Սահմանապահ Չինարի գյուղում ներդրվել է արտաքին լուսավորության էներգախնայող համակարգ

15/05/2019 13:13

Սահմանապահ Չինարի գյուղում ներդրվել է արտաքին լուսավորության էներգախնայող համակարգ


Հայաստանում էկոգյուղերի ցանցի զարգացման ծրագիրը շարունակվում է: Գործընկեր կառույցների՝ ՎիվաՍել-ՄՏՍ-ի և Վայրի բնության և մշակութային արժեքների պահպանման հիմնադրամի (FPWC) համատեղ ջանքերով, գյուղերում ներդրվում է արտաքին լուսավորության էներգախնայող համակարգ, որն ապահովում է տնտեսական ու բնապահպանական արդյունավետություն:

Տավուշի մարզի Բերդ համայնքի Չինարի գյուղը երեք կողմից սահման ունի հակառակորդի հետ: Ուղիղ գծով՝ սահմանի  հեռավորությունը երբեմն հասնում է 600 մետրի: Չնայած ունեցած դիրքին ու հակառակորդի վարքագծի անկանխատեսելիությանը՝ գյուղում պահպանում են կյանքի բնականոն ռիթմն ու զբաղվում գյուղատնտեսական աշխատանքներով: Ենթակառուցվածքների բացակայության ու տարբեր խնդիրների պատճառով, դա այդքան էլ հեշտ չի տրվում սահմանապահ գյուղի բնակիչներին:  Տարբեր խնդիրերից, չինարեցիներն առաջնահերթ լուծման են համարել փողոցային լուսավորության ապահովումը՝ իրիկնամուտին այգուց տունդարձն ապահով անցնելու համար:

Դեռևս 2018-ին մեկնարկած ծրագրի արդյունքում, Չինարի գյուղում տեղակայվել է 51 LED լուսարձակից բաղկացած փողոցային արտաքին լուսավորության համակարգ: Լուսավորվել են գյուղի՝ հարավից հյուսիս ձգվող, 1,700մ երկարությամբ հիմնական փողոցները:

Սահմանամերձ գյուղերը եղել և մնում են ՎիվաՍել-ՄՏՍ-ի ուշադրության կենտրոնում, ընդ որում՝ ոչ միայն ցանցի զարգացման տեսանկյունից: Ընկերությունն իր գործընկերոջ՝ Վայրի բնության և մշակութային արժեքների պահպանման հիմնադրամի (FPWC) հետ, շարունակում են առաջնորդվել պատասխանատու մոտեցմամբ՝ գիտակցելով, որ դա է երկրի զարգացմանը նպաստելու երկարաժամկետ ուղին: Այդ մասին են վկայում սոցիալական կյանքի բարելավմանն ուղղված՝ վերջին տարիների ներդրումները:  Չինարիում նախկինում իրականացվել են խմելու և ոռոգման ջրի մի քանի ծրագրեր, իսկ մինչև տարեվերջ, կողմերը կիրականացնեն հերթական ծրագիրը. կընդլայնվի LED լուսավորության համակարգը՝ լուսավորելով գյուղի արդեն երկրորդական փողոցներն ու գյուղի մուտք հանդիսացող գլխավոր ճանապարհահատվածը:

Ժամանակակից էներգախնայող համակարգի գործարկմանը մասնակցել են ՎիվաՍել-ՄՏՍ-ի գլխավոր տնօրեն Ռալֆ Յիրիկյանը, Ծրագրի համակարգող Մարտին Մարալչյանը, բնակավայրի վարչական ղեկավար Սամվել Սաղոյանը և գյուղի բնակիչները:

«Դարձյալ Չինարիում ենք՝ իրականացրած հերթական ծրագիրը գնահատելու համար: Կարևոր եմ համարում այստեղ գործադրված ջանքերը: Առհասարակ, սահմանապահ գյուղերում ներդրում կատարելով՝ լուծում ենք ոչ միայն կոնկրետ բնակավայրի, այլև, ինչ-որ առումով՝ մեզանից յուրաքանչյուրի խնդիրը: Այս գյուղերում բնակվողներն իրենց ամենօրյա ջանքերով ապահովում են և՛ իրենց, և՛ յուրաքանչյուրիս ընտանիքի անվտանգությունը: Մենք էլ, տարբեր նախաձեռնություներով, հղում ենք կարևոր պատգամ. շարունակեք ապրել ու շենացնել հայրենի հողը: Մենք ձեր կողքին ենք»,-ասել է ՎիվաՍել-ՄՏՍ-ի գլխավոր տնօրեն Ռալֆ Յիրիկյանը:


