Արցախի կարգավիճակի հարցը եղել և մնում է հիմնախնդրի կարգավորման առանցքային հարցերից մեկը․ Ֆրանսիայում ՀՀ դեսպանի հարցազրույցը

26/10/2021 14:19

Արցախի կարգավիճակի հարցը եղել և մնում է հիմնախնդրի կարգավորման առանցքային հարցերից մեկը․ Ֆրանսիայում ՀՀ դեսպանի հարցազրույցը


Ֆրանսիայում ՀՀ դեսպան Հասմիկ Տոլմաջյանը հարցազրույց է տվել ֆրանսիական «CONFLITS» պարբերականին։

Հարցազրույցը ներկայացնում ենք ստորև․

- 30 տարի է, ինչ Հայաստանն իր անկախությունն է հռչակել։ 1375 թվականից ի վեր՝ առաջին անգամ հազարամյակների պատմություն ունեցող հայ ազգը վերականգնեց պետականությունը և արժանացավ միջազգային հանրության ճանաչմանը։ Միևնույն ժամանակ անցած աշնանն Ադրբեջանի և Թուրքիայի դեմ դիմակայությունում ծանր պարտությունից հետո ձեր երկիրը կրկին ընկղմվեց ծանր անորոշության մեջ։ Որո՞նք են այն հիմնական մարտահրավերները, որոնց բախվում է Հայաստանն իր ապագայի երաշխավորման հարցում։

- Այո, 30 տարի առաջ՝ 1991 թվականի սեպտեմբերի 21-ին, Հայաստանը, իրացնելով ինքնորոշման իր իրավունքը և վճռական «այո՛» ասելով անկախությանը, հռչակեց անկախ պետականության վերածնունդը։ Միայն մի դիտարկում։ 1375 թվականից հետո Հայաստանն առաջին անգամ անկախություն է հռչակել դեռևս 1918 թվականի գարնանը՝ ստեղծելով Հայաստանի առաջին Հանրապետությունը, որը դեմոկրատական համակարգով պառլամենտական հանրապետություն էր։ 1915 թվականի հումանիտար աղետից՝ Հայոց ցեղասպանությունից հետո ստեղծված այդ պետությանը, ցավոք, վիճակված էր միայն երկու և կես տարվա կյանք ունենալ։ Իսկ ահա 1991 թվականի անկախության հռչակումը 1988 թվականին սկսված Ղարաբաղյան շարժման ուղիղ արդյունքն էր։ Առհասարակ արցախյան շարժումն անկախ Հայաստանի հիմնասյուներից է, որի վրա կառուցվել է մեր պետության ինքնությունը։ Դա է պատճառը, որ նախորդ աշնանը Արցախի դեմ ադրբեջանաթուրքական ագրեսիան և դրա ծանր հետևանքները, այդ թվում՝ մարդկային կորուստները, ցնցեցին համայն հայ ժողովուրդին և հայկական սփյուռքին։

Այնուամենայնիվ, չնայած այդ ծանր հարվածին ու դառը կորուստներին Հայաստանն ու Արցախը կանգուն են, իսկ հայկական անկախ պետությունը՝ հավատարիմ անկախության հռչակագրի դրույթներին։ Այսօր էլ՝ Արցախում արյունալի պատերազմի մեկնարկից մեկ տարի անց, ամուր, կենսունակ, մոդեռն և ժողովրդավարական հայկական պետականության ամրապնդումն ու վերելքը մնում է համայն հայության առանցքային մարտահրավերը։

Նշվածի համատեքստում հատկապես կարևորում ենք հայկական սփյուռքի հետ հարաբերությունների վերաիմաստավորումը և սփյուռքի մարդկային ներուժի առավել ակտիվ ներգրավումը Հայաստանում ու Արցախում առկա մարտահրավերների հասցեագրման հարցում։

- Ադրբեջանը չի հրաժարվել իր ռազմատենչ հռետորաբանությունից, որը կյանքի է կոչում՝ խախտելով ձեր պետության ինքնիշխանությունը Սյունիքում և Գեղարքունիքում։ Նա ոտնձգություն է իրականացնում սահմանամերձ քաղաքացիական բնակչության նկատմամբ՝ որպես պատրվակ բերելով այն հանգամանքը, որ սահմանը Բաքվի և Երևանի միջև համաձայնության առարկա չի եղել։ Ո՞ր փուլում է գտնվում հայկական որոշ տարածքներում ադրբեջանական զորքերի ներկայության հարցը, և ինչու՞ դրանց հեռացման հարցում Ռուսաստանը ձեզ չի աջակցում նախկինում ստորագրված փոխադարձ օգնության պայմանագրերի հիման վրա։

- Այս տարվա մայիսի 12-ին Ադրբեջանի զինված ուժերը, հերթական անգամ անտեսելով միջազգային իրավունքի հիմնարար սկզբունքները, Սյունիքի և Գեղարքունի որոշ հատվածներում մի քանի կիլոմետր խորությամբ մուտք են գործել Հայաստանի ինքնիշխան տարածք։ Ադրբեջանի նշված քայլերն արժանացան միջազգային հանրության կոշտ գնահատականներին. հարցի վերաբերյալ արտահայտվեց նաև Ֆրանսիայի նախագահն, ով դատապարտեց այդ արարքը և կոչ արեց ադրբեջանական զորքերին լքել Հայաստանի ինքնիշխան տարածքը։

