Արմեն Գևորգյան. Բոլոր հնարավոր պատերազմները անսպասելի են սկսվում

18/10/2019 12:50

Արմեն Գևորգյան. Բոլոր հնարավոր պատերազմները անսպասելի են սկսվում


Altprojects.am կայքում հրապարակվել է ՀՀ նախկին փոխվարչապետ Արմեն Գևորգյանի հոդվածը, որը ներկայացնում ենք ամբողջությամբ. 

Ի՞նչն է որոշիչ լինելու Արցախի հարցով առաջիկա հանգուցալուծման մեջ. ներքի՞ն քաղաքականությունը, թե՞ աշխարհքաղաքականությունը

Շատերը կարող են ասել, որ 1994թ. Ադրբեջանի հետ զինադադար կնքելուց հետո լայնամասշտաբ ռազմական գործողությունների վերսկսման թեման միշտ էլ եղել է մեր ներքին օրակարգում: Եվ նրանք ճիշտ են: Այս թեման որոշակի պարբերականությամբ արդիականացել է, իսկ հետո կրկին անհետացել: Ահա այս պարբերականության ներքո Հայաստանում մեծացել են մարդկանց նոր սերունդներ, որոնց զգալի մասը պատերազմի եւ դրա հետեւանքների մասին տեղյակ է միայն դասագրքերից, լրահոսից եւ տարբեր պատմություններից: Սա սոցցանցերի եւ նոր մեդիայի սերունդն է, որոնք հպարտանում են իրենց համար «վիրտուալ» հաղթանակով արցախյան պատերազմում եւ ապրում են այն պատկերացումով, թե ամբողջ աշխարհը պետք է ճանաչի եւ դատապարտի Օսմանյան կայսրությունում հայերի ցեղասպանությունը:

Ես չգիտեմ՝ նկատել են շատերը, թե ոչ, բայց հնարավոր պատերազմի մասին անհամեմատ ավելի հաճախ եւ ինտենսիվ սկսել են խոսել այսպես կոչված հեղափոխությունից հետո: Նույնիսկ ապրիլյան պատերազմից հետո լայնածավալ պատերազմի մասին այսքան շատ խոսելու անհրաժեշտություն չեղավ: Պատճառը կրկին իշխանության տխրահռչակ որակն է, հանրությանը համախմբելու ընդունակության բացակայությունը եւ հակառակորդի հետ երկխոսելու «նոր» ձևերը:

Հարցի փոխզիջումային լուծումներ ներկայիս իշխանությունները հանրությանը կարող էին առաջարկել 2018-ի մայիսին, հունիսին եւ հուլիսին, բայց բաց թողեցին իրենց պատմական հնարավորությունը: Այն ժամանակ հնարավոր էր կլոր սեղանի շուրջ հավաքել Հայաստանի եւ Արցախի նախկին նախագահներին, երկրի ներկայիս առաջնորդներին, հարգված եւ հեղինակավոր մարդկանց, եւ միջազգային հանրությանը ներկայացնել հայ հանրության համար ընդունելի որոշումը: Սա կլիներ երկրում տեղի ունեցած հասարակական-քաղաքական փոփոխությունների ամենաթանկ ձեռքբերումը:

Արցախի հարցում փոխզիջումային որոշման որոնման հարցով նման պատմական դերակատարում կարող էր ունենալ նոր խորհրդարանը, որը ձեւավորվեց 2018-ի դեկտեմբերին, բայց այն նույնպես արդեն սպառում է իր հասարակական-քաղաքական լեգիտիմությունը: Արդեն այսօր՝ 2019-ի հոկտեմբերին, Արցախի հարցով յուրաքանչյուր փոխզիջումային որոշում իշխանությունների համար ոչ միայն դժվար կլինի անցկացնել, այլ անգամ՝ բարձրաձայնել այդ մասին: Օրինակների համար պետք չէ հեռուն գնալ. հիշենք իշխանությունների պահվածքը Ամուլսարի եւ Ստամբուլյան կոնվենցիայի հարցերում եւ հասարակության արձագանքը դրան: Այսօր Նիկոլ Փաշինյանի կառավարությունը հանրությանը Արցախի խնդրի կարգավորման վերաբերյալ տարբերակներ առաջարկելու հարցում ավելի դժվարին վիճակում է, քան՝ նախկին «ոչ լեգիտիմ» իշխանությունները: Այն դեռևս անպտուղ է:

Անսպասելի՞ կլինի արդյոք հնարավոր պատերազմը

Շատերը միանգամից կնշեն բուն հարցում առկա որոշ անտրամաբանականությունը. եթե պատերազմի հնարավորության մասին գիտենք, ապա ինչպե՞ս այն կարող է անակնկալ լինել: Որքանով տեղյակ եմ, հիմնական պատմական իրադարձությունները, որոնք կանխորոշված էին Առաջին եւ Երկրորդ աշխարհամարտերի, ինչպես նաեւ՝ 20-21-րդ դարերի որոշ տեղային պատերազմների արդյունքներով, տեղավորվում են հենց այս տրամաբանության մեջ: Սկզբում այն աշխատել է որպես դիվանագիտական եւ միջպետական հարաբերությունների տարր. դու գիտես, կամ, ծայրահեղ դեպքում,