Ի տարբերություն այլ լամպերի, LED լամպերն առավել արդյունավետ ու դիմացկուն են, կարող են անհամեմատ ավելի երկար ծառայել՝ սպառելով 80%-ով պակաս էլեկտրաէներգիա:

Գյուղի փողոցները կլուսավորեն ամռանը 21:00-ից մինչև 02:00, իսկ ձմռանը՝ 18:00-ից մինչև 00:00: Տոնական օրերին լուսավորությունը կապահովվի նաև ամբողջ գիշեր:

«Էկոգյուղերի ցանց» ծրագրի մասին

էկոգյուղերի ցանցը ներառում է գյուղեր Հայաստանի ամբողջ տարածքից, որտեղ տեղական մասնակցային գործընթացների միջոցով սոցիալական, մշակութային, տնտեսական և բնական միջավայրի վերականգնմանն ուղղված ծրագրեր են իրականացվում:
Էկոգյուղերի հայեցակարգի hիմքում կայունության չորս՝ բնապահպանական, տնտեսական, մշակութային և սոցիալական ուղղությունների՝ մասնակցային և համընդգրկուն նախագծման միջոցով ինտերգրումն է: Ծրագիրը Վայրի բնության և մշակութային արժեքների պահպանման հիմնադրամի (FPWC), ՎիվաՍել-ՄՏՍ-ի և Էկոգյուղերի համաշխարհային ցանցի երկարաժամկետ համագործակցության նոր ձևաչափ է` բնապահպանության և բնական ռեսուրսների կայուն օգտագործման բնագավառում:
FPWC-ի մասին

Վայրի բնության և մշակութային արժեքների պահպանման հիմնադրամը (FPWC) գործում  է 2002թ.-ից: FPWC-ին Բնության պահպանության միջազգային միավորման (IUCN) անդամ է։

Հայաստանի բնական բացառիկ ժառանգության և կենսաբազմազանության պահպանության, բնապահպանական խնդիրների և բնության պահպանության կարևորության մասին հանրային իրազեկումը մեր առաքելությունն է։ Մենք նպատակ ունենք մարդ-վայրի բնություն հակամարտության և դրա հետևանքների նվազեցմամբ կրճատել կենդանական և բուսական աշխարհի վտանգված տեսակների անհետացման ռիսկերը։

Կենսաբազմազանության պահպանումը, բնապահպանական կրթությունը, համայնքային զարգացումը և հանրային իրազեկումը մեր գործունեության առանցքում են։

ՎիվաՍել-ՄՏՍ-ը (ՄՏՍ Հայաստան ՓԲԸ) Հայաստանի շարժական կապի առաջատար օպերատորն է, որն ունի ամենաընդարձակ ցանցը և տրամադրում է ձայնային և տվյալների փոխանցման ծառայությունների բազմազան տեսականի` Հայաստանի ամբողջ տարածքում: Գործունեության հիմք ընդունելով իր բաժանորդների շահերին լավագույնս ծառայելը, հիմնադրման օրվանից` 2005թ. հուլիսի 1-ից, ՎիվաՍել-ՄՏՍ-ը կարճ ժամանակամիջոցում կարողացել է ստեղծել համահանրապետական ցանց և բաժանորդների մեծ բազա: ՎիվաՍել-ՄՏՍ-ը նորարարությունների առաջատարն է և հետամուտ է ոլորտի բոլոր զարգացումներին` ի շահ երկրի շարժական հեռահաղորդակցության շուկայի: ՎիվաՍել-ՄՏՍ-ն իր գործունեության մեջ առաջնորդվում է ISO 26000 (Սոցիալական պատասխանատվության միջազգային ստանդարտ) և ISO/IEC 27001:2013 (Տեղեկատվական անվտանգության կառավարման համակարգ) ստանդարտներով: Հավելյալ տեղեկություններ ստանալու համար այցելեք www.mts.am