Այնուամենայնիվ, ստիպված եմ փաստել, որ ադրբեջանական զորքերն այսօր էլ շարունակում են գտնվել Հայաստանի ինքնիշխան տարածքի որոշ սահմանամերձ հատվածներում, ինչն անթույլատրելի է։ Հայաստանն այս հարցում որդեգրել է կառուցողական դիրքորոշում և իր առանցքային ռազմավարական դաշնակցի՝ Ռուսաստանի միջնորդությամբ բանակցային ճանապարհով փորձում է հարցին խաղաղ լուծում տալ։ Հուսով ենք՝ Ադրբեջանը ևս ընթացիկ բանակցություններում կառուցողական դիրքորոշում կորդեգրի և, խուսափելով ռազմական բախումից, իր զորքերը դուրս կբերի Հայաստանի ինքնիշխան տարածքից՝ վերադառնալով այս տարվա մայիսի 11-ի դրությամբ եղած դիրքերին, ինչը մեծապես թույլ կտա թոթափել առկա լարվածությունը՝ բարենպաստ պայմաններ ստեղծելով նաև սահմանազատման և սահմանագծման գործընթացներ սկսելու համար։

- Բաքուն ուժեղ ճնշում է գործադրում՝ հրադադարի համաձայնագրի 9-րդ կետի կիրառման նպատակով։ Խոսքն Ադրբեջանի կողմից «Զանգեզուրի միջանցք» անվանվող հաղորդակցության ռազմավարական ճանապարհի մասին է, որն Ադրբեջանը կապելու է Նախիջևանի էքսկլավին և Թուրքիային: Ձեր հարևան Իրանը կտրականապես դեմ է դրան: Ի՞նչ կարող եք ասել մեզ միջանցքի այս խնդրի մասին: Արդյոք սա իրատեսակա՞ն տարբերակ է և որքանո՞վ է այն վտանգավոր Հայաստանի համար:

- Նոյեմբերի 9-ի եռակողմ հայտարարությունը շատ հստակ ու առանց երկակի իմաստի ամրագրում է տարածաշրջանում ենթակառուցվածքների ապաշրջափակման դրույթը, որի շրջանակներում հայկական կողմը նաև երաշխավորում է Ադրբեջանի ու Նախիջևանի միջև քաղաքացիների, բեռների և տրանսպորտային միջոցների անխափան տեղաշարժը։ Ո՛չ նշված փաստաթղթում և ո՛չ որևէ այլ փաստաթղթում երբևէ խոսք չի գնացել և չի կարող գնալ Հայաստանի տարածքով որևէ միջանցքի տրամադրման մասին։ Ուստի Հայաստանը վճռականորեն մերժում է Ադրբեջանի կողմից առաջ քաշվող այսպես կոչված «Զանգեզուրի միջանցքի» կեղծ օրակարգը, ինչպես նաև սեփական տարածքով ու սեփական սուվերենության հաշվին որևէ միջանցքի տրամադրումը։

Մեզ համար անակնկալ չէ, որ Ադրբեջանի ապակառուցողական քայլերը մասնավորապես՝ Հայաստանի ինքնիշխան տարածքի սահմանների փոփոխության մասին հայտարարությունները, հարուցում են տարածաշրջանային ուժերի, այդ թվում՝ հարևան Իրանի խոր մտահոգությունը։ Իրանը կարևոր դերակատարում ունի տարածաշրջանում լարվածության նվազեցման և կայունության հաստատման հարցում, և դրա վերջին ամենավառ վկայությունը Հայաստանի Հանրապետության սահմանների անձեռնմխելիության վերաբերյալ Իրանի արտահայտած հստակ դիրքորոշումն էր: Հավատացած ենք, որ Իրանի ներգրավվածության ընդլայնումը միայն դրական ազդեցություն կունենա տարածաշրջանում խաղաղության օրակարգի առաջ մղման և անվտանգ միջավայրի ձևավորման տեսանկյունից։

- Հայաստանը կորցրել է Արցախի տարածքային ամբողջականության և, առաջին հերթին, Արցախի ժողովրդի անվտանգության երաշխավորի կարգավիճակը՝ հօգուտ Ռուսաստանի: Ի՞նչ կարող է Հայաստանն անել այս փուլում:

- Ռուսաստանը կարևոր դերակատարում ունեցավ նախորդ տարի Արցախի դեմ ռազմական գործողությունները դադարեցնելու հարցում, և ներկայումս ռուս խաղաղապահներն իրենց առաքելությունն են իրականացնում Լեռնային Ղարաբաղում՝ աջակցելով Արցախի բնակչության ֆիզիկական անվտանգության ապահովմանը և բնականոն կյանքի վերականգնմանը: Ռուս խաղաղապահների ներկայությունն անվտանգության կարևորագույն գործոն է, և Հայաստանն ապահովում է բոլոր անհրաժեշտ պայմանները խաղաղապահական առաքելության անխոչընդոտ գործունեության համար՝ ի տարբերություն Ադրբեջանի, որը բոլոր առիթներն օգտագործում է խաղաղապահ առաքելության նպատակահարմարությունը և արդյունավետությունը հարցականի տակ դնելու համար։

Միևնույն ժամանակ Հայաստանը շարունակում և շարունակելու է լինել Արցախի ժողովրդի անվտանգության երաշխավորը և պաշտպանել արցախահայության հիմնարար իրավունքները։ Արցախի անվտանգությունն ապահովում է Լեռնային Ղարաբաղի Պաշտպանության բանակը։ Հայաստանի կառավարությունն իր հերթին ջանք չի խնայում նախորդ տարվա պատերազմի հետևանքները մեղմելու կամ վերացնելու ուղղությամբ, մասնավորապես՝ Լեռնային Ղարաբաղի ղեկավարության հետ համագործակցությամբ իրականացվում են Արցախում տնտեսական կյանքի ակտիվության վերականգնմանը և բնակչության սոցիալական խնդիրների լուծմանն ուղղված հրատապ ծրագրեր։

- Նպատակահարմա՞ր եք համարում ներկա իրավիճակում շարունակել պայքարը Արցախի միջազգային ճանաչման համար (ոգեշնչվելով Կոսովոյից կամ Արևելյան Թիմորից):