ենթադրում ես, որ քեզ հետ պատերազմելու է քո պոտենցիալ հակառակորդը, բայց դու ելնում ես նրանից, որ նա քեզ չի խաբի, որ դու նրա հետ պայմանավորվել ես եւ այսպես շարունակ: Վերջին տասնամյակներում այսպիսի տրամաբանությունն արդեն տեղեկատվական քաղաքականության եւ ազդեցության տարր է: Կարելի է անդադար խոսել, համոզել, քննարկել, ստեղծել հավանական ռիսկերի չեզոքացման պատրանք, փոխզիջումներ որոնել, բայց ի վերջո գալիս է անխուսափելին՝ պատերազմը:

Այդպես զարգացավ իրավիճակը թուրքական զորքերի՝ Սիրիա ներխուժման շուրջ. բոլորը քննարկում էին այս հեռանկարը, բայց հենց թուրքական զորքերը հայտնվեցին Սիրիայում, բոլորիս համար այն դարձավ ինչ-որ անակնկալ մի իրադարձություն: Անակնկալի տարրը միշտ քաղաքական գործիչներին իրենց սխալներն ու սխալ հաշվարկներն արդարացնելու հնարավորություն է տալիս: Անակնկալի տարրը միշտ հնարավորություն է տալիս՝ մեղքը բարդել հակառակորդի վրա: Անակնկալի տարրը ապագա սերունդների առջեւ պատասխանատվությունից խուսափելու հնարավորություն է տալիս: Վերջին օրերի լրահոսը՝ մեր տարածաշրջանի իրավիճակի, մասնավորապես՝ Արցախի խնդրի կարգավորման վերաբերյալ, ինձ ստիպում են հարց բարձրաձայնել, որը ես տեղադրեցի վերնագրում:

Վստահ եմ, որ Նիկոլ Փաշինյանը պատերազմ չի ուզում, քանի որ շատ լավ հասկանում է, որ այդպիսի պատերազմն իր իշխանության վերջն է: Իսկ մենք ձեզ հետ պետք է հասկանանք, որ նման պատերազմը բարեկեցիկ եւ բարգավաճող երկրում ապրելու մեր երազանքների վերջն է, դա վերջն է՝ տարածաշրջանում կազմակերպված, մրցունակ եւ անվտանգ երկիր ունենալու մեր ձգտման: Դա վերջն է մեր բոլոր հեռահար երազանքների՝ ո՛չ թե այն պատճառով, որ մենք պարտվելու ենք. ոչ, ես վստահ եմ, որ մենք հաղթելու ենք, այլ միայն այն պատճառով, որ նման հաղթանակն իր հետ կտանի մեր բոլոր ռեսուրսները, եւ առաջին հերթին՝ բազմաթիվ մարդկային կյանքեր, եւ մեզ մի քանի տասնամյակով հետ կշպրտի: Մեր հին ու նոր հաղթանակները կունենան տարբեր պատմական նշանակություններ:

Եթե 90-ականների հաղթանակն անհրաժեշտ էր մեր ինքնահաստատման, անկախության ամրապնդման, մեր մասին աշխարհին ավետելու եւ աշխարհքաղաքական կարգում մեր հատուկ տեղը զբաղեցնելու համար, և ի վերջո՝ դա Արցախում հայի լինել-չլինելու պատերազմ էր, ապա խոսելով առաջիկա հաղթանակների մասին, դժվար թե կարողանանք առաջնորդվել նույն դրդապատճառներով և նպատակներով: Արդյո՞ք ապագա հաղթանակներում կունենանք նույնքան նշանակալի ձեռքբերումներ ինչպես 90-ականներին:

Լինենք ազնիվ. Ադրբեջանի նկատմամբ հաղթանակի այնպիսի համընդհանուր համազգային գիտակցում այսօր չկա, ինչպես իննսունականներին: Այսօր մեր շատ հայրենակիցների, հատկապես՝ Հայաստանում բնակվող, թվում է, թե Արցախի հարցը վերաբերում է բացառապես ղարաբաղցիներին: Եւ խնդրի ընկալման այս մեթոդն ու մտածողության ձեւը աղետալի կերպով լայն թափ են հավաքում, այդ թվում եւ՝ կեղծ լիբերալ, իսկ իրականում՝ հակապետական հասարակական կազմակերպությունների գործողությունների շնորհիվ:

Ժամանակակից սոցիալական լրատվամիջոցների եւ ցանցերի ժամանակաշրջանում անփոփոխ է մնացել միայն մի բան. իրական պատերազմը, ցավոք, սոցիալական ցանցերում չի լինելու, իսկ հայրենասիրությունը պետք է լինելու ապացուցել մարտի դաշտում՝ զոհված եւ վիրավոր հասակակիցների կողքին, խրամատներում, ավերված գյուղերի եւ քաղաքների ավերակներում: Զոհված մերձավորների եւ հարազատների համար իրականում ենք ողբալու: Եւ դա էլ լինելու է իրականությունը, կյանքը, որը շատերի համար կարող է վերաճել ողբերգության՝ աղետի:

Ովքե՞ր են մեր բարեկամներն առաջիկա մարտից առաջ: Սա ամենաառանցքային գործոններից է՝ մեր հավանական ռիսկերը հաշվարկելիս, պատերազմի դեպքում: Այս հարցն ավելի քան արդիական է դարձել հատկապես Թյուրքալեզու երկրների՝ Բաքվում կայացած գագաթնաժողովից եւ Իլհամ Ալիեւի արած հայտարարություններից հետո: Բաքուն ջանադրաբար եւ նպատակասլաց եթե չի ավելացնում իր