«Մոբիլնիյե Տելեսիստեմի» ՀԲԸ-ն (ՄՏՍ) Ռուսաստանում և ԱՊՀ երկրներում հեռահաղորդակցության խոշորագույն օպերատոր է: Դուստր ձեռնարկությունների հետ միասին կազմակերպությունը սպասարկում է ավելի քան 100 միլիոն բաժանորդի Ռուսաստանում, Հայաստանում, Բելառուսում և Ուկրաինայում: 2000թ-ի հուլիսից «ՄՏՍ»-ի բաժնետոմսերը գնանշված են Նյու Յորքի բորսայում MBT ծածկագրի տակ: Հավելյալ տեղեկություններ ստանալու համար այցելեք www.mtsgsm.com


Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

Այսօր, 19:49 Ազգային պատկերասրահում այսօր «Այրված արխիվներ»-ն էին ցուցադրում Այսօր, 19:25 Սպիտակ թևկապներով հանրահավաք՝ Ազատության հրապարակում (Տեսանյութ) Այսօր, 18:07 Վալերիյ Օսիպյանն աշխատանքային խորհրդակցություն է անցկացրել առանցքային վարչությունների անձնակազմի հետ Այսօր, 17:57 Չնայած բոլոր հորդորներին եղել են նաև արկածախնդիր դպրոցականներ և անտարբեր ծնողներ. ՃՈ-ն ամփոփել է «Վերջին զանգը» Այսօր, 17:41 Իվան Ավանեսյանն ազատվել է Հադրութի ղեկավարի պաշտոնից. Կա նոր նշանակում Այսօր, 17:37 ՀՀ ԶՈՒ ԳՇ պետն ընդունել է ԿԽՄԿ ներկայացուցիչներին Այսօր, 17:00 Նավթի համաշխարհային գներն աճում են Այսօր, 16:49 Ինչպիսի փոխադրամիջոցներ էին ստեղծում հոլիվուդյան ֆիլմերի համար (Տեսանյութ) Այսօր, 16:36 Կկորցնի՞ դոլարն աշխարհի գլխավոր արժույթի կարգավիճակը Այսօր, 16:23 Էվերեստում մահացած լեռնագնացների թիվն ավելանում է Այսօր, 16:10 Կուրիլների ափերի մոտ 5.1 մագնիտուդով երկրաշարժ է գրանցվել Այսօր, 16:00 Uber-ն Ավտրալիայում գործարկել է ստորջրյա տաքսի (Տեսանյութ) Այսօր, 15:59 Թրամփը հայտնել է Ճապոնիա իր ժամանման մասին Այսօր, 15:49 Ամերիկյան բարում տեղի ունեցած հրաձգության հետևանքով տուժել է 10 մարդ Այսօր, 15:43 ԱՄՆ-ում մասնավոր ինքնաթիռ է կործանվել, կա մեկ զոհ Այսօր, 15:40 Օդի ջերմաստիճանն էապես չի փոխվի Այսօր, 15:31 Նախկին զինվորականները Թրամփին հորդորում են չխորացնել Իրանում հակամարտությունը Այսօր, 15:23 «Չելսին» Ազարի դիմաց պահանջում է 130 միլիոն ֆունտ Այսօր, 15:15 Քաղաքացին ապօրինի հատել է 4 ծառ և օգտագործել տան ջեռուցման համար Այսօր, 15:07 Սերժ Սարգսյանը հանդիպել է Ռոբերտ Քոչարյանին Այսօր, 15:07 Տոկիոյի մոտակայքում 5.1 մագնիտուդով երկրաշարժ է գրանցվել Այսօր, 15:00 Տեսախցիկը հայաստանյան լեռներում կրկին հովազ է ֆիքսել (Տեսանյութ) Այսօր, 14:51 Սուդանի ընդդիմությունը մայիսի 28-29-ին համընդհանուր գործադուլի կոչ է արել Այսօր, 14:40 Մակրոնը հինգ տարում Նոտր Դամի վերականգնման հույս ունի Այսօր, 14:26 «Հայ Փոստ» ՓԲԸ-ի բաժանմունքից գողացել են բջջային հեռախոս, վիճակախաղի տոմսեր և փող Այսօր, 14:18 Գրավատների և փոխանակման կետերի պետտուրքը չի բարձրանա այնքան, որքան նախատեսվել էր. Բաբկեն