- Մենք այսօր նախևառաջ կենտրոնացած ենք նախորդ տարվա պատերազմից հետո ստեղծված հումանիտար խնդիրների լուծման վրա։ Հատկապես հրատապ է Ադրբեջանում անօրինական կերպով պահվող հայ ռազմագերիների և այլ պահվող անձանց շուտափույթ հայրենիք վերադարձնելու հարցը, որոնց Բաքուն, ի խախտումն նոյեմբերի 9-ի եռակողմ հայտարարության և միջազգային մարդասիրական իրավունքի ճանաչված նորմերի, հրաժարվում է վերադարձնել, ավելին՝ հրապարակայնորեն չի թաքցնում, որ պահում է նրանց քաղաքական առևտուր անելու նպատակով։ Մեզ այս հարցը շատ է մտահոգում, քանի որ փաստագրված է, որ Ադրբեջանում հայ ռազմագերիներն ամենօրյա խոշտանգումների են ենթարկվում ՝ իրենց էթնիկ պատկանելիության հիմքով։

Ինչ վերաբերում է ձեր հարցին, ապա Լեռնային Ղարաբաղի կարգավիճակի հարցը եղել և մնում է հիմնախնդրի կարգավորման առանցքային հարցերից մեկը, որը մինչ այսօր լուծված չէ։ Հայաստանը վճռականորեն հետամուտ է լինելու ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահության ներքո Արցախի կարգավիճակի հարցի լուծմանը և հետևողականորեն առաջ է մղելու Արցախի ժողովրդի ինքնորոշման, իր հայրենիքում ազատ և արժանապատիվ ապրելու իրավունքի իրացման անհրաժեշտությունը:

Այս համատեքստում կցանկանայի հիշեցնել, որ շուտով կլրանա Ֆրանսիայի Սենատի՝ «Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության ճանաչման անհրաժեշտության» վերաբերյալ պատմական բանաձևի առաջին տարեդարձը։ Նշված բանաձևը, ինչպես նաև Ֆրանսիայի ԱԺ ընդունած համանման բանաձևը, ցույց տվեցին, որ Ֆրանսիան և ֆրանսիական հասարակությունը չեն ցանկանում անտարբեր մնալ հայ ժողովրդի դեմ ադրբեջանաթուրքական ուժերի ագրեսիայի պայմաններում և պաշտպանում են հակամարտության արդարացի ու խաղաղ լուծման ճանապարհը։ Այդ բանաձևերը կարևոր նշանակություն ունեն Լեռնային Ղարաբաղի միջազգային կարգավիճակի հստակեցման և, հետևաբար, Արցախի բնակչության ինքնորոշման իրավունքի պաշտպանության հարցերում։

- Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը «դրական ուղերձներ» փոխանակեց նախագահ Էրդողանի հետ՝ նպատակաուղղված հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորմանը: Արդյոք Հայաստանը նախապայմաննե՞ր է դրել այս կարգավորման համար (օրինակ՝ 1915 թվականի ցեղասպանության ճանաչումը), և ինչո՞ւ:

- Հայաստանի անկախության առաջին իսկ օրվանից Թուրքիայի հետ հարաբերությունների կարգավորման հարցում Հայաստանը երբեք նախապայմաններ չի ներկայացրել՝ պնդելով առանց նախապայմանների դիվանագիտական հարաբերությունների հաստատման և սահմանների բացման անհրաժեշտության վրա։ Հակառակ Հայաստանի կառուցողական դիրքորոշմանը՝ Թուրքիան տասնամյակներ շարունակ որդեգրել է նախապայմանների առաջադրման քաղաքականություն, ինչի պատճառով հարաբերությունները մինչ այսօր կարգավորված չեն։ Այսօր ևս Հայաստանի քաղաքականության մեջ որևէ փոփոխություն չկա. հակառակ նախորդ տարվա պատերազմի ընթացքում Թուրքիայի անմիջական ներգրավվածությանը և տարածաշրջանում Թուրքիայի անկայունացնող դերակատարությանը՝ մենք այսօր էլ պատրաստ ենք Թուրքիայի հետ առանց նախապայմանների հարաբերությունների կարգավորմանը, քանի որ այն բխում է տարածաշրջանի անվտանգության և տնտեսական զարգացման շահերից։

Ինչ վերաբերում է Հայոց ցեղասպանության ճանաչմանը, ապա մենք այդ հարցը դիտարկում ենք այլ հարթության վրա՝ հայ-թուրքական դիվանագիտական հարաբերությունների կարգավորման հարցից դուրս։ Այս տարի Հայոց ցեղասպանության ճանաչումն ԱՄՆ-ի կողմից նոր՝ ավելի ամբողջական պատկեր է հաղորդել ցեղասպանության միջազգային ճանաչման գործընթացին։ Կարող ենք փաստել, որ այսօր թե՛ միջազգային առանցքային դերակատարների մեծ մասը և թե՛ միջազգային պատմագիտական համայնքն աներկբայորեն ճանաչում են 1915 թվականին Օսմանյան կայսրությունում տեղի ունեցած իրադարձությունները որպես ցեղասպանություն։ Այնպես որ, այս հարցում գնդակը գտնվում է թուրքական պետության դաշտում։ Վստահ ենք, որ Հայոց ցեղասպանության միջազգային ճանաչման օրակարգը միմիայն կնպաստի տարածաշրջանում լարվածության լիցքաթափմանը և անվտանգային համակարգի ամրապնդմանը։

 - Հայաստանը ստանձնում է ՀԱՊԿ նախագահությունը: Այդ կազմակերպությունը չշտապեց օգնել ձեր երկրին՝ այն պարագայում, որ մայիսից Ադրբեջանը ռազմական ներխուժումներ է իրականացնում ձեր միջազգայնորեն ճանաչված ինքնիշխան տարածք ... Ինչու՞:

- Հայաստանը ՀԱՊԿ-ն դիտարկում է որպես Հայաստանի անվտանգային ճարտարապետության կարևորագույն օղակներից մեկը։ Հետևաբար՝ Հայաստանը շարունակելու է ակտիվորեն ներգրավվել կառույցի աշխատանքներին, այդ թվում՝ առաջ մղելով անմիջականորեն Հայաստանի անվտանգային միջավայրի ամրապնդմանն ուղղված օրակարգեր։ Հայաստանն օգտագործելու է ՀԱՊԿ-ի նախագահությունը ստանձնելու հանգամանքը՝ կազմակերպության ինստիտուտներն ամրապնդելու նպատակով՝ ի շահ ՀԱՊԿ անդամների անվտանգության համակարգերի ամրապնդման։

- Մինսկի խումբը դիտարկվում է որպես մահամերձ կառույց, քանի որ նրան չհաջողվեց կանխել պատերազմը: Ադրբեջանն ու Թուրքիան այլևս չեն ցանկանում լսել այդ կառույցի մասին: Այնուամենայնիվ, այն շարունակում է իր գործունեությունը: Ի՞նչ գնահատական կարող եք տալ այդ կառույցի աշխատանքներին:

- Ճիշտ է, որ ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահությանը, չնայած գործադրված ջանքերին և հրադադարի փորձերին, չհաջողվեց կանխել և արագ կանգնացնել նախորդ տարի Ադրբեջանի կողմից Թուրքիայի մասնակցությամբ և միջազգային ահաբեկիչ զինյալների ներգրավմամբ Արցախի դեմ սանձազերծված պատերազմը։ Չնայած դրան՝ ներկայումս առկա են բարենպաստ պայմաններ համանախագահության ձևաչափի աշխատանքների լիարժեք վերականգնման համար, ինչը Հայաստանը միայն ողջունում է։ Մինսկի խմբի համանախագահները միջազգային հանրության կողմից օժտված են Լեռնային Ղարաբաղի հիմնախնդրի կարգավորման մանդատով, իսկ հիմնախնդրի առանցքային հարցերից մեկը, ինչպես արդեն առիթ ունեցա նշելու, Լեռնային Ղարաբաղի կարգավիճակի հարցն է, որը մնում է չլուծված։ Հետևաբար՝ Մինսկի խմբի համանախագահությունն այս հարցում դեռ կարևոր դերակատարում ունի։ Սեպտեմբեր ամսին Նյու Յորքում Մինսկի խմբի համանախագահների հովանու ներքո Հայաստանի ու Ադրբեջանի արտաքին գործերի նախարարների հանդիպումն առաջին քայլն էր կարգավորման գործընթացը լիարժեք վերականգնելու հարցում։ Հայաստանը ողջունում է այդ հանդիպման անցկացումը և հուսով է, որ համանախագահների ներգրավմամբ շփումները շարունակական կլինեն։

- Որո՞նք են ֆրանս-հայկական երկկողմ հարաբերությունների ուժեղ կողմերը՝ մշակույթի ոլորտից դուրս: Որո՞նք են մեծ ներուժ ունեցող բնագավառները:

- Հայաստանի ու Ֆրանսիայի հարաբերությունները խարսխված են համապարփակ ու ինտենսիվ քաղաքական երկխոսության և դարերից եկող մշակութային կապերի ու ժողովուրդների միջև բարեկամության վրա։ Միևնույն ժամանակ մեզ մոտ կա հստակ գիտակցում, որ երկկողմ հարաբերությունների ոչ ամբողջական ներուժն է իրացվել նախորդ տարիների ընթացքում։ Հատկապես անցած տարվա պատերազմից հետո ներկայումս ստեղծվել է այնպիսի իրավիճակ, երբ իրական հնարավորություն է ստեղծվել հայ-ֆրանսիական հարաբերությունների կուտակած էներգետիկան դեպի առավել գործնական ծրագրերի իրականացման դաշտ ուղղելու համար։ Խոսքը նախևառաջ տնտեսական հարաբերությունների խորացմանն է վերաբերում։ Այդ հարցում թե՛ հայկական ու թե՛ ֆրանսիական կողմերն ընդգծված կերպով արտահայտել են Հայաստանում խոշոր տնտեսական ծրագրեր իրականացնելու և ֆրանսիական ներդրումներ ներգրավելու ուղղությամբ հետևողական աշխատանքներ տանելու պատրաստակամության մասին։ Մենք կողջունենք ենք Հայաստանում ֆրանսիական տնտեսական ներկայությունն ավելի շոշափելի դարձնելու յուրաքանչյուր ծրագիր, այդ թվում՝ տրանսպորտային ենթակառուցվածքների կառուցման բնագավառում։ Այս համատեքստում պետք է հիշել նաև Եվրոպական միության կողմից Հայաստանին առաջարկված 2,6 մլրդ եվրո ընդհանուր արժողությամբ աջակցության ծրագիրը, որի բաղադրիչների իրականացմանը Ֆրանսիան, հուսով ենք, ակտիվ մասնակցություն կունենա։

Տնտեսական օրակարգից զատ, կարծում եմ՝ լավ հնարավորություն կա էլ ավելի խորացնելու ապակենտրոնացված համագործակցությունը՝ հաշվի առնելով ներկայումս Հայաստանի ու Ֆրանսիայի շրջանների ու քաղաքների միջև արդեն իսկ առկա համագործակցության ավելի քան 30 ծրագրերը։ Հաջորդ տարի կայանալիք հայ-ֆրանսիական ապակենտրոնացված համագործակցության հերթական՝ չորրորդ համաժողովը թույլ կտա իրականացնել համագործակցության նոր ծրագրեր։

Համագործակցության օրակարգում են գտնվում նաև կրթության ու մշակույթի ոլորտում մի շարք նոր ծրագրեր։ Քայլեր են կատարվում նաև պաշտպանական և ռազմական կրթության ոլորտում համագործակցությունը խթանելու ուղղությամբ։