հավանական բարեկամ-աջակիցների շարքերը, ապա ծայրահեղ դեպքում բոլոր մեթոդներով ու եղանակներով փորձում է դրանք անփոփոխ պահել: Եթե նախկինում օգտագործվում էին Իսլամական պետությունների կազմակերպության, Արաբական երկրների լիգայի, Թյուրքալեզու երկրների համագործակցության խորհրդի ամբիոնները, ապա մենք վերջերս ականատես եղանք, թե ինչպես ՄԱԿ-ի ամբիոնից երկու խոշոր մահմեդական երկիր պաշտպանում էին Ադրբեջանի շահերը: Եթե որեւէ մեկը չի հիշում, ապա հիշեցնեմ. խոսքը Թուրքիայի նախագահի եւ Պակիստանի ԱԳ նախարարի մասին է: Մենք պետք է լրջորեն մտածենք այն մասին, թե ինչպիսին են մեր հարաբերությունները մեր ռազմավարական գործընկերների եւ հարեւանների հետ:

Իսկ ովքե՞ր են Նիկոլ Փաշինյանի գեներալները: Գիտեք, պատահական է, թե ոչ, բայց այս հարցն էլ արդիական դարձավ՝ հաշվի առնելով երկրում ընթացող որոշ իրադարձություններ:

Այսօր արխիվում հայտնաբերել եմ 2019թ. հուլիսի 5-ի լուսանկար. նախագահը բարձրագույն զինվորական եւ այլ կոչումներ է շնորհում մի շարք գործիչների: Այսպես, շատ ժամանակ չի անցել այդ կոչումների շնորհումից, բայց արդեն գեներալներից երեքն իրենց պաշտոններում չեն աշխատում: Եթե ինչ-որ մեկը չի հիշում, ապա հիշեցնեմ՝ գեներալ Վանեցյանը, գեներալ Օսիպյանը, գեներալ Հայրապետովը: Տարօրինակ իրավիճակ է. նախկին շատ գեներալների դատում ենք եւ անվանարկում, իսկ նորերին՝ հեռացնում:

Երբ չկա գործընթաց, մնում է հանգուցալուծումը

Ուզու՞մ է պատերազմ Իլհամ Ալիեւը: Կարծում եմ, որ նա եւս չի ցանկանում: Բայց, որպես պարտվող երկրի ղեկավար, միշտ պետք է ձգտի ռեւանշի, եւ նրա համար խնդրի լուծման հիմնական տարբերակը պատերազմն է: Եւ հենց այս իմաստով այս պատերազմը դառնում է սպասելի: Ցանկանում եմ մեր հայրենակիցների ուշադրությունը սեւեռել

առաջին հայացքից ոչ այնքան նկատելի, բայց՝ վճռորոշ գործոնի վրա: 1993-ից Ադրբեջանում իշխում է Ալիեւների ընտանիքը եւ նրանք էլ կրում են Ղարաբաղի հարցով հանգուցալուծումը: Ի վերջո Ադրբեջանի փաստացի պարտության եւ տարածքային կորուստների վավերացումը կայացել է Հեյդար Ալիեւի նախագահության ժամանակ՝ 1994 թվականին: Արդեն 26 տարի այս ընտանիքի անդամներն ամբողջ աշխարհին ներկայացնում են իրենց տեսլականը խնդրի կարգավորման հարցում, ընդ որում՝ մոնոտոն եւ անփոփոխ: Այս ընտանիքի ներկայացուցիչները՝ սկզբում՝ Հեյդար Ալիեւը Քի Վեսթում, իսկ հետո՝ Իլհամ Ալիեւը՝ Կազանում, հրաժարվեցին հիմնախնդրի կարգավորման երկարաժամկետ բանաձեւերի ընդունումից: Այս ընթացքում Հայաստանն ունեցել է երեք նախագահ եւ հիմա՝ վարչապետ Փաշինյանը: Նախագահներից յուրաքանչյուրը բանակցությունները սկսել է իր հաշվարկի սկզբից, կային սպասումներ եւ ցանկություններ, թեեւ գործընթացը շարժվում էր, բայց հանգուցալուծում այդպես էլ չէր լինում: Այժմ արագ կարող է հասունանալ մի իրավիճակ, երբ չկա գործընթաց, եւ մեզ մնում է միայն հանգուցալուծումը:

Ալիեւները կսպասեն պատերազմի սկսման համար ամենահարմար պահին: Նրանք այն չեն սկսում ոչ միայն այն պատճառով, որ ռեսուրսների սղություն ունեն, բանակը պատրաստ չէ եւ այլն, այլ քանի որ նրանց զսպում են հանգամանքները.

- Նոր իշխանություն Հայաստանում, նոր սպասումներ: Սկզբնական սպասումները մեծ են, քանի որ նոր իշխանություններն իրենց աշխարհայացքով Լեւոն Տեր-Պետրոսյանի հիմնադրույթների կողմնակիցներն են: Սկսել պատերազմ այս իշխանության հետ՝ ճիշտ չէր հասկացվի միջազգային հանրության կողմից: Սա նոր հնարավորություն է: Միացվել է Նիկոլ Փաշինյանից փոխզիջումների առումով սպասումների ռեժիմը: Այն ժամանակի հետ վերանում է:

- Հայաստանում առկա ներքաղաքական իրավիճակի տարօրինակությունները. դատական եւ քաղաքական

գործընթացները նախկին քաղաքական եւ զինվորական ղեկավարության դեմ, Հայաստանի եւ Արցախի ղեկավարության միջեւ առկա լարվածությունը, Հայաստանի ոչ միանշանակ հարաբերություններն իր ռազմավարական գործընկերների հետ, առաջին հերթին՝ Ռուսաստանի հետ, իշխանամերձ հասարակական կազմակերպությունների հակապետական գործունեությունը: Այս ամենը կարող է հանգեցնել հակառակորդի թուլացմանը, ուրեմն՝ ինչո՞ւ եւս մի փոքր չսպասել:

- Ադրբեջանի հարեւանները՝ Ռուսաստանը, Թուրքիան եւ Իրանը կողմերի համար առավելագույն ընդունելի լուծման հնարավորություն են տեսնում: Նրանցից յուրաքանչյուը ելնում է իր աշխարհաքաղաքական շահերից: Այսպես. Ռուսաստանի համար կարեւոր է Ադրբեջանն ընդգրկել իր ինտեգրացիոն գործընթացների եւ տարածաշրջանային ենթակառուցվածքային ծրագրերի մեջ: Ադրբեջանը դեռ չի զրոյացրել ազդեցիկ հարեւանների ազդեցության գործիքները Հայաստանի դեմ օգտագործելու հնարավորությունները: Թուրքիան բավական ակտիվ կերպով ամրապնդում է իր ռազմաքաղաքական հնարավորությունները մեծ տարածաշրջանում՝ հարմարավետ տեղավորվելով Նախիջեւանում, միաժամանակ՝ նոր հենակետ ստեղծելով հնարավոր պատերազմի ժամանակ Արցախի եւ Տավուշի ուղղություններին ավելացնելու նորը:

- Առայժմ Ադրբեջանում չի ստեղծվել այնպիսի ներքաղաքական իրավիճակ, որը հնարավոր լիներ վերացնել միայն պատերազմական գործողությունների օգնությամբ: Ադրբեջանը դեռ իրեն ներկայացնում է որպես ինտենսիվ զարգացող պետություն, որն ընդունում է բազմաթիվ միջազգային միջոցառումներ, տարատեսակ նախաձեռնություններ եւ ծրագրեր: Պատերազմը հաստատ կխանգարեր երկրի նման իմիջի ստեղծմանը եւ պահպանմանը:

Բայց այս հանգամանքները մի ակնթարթում կարող են անհետանալ եւ դադարել խոչընդոտ հանդիսանալ պատերազմական

գործողությունների վերսկսման համար: Եւ այդ մասին մեզ որեւէ մեկը նախապես չի ասի, եւ այդ իմաստով պատերազմը կլինի անակնկալ: Ադրբեջանի տարբերությունը մեզանից կայանում է նրանում, որ նրանք ամենօրյա ռեժիմով պատրաստվում են ապագա պատերազմին, այդ թվում՝ ամրապնդելով պահպանման ներքին մեխանիզմները եւ Ալիեւի անձնական իշխանությունը: Այս մասին են վկայում նաեւ այս երկրի ներսում վերջերս կատարված կադրային փոփոխությունները և մասշտաբային զորավարժությունները: Իսկ մենք Հայաստանում ապրում ենք անցյալի խնդիրներով՝ ամենայն հավանականությամբ ենթադրելով, որ պատերազմ դեռ երկար ժամանակ չի լինի: Շատ անտրամաբանական եւ սխալ մոտեցում:

Կցանկանայի նշել ևս մեկ կարևորագույն հանգամանք՝ Արցախի հարցի շուրջ։ Ռազմական գործողությունների վերսկսման դեպքում Ադրբեջանի իշխանությունները Թուրքիային ազգայնականների ակտիվ աջակցությամբ ձգտելու են ոչ միայն ռևանշի, այլև՝ տարածաշրջանի քաղաքական քարտեզի գլոբալ փոփոխության։ Մասնավորապես՝ կփորձեն իրականացնել թյուրքալեզու աշխարհի տարբեր հատվածների միավորումը՝ Հայաստանի հաշվին։ Ոմանք ինձ կկշտամբեն, որ մոռացել եմ հիշատակել 2019 թվականի օգոստոսին Ստեփանակերտում հնչած Նիկոլ Փաշինյանի ելույթը: Ոչ, չեմ մոռացել: Իրականում այս հոդվածը հայտնվեց հենց այդ ելույթի, իսկ ավելի կոնկրետ՝ ելույթի այն հատվածի, որում խոսվում էր Արցախի հարցի մասին, եւ դրան հետեւած՝ Ադրբեջանի արձագանքի պատճառով:

Պարզապես ցանկանում եմ խորհուրդ տալ մեր նոր իշխանություններին, որ լինեն առավել ուշադիր. հենց նման ելույթները կարող են էյֆորիկ վիճակ ստեղծել մեր հարեւանների մոտ, ինչն էլ կարող է նոր պատերազմի առիթ դառնալ: Երկրի ղեկավարը, որը փոխզիջում է փնտրում հակառակորդի հետ, պետք է ավելի սառնասիրտ, զուսպ եւ հետեւողական լինի: Հուզական պոռթկման զսպումը, դադար պահելը եւ

իրավիճակի սթափ գնահատականը մեր երկրի համար երաշքխիք են՝ ներքաշված չլինելու առանց հեռանկարի պատերազմի մեջ: Իրենց պահվածքով իշխանությունները չպետք է մոտեցնեն հավանական պատերազմը:

Փոխզիջումների փնտրտուքը եւ ներկայիս առավելությունների պահպանումը ստեղծված իրավիճակում շատ ավելի բարդ են, քան՝ նոր պատերազմի հրահրումը: Միշտ պետք է հիշել եւ ելնել շատ պարզ եւ օբյեկտիվ ճշմարտությունից՝ Արցախի խնդրում ցանկացած հեռանկարային փոխզիջում՝ հավանական կորուստ է հայկական կողմի համար, քանի որ հանրային գիտակցության մեջ մենք կլինենք մի իրավիճակում, երբ զիջում ենք ինչ-որ հարցում կամ ինչ-որ մեկին, իսկ ադրբեջանական կողմը ստանում է ինչ-որ բան: Միջազգային հանրության պատկերացմամբ՝ փոխզիջման արդյունքում մենք կստանանք անհրաժեշտ սկզբնական պայմանները՝ տարածաշրջանային մեծ ծրագրերում ընդգրկվելու համար՝ նոր ներդրումներ, հնարավորություն՝ երկրի տնտեսական իրավիճակը բարելավելու եւ մարկանց կենսամակարդակը բարձրացնելու համար:

Անհրաժեշտ է նաեւ մշտապես հիշել, որ ցանկացած փոխզիջում այսրոպեական որոշում չէ, եւ նրա իրականացումը ծրագիր է, որը տանում է դեպի դժվար եւ երկար ճանապարհ՝ պատմական ժամանակի մեծ հատվածով, որը պետք է կարողանան անցնել բոլոր կողմերն առանց նոր կորուստների եւ լարումների՝ ներքին հասարակական համախմբան հսկա պաշարով եւ համբերատարությամբ:

... հակառակը պատերազմն է

Շատ տարիներ ես անցկացրել եմ մեր պետության ղեկավարների կողքին՝ Արցախի հարցով բանակցությունների անցկացման տարբեր փուլերում՝ անձնական հանդիպումներից մինչեւ բազմակողմ եւ բազմաթիվ

բանակցություններ: Որքա՛ն կարեւոր է հիշել եւ գիտակցել ամբողջ պատասխանատվությունը սեփական խոսքերի եւ արարքների համար նաեւ տանը՝ հարազատ միջավայրում: Ես տեսել եմ, թե ինչպես Ժակ Շիրակի միջնորդությամբ ընթացած երկար եւ հագեցած բանակցություններից հետո գործընթացը մոտ էր հաջողության բանաձեւի ի հայտ գալուն, բայց դրա փոխարեն հայտնվեց քիվեսթյան ծուղակում: Բայց դրանից հետո էլ մասնակիցներն այնքան իմաստուն գտնվեցին, որ ուժ գտան՝ երկխոսությունը եւ բանակցությունները շարունակելու համար: Հակառակը պատերազմն է:

Ես տեսել եմ, թե ինչպես է ղեկավարը պատրաստ բանակցել իր անմիջական հակառակորդի հետ, եւ իր պահվածքով առնվազն հարգանքի արժանացել, ու նաեւ կարողացել ոչ ասել իր մերձավոր դաշնակցին: Սա ահռելի մեծ բարոյա-հոգեբանական ծանրաբեռնվածություն է, որը դժվար է պատկերացնել: Ամեն մեկին չէ դա տրված: Կարող են դիմանալ միայն նրանք, ովքեր գործընթացին մասնակցում են ներքին վստահությամբ, որ իրենք ճիշտ են, ովքեր անկեղծ են առաջին հերթին հենց իրենց հետ, որոնց համար այս գործընթացը ոչ միայն քաղաքականության եւ իշխանության հարց չէ, այլ՝ անձնական պատվի եւ արժանապատվության:

Ստեղծված իրակավիճակում չեմ տեսնում իրական նախադրյալներ գործող իշխանությունների համար՝ Արցախի հարցում փոխզիջումային լուծումների գտնելու հարցում։ Կարծում եմ, որ այդ տարբերակը հայկական ներկա սերունդների ուժերից վեր առաքելություն է, որոնք սկսում են ապրել ատելության և վրեժի զգացումներով, բաժանարար գծեր կառուցում են ոչ թե ճակատում, այլ ներսում՝ միմյանց միջև։ Հիմա շատ կարևոր է, որ ներկա իշխանությունները և ներկա հասարակությունը հաջորդներին չփոխանցի մի վիճակ, երբ նրանք ստիպված կլինեն գնալ «պարտադրված խաղաղության»։


Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

16/11/2019 15:50 Վինգսյութով էքստրեմալնեն անցել է գարանձավի ջրվեժի միջով 385 կմ/ժ արագությամբ (Տեսանյութ) 16/11/2019 15:39 Սանտա Կլաուսը Գերմանիայում փոստային բաժանմունք է բացել (Տեսանյութ) 16/11/2019 15:29 Երկուշաբթի օրվա հոսանքազրկումների մասին 16/11/2019 15:15 Բիլ Գեյթսը հերթական անգամ գլխավորել է Bloomberg-ի միլիարդատերերի վարկանիշային աղյուսակը 16/11/2019 15:00 Հնդկաստանի բարերից մեկում առաջարկում են մի կում մաքուր օդ (Տեսանյութ) 16/11/2019 14:49 «Միլանը» և «Մոնակոն» հետաքրքրված են «Գրեմիոյի» 21-ամյա կիսապաշտպան Ժան Պիերով 16/11/2019 14:35 Ճապոնիայի ափերի մոտ երկրաշարժ է գրանցվել 16/11/2019 14:26 Վարչապետի գլխավորությամբ ՊՆ-ում տեղի է ունեցել կոլեգիայի նիստ 16/11/2019 14:14 Շմոլ գազից թունավորումով բուժօգնության էր դիմել 4 քաղաքացի 16/11/2019 14:04 Վարչապետի գլխավորությամբ տեղի է ունեցել Անվտանգության խորհրդի նիստ 16/11/2019 13:56 Բակո Սահակյանն ու Արթուր Ջավադյանը քննարկել են բանկային ոլորտում հայկական երկու հանրապետությունների համագործակցությանն առնչվող հարցեր 16/11/2019 13:47 Իտալացի մարզիչը սպառնալիքներով նամակ է ստացել. ծրարում փամփուշտ է եղել 16/11/2019 13:36 Փարիզում «դեղին բաճկոնների» պատճառով մետրոյի ավելի քան 20 կայարան է փակվել 16/11/2019 13:20 Արգենտինայի ընտրված նախագահը մտադիր չէ երկխոսություն վարել Ժանին Անյեսի հետ 16/11/2019 13:08 Այս շաբաթ հայ դիրքապահների ուղղությամբ հակառակորդն արձակել է շուրջ 2300 կրակոց. ՊԲ 16/11/2019 12:51 Հայաստան-Հունաստան խաղից հետո մարզադաշտից ոստիկանություն է բերման ենթարկվել 4 անձ, ևս 1-ը դիմել է բուժօգնության 16/11/2019 12:40 Ուղևորի ուղեբեռից մոտ 2 մլն դրամի ոսկեղեն գողանալու կասկածանքով ձերբակալվել է «Զվարթնոց» օդանավակայանի 3 աշխատակից 16/11/2019 12:28 Իսրայելական բանակը Գազայի հատվածում գրոհել է «ՀԱՄԱՍ»-ի օբյեկտները 16/11/2019 12:11 Մեծ Բրիտանիայի արևմուտքում ուսանողական հանրակացարան է այրվել 16/11/2019 11:59 Ահազանգ․ Երևանում 16-17-րդ դարերի գինու հնձանը քանդել, հողին են հավասարեցրել 16/11/2019 11:49 Շրի Լանկայում ընտրությունների օրը գնդակոծել են մահմեդական ընտրողների շարասյունը 16/11/2019 11:36 Սահմանային գոտում բռնկված հրդեհը մարվել է 16/11/2019 11:21 Կապ չունի, թե որ ամսին ես գնում Սևան, եթե դու լողալ չգիտես. Արմեն Աշոտյան 16/11/2019 11:17 Թարգեք հեռվից բարձրաձայնելը, մոտ եկեք իրար. Թևան Պողոսյան 16/11/2019 11:10 Բոլիվիայի Կոչաբամբայում տեղի ունեցած բախումների հետևանքով հինգ մարդ է զոհվել 16/11/2019 10:58 «Իրավունք». Ինձ համար շատ ցավալի է, որ իմ յոթ տարեկան թոռնիկը աղոթում է. «Իմ քայլի» պատգամավոր 16/11/2019 10:42 Գորիս-«Զանգեր» ավտոճանապարհին մառախուղ է 16/11/2019 10:35 ԱՄՆ-ում դպրոցական ֆուտբոլային խաղի ժամանակ հրաձգություն է տեղի ունեցել 16/11/2019 10:18 Օրվա լուսանկարը՝ Մատաղիսից 16/11/2019 10:12 «Հրապարակ». Հայտարարության փոխարեն՝ օրինագի՞ծ 16/11/2019 10:09 «Փաստ». Օրինագիծն ուղղակիորեն ամբողջությամբ ոչնչացնում է սեփականության ինստիտուտը 16/11/2019 10:06 «Ժողովուրդ». «Տարոն-Ավիան» հրաժարվել է Հայաստանում աշխատել ու այսուհետ կգործի Աֆրիկայում 16/11/2019 10:01 «Հրապարակ». ԲՀԿ-ն հրավիրված է եղել «Վերնատան» քննարկմանը, սակայն չի մասնակցել 16/11/2019 09:56 «Փաստ». Սարկիսովն այլևս Լիոնում ՀՀ գլխավոր հյուպատոսը չէ 16/11/2019 09:51 «168 Ժամ». Նիկոլ Փաշինյանը շատ արագ հասկացավ Ռուսաստանի հետ հարաբերությունների «քիմիան» 16/11/2019 09:45 «Հրապարակ». Իշխանությունն ամեն ինչ անում է միայնակ չմնալու համար 16/11/2019 09:40 «Ժողովուրդ». «Լուսավոր Հայաստանի» տունն էլ հաճախ կռիվ է ընկնում» 15/11/2019 23:17 «Գործկոմ OUT». Red Eagles-ի ակցիան՝ Հայաստան-Հունաստան խաղին 15/11/2019 20:10 Ներկայացվել