Թունյան Այսօր, 14:10 Ադրբեջանում հայերի նկատմամբ ռասիստական դրսևորումներն անհնար դարձրին Մխիթարյանի մեկնելը Բաքու. ՀՀ ԱԳՆ մեկնաբանությունը CNN-ին Այսօր, 14:05 Դիագնոստիկ առաքելություն՝ Համաշխարհային մաքսային կազմակերպության «Մերկատոր» ծրագրի շրջանակում Այսօր, 13:56 Մայիսի 24-ին ճանապարհային ոստիկանության պահպանվող հատուկ տարածքներ է տեղափոխվել 207 տրանսպորտային միջոց Այսօր, 13:47 Այնպես չէ, որ Պուտինը մտածում է այստեղ որևէ նախարարության պաշտոնյայի նշանակել-չնշանակելու մասին. Թևան Պողոսյան (Տեսանյութ) Այսօր, 13:40 Լատվիայում ընթանում է Եվրախորհրդարանի ընտրությունների քվեարկությունը Այսօր, 13:31 Այն, ինչ կատարվում է Հայաստանում, հիշեցնում է գորբաչովյան տարիները. Քաղաքագետ (Տեսանյութ) Այսօր, 13:19 Հաֆթարի բանակը մոտենում է Տրիպոլիին հարավից և արելքից Այսօր, 13:10 Շաբաթվա ընթացքում ադրբեջանական զինուժը կիրառել է հաստոցավոր ավտոմատ նռնականետ. Արցախի ՊԲ Այսօր, 13:03 Պետք է դուրս գալ կիսահղի վիճակից, հիմա եկել է դաշնակիցների հետ անկեղծ խոսելու պահը. Հրանտ Մելիք-Շահնազարյան (Տեսանյութ) Այսօր, 12:57 Չինաստանի Ցինտաո քաղաքում ներկայացվում է հայկական էնոզբոսաշրջությունը Այսօր, 12:46 Հրդեհ՝ «Տաշիր Պիցցա»-ում. մեկնել է չորս մարտական հաշվարկ (լրացված) Այսօր, 12:35 Յուրացում կատարելու հատկանիշներով քրեական գործ է հարուցվել Արարատի մարզի Նարեկ գյուղի գյուղապետի նկատմամբ Այսօր, 12:29 Թևան Պողոսյանն առաջարկում է հայկական համալսարաններում Ռուսաստանի ուսումնասիրության ամբիոններ բացել (Տեսանյութ) Այսօր, 12:24 Fake news-ի ֆաբրիկայի «հեղինակները» գերազանցեցին իրենց. պետք էր ստուգել ԱԳ նախարարի օրակարգը. խոսնակ Այսօր, 12:15 Օպերայի կոլեկտիվը դեմ է Նազենի Ղարիբյանի ընտրությանը. նրանք պատրաստվում են ժողով անել Այսօր, 12:05 ՊԵԿ նախագահը կմեկնի արձակուրդ, նրան կփոխարինի Ռաֆիկ Մաշադյանը Այսօր, 11:57 Մարկ Փրիթչարդի հետ քննարկվել են բարձր տեխնոլոգիաների և ճանապարհաշինության ոլորտներում գործակցության հնարավորությունները Այսօր, 11:49 Նիկոլ Փաշինյանը շնորհավորական ուղերձ է հղել Հորդանանի Հաշիմյան Թագավորության թագավոր Աբդալլահ Երկրորդին Այսօր, 11:40 Այս փուլում դատական իշխանությունը վեթինգի ենթարկելով՝ գուցեև հասնենք փոփոխության, բայց դա կարող է չլինել անշրջելի. Արման Բաբաջանյան Այսօր, 11:31 Վարչապետը հանդիպել է ՀՀ-ում հավատարմագրված դեսպաններին Այսօր, 11:21 «Սասնա ծռեր» կուսակցությունն ավտոերթ է կազմակերպել դեպի Արցախ Այսօր, 11:10 Ֆրանսիական իշխանությունները ներկայացրել են Լիոնում որոտացած պայթյունի հիմնական վարկածը Այսօր, 10:58 ԱՄՆ դաշնային դատարանն արգելափակել է հղիության արհեստական դադարեցման օրենքը Միսիսիպիում Այսօր, 10:45 Երևանում