Ամփոփելով կարող եմ արձանագրել, որ Հայաստանը վճռական է հայ-ֆրանսիական երկկողմ հարաբերություններին նոր թափ ու որակ հաղորդելու համար։ Կցանկանայի հատուկ ուշադրություն հրավիրել այն հանգամանքի վրա, որ ՀՀ կառավարության գործողությունների հնգամյա ծրագրում, որը վերջերս է ընդունվել, առաջին անգամ առանձին պարբերությամբ որպես առաջնահերթություն է նշվել Ֆրանսիայի հետ առանձնաշնորհյալ հարաբերությունների ամրապնդումը՝ շեշտադրելով տնտեսական հարաբերությունների խորացման անհրաժեշտությունը։

- Կարո՞ղ է արդյոք Փարիզը Մինսկի խմբի շրջանակներից դուրս, որի համանախագահն է Ֆրանսիան, դերակատարում ունենալ լարվածության թուլացման գործում։

- Կարծում եմ, որ ճիշտ կլինի, որ այս հարցին պատասխանեն մեր ֆրանսիացի գործընկերները։ Միայն կմատնանշեմ, որ Հայաստանը մեծապես կարևորում է Ֆրանսիայի մասնակցությունը Մինսկի խմբի համանախագահության ձևաչափին։ Ֆրանսիան այս ֆորմատում ունի ընդգծված կառուցողական ու հավասարակշռված ազդեցություն Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության կարգավորման գործընթացում, ինչը մենք բարձր ենք գնահատում։

- Պատերազմից մեկ տարի անց լարվածությունը և ատելության մակարդակը շատ բարձր են։ Ի՞նչ եք կարծում, երրորդ պատերազմն անխուսափելի՞ է, ինչպես կանխատեսում են շատ փորձագետներ:

 - Չէի ցանկանա կանխատեսումներ անել։ Միայն կարող եմ արձանագրել, որ իրավիճակը մեր տարածաշրջանում մնում է շատ լարված, նույնիսկ՝ պայթյունավտանգ։ Առկա պայմաններում, երբ Ադրբեջանի ղեկավարությունը նույնիսկ նախորդ տարվա արյունալի պատերազմից հետո մերժում է խաղաղության օրակարգը՝ չհրաժարվելով ռազմատենչ ու ծավալապաշտական քաղաքականությունից և սեփական հասարակությունում հայերի հանդեպ ատելություն գեներացնելուց, խոսել տարածաշրջանում իրավիճակի շուտափույթ կայունացումից դժվար է։

Հայաստանն իր հերթին բոլոր անհրաժեշտ քայլերն անում է տարածաշրջանում խաղաղության օրակարգն առաջ մղելու համար։ Ընդ որում՝ Հայաստանը ադրբեջանական իշխանությունների՝ հայերի հանդեպ հսկայական ծավալների հասնող ատելության դրսևորումներին վերջ տալու նպատակով ստիպված էր կիրառել միջազգային իրավական գործիքակազմ։ Մասնավորապես Հայաստանն Ադրբեջանի դեմ հայց է ներկայացրել ՄԱԿ-ի Արդարադատության միջազգային դատարան՝ Ռասայական խտրականության բոլոր ձևերի վերացման մասին միջազգային կոնվենցիայի (CERD) խախտման հիմքով՝ մատնանշելով Ադրբեջանի կողմից տասնամյակներ շարունակ Հայաստանի ու հայերի նկատմամբ կիրառված ատելության աղաղակող դրսևորումները։ Այդ դրսևորումների մասին տարիներ շարունակ ահազանգում է ինչպես Հայաստանը, այնպես էլ՝ միջազգային փորձագիտական համայնքը, որը միասնական է այն եզրակացության մեջ, որ Ադրբեջանում արդեն սերունդներ են մեծացել հայերի հանդեպ ատելության տարածման մթնոլորտում։ Այսօր էլ ատելության դրսևորումներն ակնառու են թե՛ Ադրբեջանի ղեկավարի գրեթե բոլոր ելույթներում և թե՛ ադրբեջանական իշխանությունների գործողություններում. բավարար է հիշատակել արդեն գրեթե մեկ տարի Բաքվում անօրինական կերպով պահվող հայ ռազմագերիներին և այլ պահվող անձանց կամ պատերազմի ընթացքում հայ ռազմագերիների ու քաղաքացիական անձանց սպանության փաստագրված դեպքերը։ Կարծում եմ կհամաձայնեք, որ տարածաշրջանում խաղաղության հասնելու և նոր պատերազմներից խուսափելու կարևորագույն միջոցներից մեկը ատելության դրսևորումներից ու ատելության խոսքից վճռական հրաժարումն է և խաղաղության օրակարգի հետապնդումը, ինչը, ցավոք, մենք առայժմ չենք տեսնում մեր հարևանի կողմից։


Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

06/12/2021 20:25 «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցությունը ցանկանում է վտանգներով լի իր քաղաքականությունը տեղայնացնել նաև համայնքներում. ՀՅԴ 06/12/2021 20:15 Հայկական կողմը որևէ բան չունի՝ արձագանքելու ադրբեջանական կողմին․ Աղաջանյանը՝ ստոկհոլմյան հանդիպումը չեղարկելու վերաբերյալ Բաքվի հայտարարության մասին 06/12/2021 20:05 Քաղաքական խորհրդակցություններ են տեղի ունեցել Հայաստանի և Ֆինլանդիայի արտաքին գործերի գերատեսչությունների միջև 06/12/2021 19:55 Ադրբեջանը ճնշումներ է բանեցնում, թե Ղարաբաղը «ադրբեջանական տարածք» է, պետք է Ադրբեջանից հարցնել՝ այցելել Արցախ, թե ոչ, իսկ ՀՀ իշխանությունը լռում է․ Ռուստամյան 06/12/2021 19:45 Ուրախալի կլիներ, եթե վերաարժևորման գործընթացների արդյունքում մարդիկ փոքր առ փոքր երես թեքեին իշխող ուժից. Քաղաքագետ 06/12/2021 19:37 Կատարվեցին Յոհաննես Բրամսի և Մանուել դե Ֆայայի ստեղծագործությունները 06/12/2021 19:35 Իշխանական պատգամավորներն անգամ չեն էլ թաքցնում, որ շատ լուրջ, կուլիսային պրոցեսներ կան՝ մեր զգայուն խնդիրների հետ կապված․ Ռուստամյան 06/12/2021 19:25 Մարտական հենակետերում ստուգվել է զինծառայողների բարոյահոգեբանական վիճակը 06/12/2021 19:15 Ստուգվել է զինծառայողների հանդերձանքը, մարտական խնդիրների իմացությունը 06/12/2021 19:04 ՀՀ ԿԳՄՍ պատվիրակությունը Վրաստանում կքննարկի համագործակցության խթանմանն ուղղված հարցեր 06/12/2021 18:56 ԱՄՆ-ի «Կրոնական ազատությունների միջազգային հանձնաժողովի» զեկույցում Թուրքիան մեղադրվել է կրոնական փոքրամասնությունների, այդ թվում՝ հայերի նկատմամբ թշնամանք ձևավորելու մեջ 06/12/2021 18:47 Նախագահ Արմեն Սարգսյանը ցավակցական հեռագիր է հղել Ռոբերտ Դոուլի մահվան կապակցությամբ 06/12/2021 18:38 Հպարտ եմ մեր պետության փաստաբանների բարձր հեղինակությամբ. Արման Թաթոյանի շնորհավորանքը՝ փաստաբաններին 06/12/2021 18:27 Մեկ քրեական գործ և 11 նախապատրաստվող նյութեր՝ Արագածոտնի, Արմավիրի, Տավուշի և Վայոց ձորի մարզերի համայնքային ընտրություններում առերևույթ ընտրական հանցագործության դեպքերով 06/12/2021 18:00 Մարդկանց գիտակցության մեջ շատ բան է փոխվել. գործող իշխանություններից հիասթափությունը շատ մեծ է. Քաղաքագետ 06/12/2021 17:50 Վաղը գումարվող ԱԺ հերթական նիստերի օրակարգի նախագծում 24 հարց է 06/12/2021 17:45 Դեկտեմբերի 6-ի դրությամբ Հայաստանում պատվաստվել է 1 մլն 352 հազար քաղաքացի 06/12/2021 17:38 ՀԱՊԿ ռազմական կոմիտեի նիստին քննարկվելու է հավաքական ավիացիոն ուժերի զարգացման հեռանկարները. մասնակցելու է նաև ՀՀ ԶՈՒ ԳՇ պետը 06/12/2021 17:28 Արցախի ոստիկանները բռնություն են գործադրել ՌԴ քաղաքացու նկատմամբ. ՄԻՊ-ի հաղորդման հիմքով քրգործ է հարուցվել 06/12/2021 17:14 Դոլարի գինը բարձրացել է՝ հասնելով 497 դրամի 06/12/2021 17:01 Արմեն Սարգսյանը «Սկոլկովո» կառավարման դպրոցի ներկայացուցիչներին հրավիրել է Հայաստան 06/12/2021 16:54 Կասեցվել է հացի արտադրամասի գործունեությունը 06/12/2021 16:46 ԱԺ մշտական հանձնաժողովը կողմ է քվեարկել ԵՏՄ համաձայնագրին 06/12/2021 16:35 «Սահմանագծման և սահմանազատման հիմնախնդիրների մասին» ԱԺ հայտարարության նախագիծը փակ ձևաչափով են քննարկել 06/12/2021 16:26 Կարեն Սարուխանյանն ազատվել է արտակարգ իրավիճակների նախարարի տեղակալի պաշտոնից 06/12/2021 16:14 Հանրապետությունում շարունակվում է արձանագրվել սուր շնչառական վարակներով պայմանավորված բարձր ակտիվություն. ԱՆ 06/12/2021 16:00 Իրավիճակի նեգատիվ փոփոխությունը մարդկանց իրականություն է վերադարձնում. ստերը, մանիպուլյացիաներն արդեն հասնում են մարդկանց գիտակցությանը. Քաղաքագետ 06/12/2021 15:50 Մարզերում և Երևանում սպասվում է առանց տեղումների եղանակ 06/12/2021 15:44 Փակված ենք համարում ընտրապայքարում համակիրների և մրցակիցների բաժանարար թեման. Մամիկոն Ասլանյան 06/12/2021 15:39 Վլադիմիր Գասպարյանի գույքի բռնագանձման պահանջով դատախազությունը դիմել է դատարան 06/12/2021 15:31 Շամբ գյուղի ջրամբարի մոտակայքում հայտնաբերվել է կորած քաղաքացու դին 06/12/2021 15:24 Վահե Հակոբյանը կարևորել է ՄԱԶԾ «Նոր Հայաստան` ժամանակակից խորհրդարան»-ի հետ արդյունավետ համագործակցությունը 06/12/2021 15:15 Վարչական ռեսուրսի կիրառման, տոտալ ճնշումների պայմաններում էլ կա պայքար, հասարակական դիմադրություն, որը ծանր ապտակներ է հասցնելու իշխանությանը․ պատգամավոր 06/12/2021 15:08 Անցած 3 օրվա ընթացքում արձանագրվել է 52 վթար. 3 մարդ զոհվել է, 61-ը՝ ստացել մարմնական վնասվածքներ 06/12/2021 14:59 Արմեն Սարգսյանն ընդունել է Արամ Սարգսյանին 06/12/2021 14:46 «Բոլոր փոքրիկ բռնապետիկներն անհաջողությունների են մատնվել». փաստաբանը իշխանությանը խորհուրդ է տալիս պատմական գրքեր կարդալ 06/12/2021 14:41 Արման Թաթոյանը մեկնում է Ֆրանսիա 06/12/2021 14:27 Նիկոլ Փաշինյանի գլխավորությամբ տեղի է ունեցել Անվտանգության խորհրդի նիստ 06/12/2021 14:25 Կորոնավիրուսով վարակված հիվանդներին սպասարկող հիվանդանոցները կվերապրոֆիլավորվեն և կանցնեն իրենց ընթացիկ սպասարկման ոլորտներին. Նախարար 06/12/2021 14:20 Արևերույթ 12 հանցավոր ընտրախախտում՝ Շիրակի մարզի ՏԻՄ ընտրություններում. 4-ով նախապատրաստվում են նյութեր 06/12/2021 14:12 Կյանքը ցույց տվեց, որ մենք ճիշտ էինք. Փաստաբանը պնդում է՝ Առուշ Առուշանյանի մեղադրանքը շինծու է 06/12/2021 14:05 ԲԴԽ-ն ու իշխանությունն ամեն ինչ անում են՝ Արթուր Սարգսյանին մի քանի օր ավելի կալանքի տակ պահելու համար․ Վարդևանյան 06/12/2021 13:59 Երրորդ՝ խթանիչ դեղաչափը ստանալու համար կարող են դիմել և ստանալ ՀՀ-ում արտադրված «Սպուտնիկ Լայթ» պատվաստանյութը. Ավանեսյան 06/12/2021 13:55 Նախագահ Արմեն Սարգսյանը տարածաշրջանային անվտանգության հարցեր է քննարկել Միացյալ Թագավորության դեսպանի հետ 06/12/2021 13:48 «Սպուտնիկ Լայթ» պատվաստանյութը ՀՀ քաղաքացիների համար կտրամադրվի անվճար. նախարար 06/12/2021 13:45 Հայաստանում արտադրվող «Սպուտնիկ Լայթ» պատվաստանյութը դրվում է շրջանառության մեջ. արտադրող ընկերության տնօրեն 06/12/2021 13:39 Աշոտ Մինասյանը պատրաստ է իր ազատությունը ժամանակավորապես զիջել, բայց երբեք պատրաստ չէ զիջել հայրենիքը. Փաստաբան 06/12/2021 13:20 ՃՈ ուժեղացված ծառայություն՝ մարզերում. հայտնաբերվել է 4570 խախտում 06/12/2021 13:09 Սլովենիայում առցանց ձևաչափով և ՀՀ համանախագահությամբ կայացել է Բոլոնիայի գործընթացին հետամուտ խմբի նիստը 06/12/2021 12:59 Հյուսիսային պողոտայում աղբարկղների մոտ հայտնաբերվել է տղամարդու դի 06/12/2021 12:45 Ոչ իշխանական ուժերը 21 համայնքից 8-ում՝ միայնակ, իսկ 13-ում՝ կոալիցիայով կարող են կազմել մեծամասնություն․ Պատգամավոր 06/12/2021 12:38 Թումանյան համայնքում ՔՊ-ն պարտություն է կրել. ընտրողների 50.77 տոկոս քվեով հաղթել է «Հանրապետություն» կուսակցությունը 06/12/2021 12:30 Ստացվում է, որ թշնամուն են հանձնվել բոլոր այն ականապատ դաշտերի քարտեզները, որոնք մինչև այժմ պաշտոնական Երևանը հրաժարվում էր հանձնել․ պատգամավոր 06/12/2021 12:23 Ագարակաձոր բնակավայրում շչակ է գործարկվելու 06/12/2021 12:16 Աբովյան համայնքում հաղթել է «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցությունը 06/12/2021 12:08 Ընտրական հանցագործության 17 հաղորդում՝ Գեղարքունիքի մարզում կայացած ՏԻՄ ընտրությունների վերաբերյալ. 13-ով նախապատրաստվում են նյութեր 06/12/2021 12:03 «Հայրենիք» կուսակցությունը 5 համայնքում խմբակցություններ կունենա 06/12/2021 11:58 Ամերիկյան հետախուզական ինքնաթիռ է ուղևորվել Հայաստանի և Ադրբեջանի ուղղությամբ 06/12/2021 11:52 Արարատի մարզի 4 խոշորացված համայնքների ՏԻՄ ընտրություններում 12 առերևույթ հանցավոր ընտրախախտման դեպքերից 4-ով նյութեր են նախապատրաստվում 06/12/2021 11:47 Վանաձորում հաղթել է «Մամիկոն Ասլանյան» դաշինքը. ԿԸՀ 06/12/2021 11:40 Ախուրյանի ընդդիմադիր դաշինքները որոշել են միասին տեղական իշխանություն ձևավորել 06/12/2021 11:34 Կոտայքի մարզի ՏԻՄ ընտրություններում առերևույթ ընտրական 12 հանցագործության դեպքից 9-ով նյութեր են նախապատրաստվում 06/12/2021 11:29 Նոյեմբերյանում հաղթել է «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցությունը. ԿԸՀ 06/12/2021 11:24 Հասարակության մոտ 65 տոկոսն անտարբեր ու հիասթափված է քաղաքական անցուդարձերից․ Զաքարյան 06/12/2021 11:17 COVID-19-ի դեմ պատվաստումներն ազգային անվտանգության խնդիր են. Արա Բաբլոյան (Տեսանյութ) 