմայով քննարկման ժամանակ Զոհրաբյանը հիշել է նովգորոդյան վեչեն և կախված քաղաքական գիլյոտինները

Տվյալ բաժնի վերջին նյութերը