փրկարարները սահնօձ են բռնել Այսօր, 10:36 Մեքսիկայում Մի-17 ուղղաթիռ է կործանվել Այսօր, 10:30 «168 Ժամ». Կտրուկ վատացել է Զոհրաբ Մնացականյանի ինքնազգացողությունը Այսօր, 10:24 «Հրապարակ». «Իմ քայլի» ավագանու անդամներն էլ շատ հաշտ չեն Այսօր, 10:20 «Ժողովուրդ». ԱԺ-ում սկսված լսումները ոչ թե տվեցին երկար սպասված հարցերի պատասխանները, այլև ավելի խորացրին դրանք Այսօր, 10:15 «168 Ժամ». Ինչու ՀԱՊԿ-ը «պատժեց» Հայաստանին Այսօր, 10:09 «Ժամանակ». Արտակ Զեյնալյանը հունիսին հրաժեշտ կտա պաշտոնին Այսօր, 10:05 «Փաստ». Լարված ու անհասկանալի վիճակ է ստեղծվել Հայաստանի հանրային հեռուստաընկերությունում Այսօր, 10:01 «Հրապարակ». Խորհրդարանի «նյու Շմայսը» Այսօր, 09:57 «Ժողովուրդ». Արզուման Հարությունյանին որևէ մեկը չի ստիպել դուրս գալ համակարգից Այսօր, 09:54 «Ժամանակ». Մի խումբ դատավորներ սկսել են բանակցել իշխանության հետ Այսօր, 09:50 «Հրապարակ». Անիմաստ քայլ է, որը կատարում է իշխանությունը. Վահրամ Բաղդասարյան Այսօր, 09:40 Ռազմական ոստիկանությունը պարզել է Գյումրիում «ՊՆ» մակնշմամբ օճառների վաճառքով զբաղվող անձի ինքնությունը 24/05/2019 22:03 Մահացել է Նազենի Հովհաննիսյանի հայրիկը 24/05/2019 20:40 Չիլիի կենդանաբանական այգում հետազոտել են սպիտակ վագրերի ձագերին (Տեսանյութ) 24/05/2019 20:31 «Բավարիան» Սանեյի համար «Սիթիին» 70 մլն ֆունտ կառաջարկի 24/05/2019 20:20 Բռունցքներով՝ ընդդեմ ոտնձգությունների (Տեսանյութ) 24/05/2019 20:12 Հնդկաստանը մայիսին դադարեցրել է նավթահումքի ներմուծումն Իրանից 24/05/2019 20:05 Ճապոնիայի վարչապետը հունիսին կարող է Իրան այցելել 24/05/2019 20:00 Ծնողներիս ասել էի՝ այդ աղջկան շատ եմ սիրում, իր հետ կազմած իմ ընտանիքը երջանիկ կլինի. «Հումորի լիգա»-ից հայտնի հնդիկ Ռահուլի և հայուհի Աննայի սիրո պատմությունը (Տեսանյութ) 24/05/2019 19:55 Յունկերը հայտարարել է, որ Հունաստանը եվրոգոտու անդամ Է դարձել վիճակագրության կեղծմամբ 24/05/2019 19:48 Մեկ օրում Սիրիա է վերադարձել ավելի քան 800 փախստական 24/05/2019 19:41 Վճռաբեկ դատարանի բակում ծեծել են դատական դեպարտամենտի աշխատակազմի կառավարման վարչության պետին 24/05/2019 19:36 Մերկելն ու Զելենսկին հեռախոսազրույցի ժամանակ քննարկել են Մինսկի համաձայնագրերը 24/05/2019 19:23 «Ոսկե ծիրան» միջազգային կինոփառատոնը և Մոնոպոլիի «Սուդեստիվալը» սերտացնում են համագործակցությունը 24/05/2019 19:16 Պակիստանյան մզկիթում պայթյուն է որոտացել 24/05/2019 19:12 Արցախի պետնախարար Գրիգորի Մարտիրոսյանը կառավարական հանձնաժողովի ընդլայնված նիստ է հրավիրել 24/05/2019 19:07 «Amazon»-ի ճապոնական ստորաբաժանումը դադարեցրել Է «Huawei»-ի արտադրանքի վաճառքը 24/05/2019 19:04 Ներկայացվել է բացառիկ սուպերհամակարգիչ, որն