06/12/2021 11:11 Մասիսում առաջատար է «Դավիթ Համբարձումյան» դաշինքը. ԿԸՀ նախնական տվյալներն Արարատի մարզից 06/12/2021 11:03 Հայաստանում մեկ օրում մահացել է 9 մարդ. հաստատվել է կորոնավիրուսային հիվանդության 95 նոր դեպք 06/12/2021 10:58 Արմեն Սարգսյանը և Նունե Սարգսյանը Հայաստանի ազգային պատկերասրահում դիտել են «Մեկ օր Պոմպեյում» ցուցադրությունը 06/12/2021 10:52 ԿԸՀ-ն նախնական տվյալներ է ներկայացրել Արագածոտնի մարզում տեղի ունեցած ՏԻՄ ընտրություններից 06/12/2021 10:45 2022 թ. ավելի քան 5500 շահառու կօգտվի սոցապնախարարության աջակցությամբ տրամադրվող խնամքի և այլ ծառայություններից (Տեսանյութ) 06/12/2021 10:21 Հանրապետության տարածքում կան փակ ավտոճանապարհներ. Լարսը բաց է 06/12/2021 10:15 36 համայնքից ՔՊ-ն համայնքապետ կարող է ունենալ միայն 15-ում. Իշխան Սաղաթելյան 06/12/2021 10:00 Հենց ընտրությունների կեղծման երկարամյա պրակտիկան է քայքայել 90-ականների սկզբին ձևավորվող պետական դիմակայունության համակարգը և հանգեցնել անվտանգային աղետներ. Նիկոլ Փաշինյան 06/12/2021 00:57 Եղեգնաձորի ՏԻՄ ընտրություններում ՔՊ-ն պարտվել է, հաղթանակ է տարել Դավիթ Հարությունյանը 06/12/2021 00:26 Արցախում ժամկետային զինծառայող է մահացել 05/12/2021 20:42 «Բերեք սրանց սաղին տփենք»․ Պտղնիում ՔՊ-ականները ոչ միայն ուղղորդել են քաղաքացիներին քվեարկել իշխող ուժի օգտին, այլև սպառնալիքներ են հնչեցրել լրագրողների և մրցակիցների հասցեին 05/12/2021 14:20 Ստեփանավանի նախկին քաղաքապետը կալանավորվել է 05/12/2021 12:00 ՔՊ-ն Աբովյանում ընտրության օրը քարոզարշավով է զբաղված․ քաղաքացիներին ուղղորդում են քվեարկել իրենց թեկնածուի օգտին 04/12/2021 20:47 ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահները հայտարարություն են տարածել 04/12/2021 20:42 Հայտնի են Հայաստան վերադարձած գերիների անունները 04/12/2021 19:01 Ադրբեջանը ՌԴ միջնորդությամբ Հայաստանին է հանձնել նոյեմբերի 16-ին գերեվարված 10 զինծառայողներին, որոնց դիմաց ստացել է ականապատ դաշտերի քարտեզներ 04/12/2021 18:15 Նազարբաևն ասել է՝ ինչու Ղազախստանը Ղրիմը չի ճանաչել Ռուսաստանի կազմում 04/12/2021 18:00 Թուրքիան մտադիր է Ուկրաինային ևս երկու տասնյակ «Բայրաքթար» մատակարարել 04/12/2021 17:46 Հայ ժողովրդից գաղտնի՝ հերթական պրոցեսն է գնում․ Արմեն Աշոտյան 04/12/2021 17:30 Ոստիկանության ՊՊԳՎ նախկին պետ Վարդան Մինասյանը կալանավորվել է 04/12/2021 17:20 Ռուսական արբանյակները նկարահանել են արևի խավարումը 04/12/2021 17:12 Երևանում և մարզերում սպասվում է առանց տեղումների եղանակ 04/12/2021 16:57 Փաստական տվյալներ չեն ստացվել ՀՀ իշխանությունների կողմից «Apple» ընկերության ծառայություններից օգտվող ՀՀ քաղաքացիներին գաղտնալսելու վերաբերյալ․ ԱԱԾ 04/12/2021 16:46 «Human Rights Watch»-ը դատապարտել է Ադրբեջանի ոստիկանության բռնությունները՝ Ալիևին ընդդիմացողների նկատմամբ 04/12/2021 16:32 Մուսալեռ գյուղում հրդեհ է բռնկվել, այրվել են ավտոմեքենաների ջարդոններ 04/12/2021 16:18 ԱՄՆ-ն Սիրիայում ԱԹՍ է կիրառել՝ «Ալ Քաիդա»-ի պարագլուխներից մեկին ոչնչացնելու նպատակով 04/12/2021 16:00 Հետագա գործընթացների հետ կապված շատ վատ կանխատեսումներ ունեմ. ամեն չստացված հանդիպում պատերազմական իրավիճակ է առաջացնում. Քաղաքագետ 04/12/2021 15:50 ԵՄ երկրները մտադիր են ընդհանուր դիվանագիտական ներկայացուցչություն հիմնել Աֆղանստանում 04/12/2021 15:36 Արցախի դատախազությունը հայտնել է նախօրեին արցախցու սպանությունն իրագործած ադրբեջանցու անունը 04/12/2021 15:18 Թուրքիայի փոխնախագահը խոստովանել է՝ 44-օրյա պատերազմում թուրքական հետախուզությունն ակտիվ դերակատարություն է ունեցել 04/12/2021 15:07 Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնում նշվել է հայոց առաջին լուսավորիչների տոնը 04/12/2021 14:59 Լեռնային Ղարաբաղ հայ պատգամավորների այցի պատճառով Բաքուն հրաժարվել է Հայաստանի և Ադրբեջանի ԱԳ նախարարների հանդիպումից 04/12/2021 14:53 Ադրբեջանը Թուրքիայից ամենաշատ զենք գնած երկրներից երկրորդն է 04/12/2021 14:37 Հրդեհ՝ Վանաձոր քաղաքում․ բնակարանում հայտնաբերվել է դի 04/12/2021 14:20 Չեմ ճանաչում ոչ մեկի «կարմիր գծերը»․ Բայդեն

Տվյալ բաժնի վերջին նյութերը