է «Hyperloop» բարձր տեխնոլոգիական գնացքի վակումային կապսուլը (Տեսանյութ) 15/11/2019 19:53 Մեկ օրում Սիրիա է վերադարձել ավելի քան 700 փախստական 15/11/2019 19:48 Վենետիկի քաղաքապետը հայտարարել է ջրհեղեղի հետևանքով միլիարդ եվրոյի հասնող վնասի մասին 15/11/2019 19:42 Տեսակետը, որ սա նեղ, կուսակցական պահանջ է, ջախջախվել է. ՀՅԴ Երիտասարդական միության կենտրոնական վարչության անդամ 15/11/2019 19:31 Հափշտակվել է 515 միլիոն դրամ․ ոստիկանության բացահայտումը (Տեսանյութ) 15/11/2019 19:24 Նախարարության միջոցները պետք է տրամադրել նպատակային ուղղություններով. Գևորգ Պետրոսյան 15/11/2019 19:21 Առայժմ առանց մեկնաբանության կթողնեմ. Արման Աբովյանը՝ ԿԳՄՍ նախարարի հրաժարականի պահանջին միանալու մասին 15/11/2019 19:09 Կողոպուտ` օծանելիքի խանութից. որոնվում է տեսանյութում պատկերված տղամարդը (Տեսանյութ) 15/11/2019 18:55 Հաշվարկվել է ավելի քան 43 միլիոն դրամի չափով շրջակա միջավայրին հասցված վնաս 15/11/2019 18:52 Կոմպոզիտոր Ռոբերտ Ամիրխանյանի 80-ամյակի առթիվ կկազմակերպվեն համերգներ 15/11/2019 18:46 Տարբեր մշակույթներից եկած մարդիկ պետք է համակերպվեին. համակեցությունը հա՛մ դժվար էր, հա՛մ՝ հետաքրքիր. Իսպանիայում կամավոր աշխատած Արմինե Մարուքյան 15/11/2019 18:24 Աշխարհում ամենաերկարատև ուղիղ չվերթը՝ 19 ժամ 19 րոպե 15/11/2019 18:14 Հ1-ի ֆեյսբուքյան պաշտոնական էջն ու լուրերի տնօրենը ծաղրում են ընդդիմադիրներին (Լուսանկարներ) 15/11/2019 18:08 Դատախազության պետական շահերի պաշտպանության գործիքակազմով բացահայտվել է 60.7մլրդ դրամի վնաս 15/11/2019 17:57 ԱԺ մուտքերից մեկի մոտ տեղադրվել էին բարիկադներ՝ սահմանափակելով լրագրողների աշխատանքը. Վարչապետը մասնակցում էր նիստին 15/11/2019 17:45 «Սանիթեքի» հետ տեղի ունեցածը էքսպրոպրիացիա է. ընկերությունը դրական սպասումներ ունի արբիտրաժային դատարանից 15/11/2019 17:34 Գիտահետազոտական-միտահետազոտական նենց բառեր եք ասում՝ մարդ բան չի հասկանում. Փաշինյանը նախատեց «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցությանը (Տեսանյութ) 15/11/2019 17:27 Թափուր աշխատատեղ կա. մարդիկ աշխատող են փնտրում և չեն կարողանում գտնել. Փաշինյան (Տեսանյութ) 15/11/2019 17:24 Արայիկ Գրիգորյանը նշանակվել է Արցախի ազգային անվտանգության ծառայության տնօրենի առաջին տեղակալ 15/11/2019 17:23 Մարդիկ բարեկարգ ճանապարհով են երթևեկում ու «խադավիկի» մոտ շատ ավելի քիչ են գնում. Փաշինյանը՝ տնտեսական հեղափոխության մասին (Տեսանյութ) 15/11/2019 17:20 Բակո Սահակյանը «Երախտագիտություն» մեդալ է հանձնել մի խումբ անձանց 15/11/2019 17:03 Սպառողների միջազգային կազմակերպությունը Հայաստանում քաղցրավենիքի և պաղպաղակի ոլորտում լավագույնը ճանաչեց «Գրանդ Քենդի» ընկերությանը 15/11/2019 16:54 Լևոն Հայրապետյանն Արցախի հերոս է, և պետական բարձր գնահատականը չի ուշանա. Արայիկ Հարությունյան 15/11/2019 16:40 Զլատանը ցանկանում է ավարտել կարիերան Իտալիայում. «Գելաքսիի» մարզիչ 15/11/2019 16:26 «Երկաթյա մարդը» կրկին ռեկորդ է սահմանել (Տեսանյութ) 15/11/2019 16:11 Բաքվի բազմահարկ շենքերից մեկում բռնկված հրդեհի հետևանքով 11 մարդ է տուժել 15/11/2019 15:55 ՀՅԴ Երիտասարդական միությունը դիմել է ԲՀԿ-ին և ԼՀԿ-ին՝ Արայիկ Հարությունյանին պաշտոնանկ անելու գործընթաց սկսելու առաջարկով 15/11/2019 15:52 Թալանել են նախկին պատգամավոր, գործարար Կարեն Կարապետյանի տունը 15/11/2019 15:47 Աղբահանության նոր հիմնարկին 600 միլիոն դրամ ավելի գումար տրամադրելը գուցեև ամրացնի «Սանիտեք»-ի դիրքերը արբիտրաժային դատարանում. ավագանու անդամ 15/11/2019 15:44 Փաշինյանը պատրաստ է պաշտպանել սեփական կարծիքը` ոտքերը մաքրելով ցանկացած գրված և չգրված օրենքի վրա. Նարեկ Սամսոնյան (Տեսանյութ) 15/11/2019 15:39 Վարչապետին է ներկայացվել Հայաստանի պետական հետաքրքրությունների ֆոնդի գործունեության հաշվետվությունը 