այս տարի Հայաստանին կնվիրի Թուլուզի համալսարանը 24/05/2019 19:00 Պաշտպանության նախարարն ընդունել է Հնդկաստանի պատվիրակությանը 24/05/2019 18:35 «Վերջին զանգը»՝ կառավարական ամառանոցում. Նիկոլ Փաշինյանը հյուրընկալել է շրջանավարտներին (Տեսանյութ) 24/05/2019 18:14 ԱՄՆ-ն կարող է մաքսատուրքեր սահմանել արժույթի մանիպուլյացիաներ կատարող երկրների ապրանքների համար 24/05/2019 18:09 Օպերայի կառավարման խորհրդի նախագահ է ընտրվել Մշակույթի նախարարի պարտականությունները կատարող Նազենի Ղարիբյանը 24/05/2019 18:03 Դաղստանում վնասազերծել են երեք գրոհայինի 24/05/2019 17:52 Երթևեկության կանոնների փոփոխություն՝ Երևան Իտալիայի-Խորենացու-Վ.Սարգսյան փողոցների խաչմերուկում 24/05/2019 17:43 Հանցադեպ չկա. ՀՔԾ-ն մերժել է Իոաննիսյանի և Սաքունցի դիմումն ԱԱԾ-ի դեմ քրգործ հարուցելու մասին 24/05/2019 17:38 Վահրամ Կաժոյանը նշանակվել է Վիետնամում ՀՀ դեսպան 24/05/2019 17:29 Երկու անձի մեղադրանք է առաջադրվել՝ առանձնապես խոշոր չափերով գողություն կատարելու համար 24/05/2019 17:24 Մեր իրավապահ համակարգում չկա կամք՝ վերանայելու շինծու քրեական գործերը. Անդրիաս Ղուկասյան 24/05/2019 17:14 «Վերջին զանգ». Ժամը 17:00-ի դրությամբ ՃՈ պահպանվող հատուկ տարածքներ է տեղափոխվել 116 տրանսպորտային միջոց 24/05/2019 17:09 Ռազմարդյունաբերական համալիրը պետք է տեղափոխվի Բարձր տեխնոլոգիական արդյունաբերության նախարարության կառուցվածքի մեջ. վարչապետ 24/05/2019 17:05 ՀՀ վարչապետը հարգում է յուրաքանչյուր քաղաքացու բոլոր իրավունքները. Վլադիմիր Կարապետյան 24/05/2019 17:04 Թուրքիայից մաքսանենգ ճանապարհով Հայաստան տեղափոխված ուղեբեռում եղել է նոր հագուստ, օծանելիք, լուսային պանելներ 24/05/2019 17:00 ԲԴԽ նախագահի պարտականությունների կատարումը վերապահված է տարիքով ավագ անդամին՝ Գևորգ Դանիելյանին 24/05/2019 16:52 Չի լինելու վստահելի պետություն, քանի դեռ ապօրինի հարստացման հիմքով ձեռք բերված ռեսուրսները գտնվում են մարդկանց ձեռքին. Սաքունց 24/05/2019 16:40 Տիգրան Գևորգյանը նշանակվել է Հորդանանում ՀՀ դեսպան 24/05/2019 16:33 Ֆելիքս Ցոլակյանը հանձնարարել է ուժեղացված ծառայություն իրականացնել Վերջին զանգի կապակցությամբ 24/05/2019 16:22 Ռաիսա Վարդանյանը հետ է կանչվել Վիետնամում և Ֆիլիպիններում ՀՀ դեսպանի պաշտոնից 24/05/2019 16:12 Այսօր մենք ունենք քաղաքական դաշտ, որը չի սպասարկում երկրի ներքին շահերը. Հրայր Ավինյան 24/05/2019 16:03 Պաշտպանության նախարարության հայտարարությունը վարչապետի որդու՝ զորամասից տեղափոխման մասին 24/05/2019 15:49 Անցումային արդարադատության թեմայով քննարկման ժամանակ Զոհրաբյանը հիշել է նովգորոդյան վեչեն և կախված քաղաքական գիլյոտինները

Տվյալ բաժնի վերջին նյութերը