15/11/2019 15:35 Ռոնալդուն կարիերայի 55-րդ հեթ-տրիկն է գրանցել, որոնցից 9-ը` Պորտուգալիայի հավաքականի կազմում 15/11/2019 15:26 Ասադը պատմել է Սիրիայում Թուրքիայի գործողության հնարավոր հետևանքների մասին 15/11/2019 15:19 Հայաստանում վախի մթնոլորտ է, նպատակը հոգեբանորեն ազդելն է ամենաարժանապատիվների վրա. Հրանտ Մարգարյան (Տեսանյութ) 15/11/2019 15:14 Հայաստանում ստեղծվել է ատելության արդյունաբերական համալիր, որն ամենօրյա ռեժիմով գեներացնում է ատելության նոր դոզաներ. Կոնստանտին Տեր-Նակալյան (Տեսանյութ) 15/11/2019 15:06 Մորալեսը հայտնել է Բոլիվիա վերադառնալու պայմանը 15/11/2019 15:01 Արցախի հարցում Փաշինյանն էլ ի՞նչ պետք է զիջի, որ Լևոն Տեր-Պետրոսյանից շատ զիջի. Հրանտ Մարգարյան (Տեսանյութ) 15/11/2019 14:53 Կոռուպցիան այլևս ոչ թե իրական երևույթ է, այլ՝ տեռորի միջոց. Հրանտ Մարգարյան (Տեսանյութ) 15/11/2019 14:44 Նավթի գներն աճում են 15/11/2019 14:30 Իսրայելի զինվորականները վերսկսել են Գազայի հատվածի ուղղությամբ հարվածները 15/11/2019 14:16 Շերեմետևոյում A320-ը շրջադարձի ժամանակ մեկ այլ օդանավի է դիպել 15/11/2019 14:12 Նիկոլ Փաշինյանը շատ պարզ ձևակերպում է իրենց իշխանության բնույթը՝ թքած ունեն ցանկացած այլ կարծիքի վրա. Նարեկ Սամսոնյան (Տեսանյութ) 15/11/2019 14:10 Սերժ Սարգսյանը չէր հայտարարել, որ պատրաստ է հանձնել շրջաններ. Արտակ Զաքարյան 15/11/2019 14:05 Երևանի 2020թ. բյուջեի ու զարգացման ծրագրի նախագծերը դրվել են հանրային քննարկման 15/11/2019 13:59 Լոռու մարզի բնակչին մեղադրանք է առաջադրվել ապօրինի կերպով ռազմամթերք պատրաստելու, թմրամիջոցի ապօրինի շրջանառության համար 15/11/2019 13:50 Կենսաթոշակառուների բողոքների արդյունքում «Հայփոստ» ՓԲԸ 17-րդ փոստային բաժանմունքի աշխատակազմը կփոխվի 15/11/2019 13:43 ԱԺ խմբակցությունները նպաստեցին Սահմանադրության դրույթների պահպանմանը. Էլինար Վարդանյան 15/11/2019 13:36 Շիրակի մարզի դպրոցներում աշխատանքի չհաճախող աշխատակիցներ պահելու մի քանի դեպքերով հարուցվել են քրգործեր 15/11/2019 13:29 Օդի ջերմաստիճանն աստիճանաբար կնվազի 15/11/2019 13:21 Միքայել Մինասյանին հետևում եմ մամուլով, ոչ ավելին. Վազգեն Մանուկյան 15/11/2019 13:17 Գարնանը կմտնեմ քաղաքական դաշտ. Վազգեն Մանուկյան 15/11/2019 13:14 Ռոբերտ Քոչարյանի դեմ իրականացվում է կոպիտ քաղաքական հետապնդում. Սողոմոնյան (Տեսանյութ) 15/11/2019 13:10 Այնքան հեռու եք գնում, որ Ձեզ թույլ եք տալիս գնահատական տալ՝ իբր կառավարությունը հետ է կանգնում հայագիտությունից. Դանիելյանը՝ Գորգիսյանին 15/11/2019 12:59 Հայաստանում ստեղծված վարակը տարածվեց նաև Արցախում. Կարեն Բեքարյան (Տեսանյութ) 15/11/2019 12:53 Որոշ պատգամավորներ, այդ թվում Փաշինյանը, ժողովրդին ոստիկանների «կոտորածից» «փրկում» էին միայն արտասահմանյան լրատվամիջոցների ներկայության դեպքում. Մալյան 15/11/2019 12:50 Որոշ երևույթներ լիովին տեղավորվում են «ֆուտուրիսական իրավաբանության» շրջանակներում. Ռուբեն Մելիքյան (Տեսանյութ) 15/11/2019 12:43 Իշխանությունը չի անում այն, ինչ խոստացել էր, անում է այն, ինչը խոստացել էր վերացնել. Անդրանիկ Թևանյան (Տեսանյութ) 15/11/2019 12:40 2020-ի բյուջեով Սանիթեքից շուրջ 600 միլիոն ավելի գումար է տրամադրվում նոր հիմնարկին. Անի Խաչատրյան 15/11/2019 12:35 Ապրում ենք քաղաքական ու տնտեսական ականապատված դաշտում, որտեղ կան մեծ ու փոքր ցնցումներ. Թևանյան 15/11/2019 12:25 Արա Վարդանյանը պատժի է ենթարկվում իր քաղաքական գործունեության համար. նա կշարունակի մնալ անազատության մեջ. փաստաբան 15/11/2019 12:16 Դատական համակարգում տիրող խայտառակությունը ղեկավարվում է վարչապետի կողմից. Ռուբեն Հակոբյան (Տեսանյութ) 15/11/2019 12:11 Աշնանային և ձմեռային շրջանում ՀԿԵ-ն ուղևորներին առաջարկում է օգտվել միջքաղաքային էլեկտրագնացքների ծառայություններից

Տվյալ բաժնի վերջին նյութերը