Դիմադրություն լինելու է՝ անկախ ամեն ինչից. Ռուբեն Վարդանյանի հարցազրույցը «Caucasus Watch»-ին

21/08/2023 15:25

Դիմադրություն լինելու է՝ անկախ ամեն ինչից. Ռուբեն Վարդանյանի հարցազրույցը «Caucasus Watch»-ին


 Հասարակական-քաղաքական գործիչ, «Արցախի անվտանգության և զարգացման ճակատ» հանրային շարժման համակարգող Ռուբեն Վարդանյանը հարցազրույց է տվել Caucasus Watch միջազգային պարբերականին՝ ներկայացնելով Արցախում և Արցախի շուրջ և տարածաշրջանում ստեղծված իրավիճակը: Հարցազրույցը ստորև ներկայացվում է թարգմանաբար.

«Caucasus Watch-ը Ռուբեն Վարդանյանի հետ զրուցել է երկու տարբեր առիթներով՝ 2023 թվականի հուլիսին և օգոստոսին: Լեռնային Ղարաբաղի նախկին պետնախարարի հետ այս հանդիպման առիթը շրջափակումն է, որը խաթարել է Արցախ-Հայաստան ուղիղ տրանսպորտային կապը: Այս շրջափակումը սկսվել ու շարունակվում է 2022 թվականի դեկտեմբերի 12-ից։

Իշխանությունները հաղորդում են սննդի և դեղորայքի սուր պակասի, էլեկտրաէներգիայի և ջրամատակարարման խափանումների մասին: Հունիսի կեսերից անգամ անհնար են դարձել Կարմիր խաչի կողմից առաջին անհրաժեշտության ապրանքների հումանիտար փոխադրումները: Խնդրի լուծման հեռանկարը մշուշոտ է։ Բաքուն տեղի բնակչությանն առաջարկում է մատակարարումներ իրականացնել Ադրբեջանի կողմից, սակայն հայերն ադրբեջանական բեռնատարները համարում են հպատակությունը ճանաչելու առաջին քայլ:

Չնայած էլեկտրաէներգիայի խափանումներին և անգամ ժամային գոտիների թյուրընկալումներին՝ Վարդանյանը մեզ հետ կապ է հաստատում ճիշտ ժամանակին և ողջունում է լավ հումորով: Նա, ինչպես և բոլոր արցախցիները, սեփական մաշկի վրա է զգում շրջափակման բոլոր դժվարությունները և, ինչպես ինքն է ասում, հասել է  իր վերջին սիգարներին։ Նա աշխույժ է թվում, թեպետ խոստովանում է, որ կարոտում է իր ընտանիքը:

Caucasus Watch- Դուք Ղարաբաղից դուրս լսարան ունեք։ Մինչև մեր հարցազրույցը, ես աչքի եմ անցկացրել BBC-ն, Reuters-ը, DW-ն, նույնիսկ France 24-ը: Ղարաբաղը լրատվամիջոցների գերակա դիրքերում չէ: Ի՞նչ եք կարծում, ինչո՞ւ Ղարաբաղում տիրող իրավիճակը համաշխահային լրահոսի գլխավոր նորություններից չէ:

Ռուբեն Վարդանյան- Անկեղծ ասած, աշխարհում բազմաթիվ ճգնաժամեր կան։ Տեղեկատվության հոսքը շատ խիտ է, ուստի, հնարավոր չէ ամենօրյա ռեժիմով ներգրավված լինել որևէ կոնկրետ թեմայի մեջ: Երբ դեկտեմբերին սկսվեց շրջափակումը, այդ ժամանակ մեծ հետաքրքրվածություն կար։ Դե սահմանափակում կա, թե որքան երկար մարդ կարող է ներգրավված լինել որոշակի թեմայի մեջ:

Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, երբ Օսմանյան կայսրությունը կազմակերպեց ու իրականացրեց Հայոց ցեղասպանությունը և զանգվածային տեղահանությունները, բազմաթիվ զեկույցներ հայտնվեցին ԱՄՆ-ում, Եվրոպայում և Ռուսաստանում: Այս իրադարձությունը մեծապես փաստաթղթավորվել է, և գերտերություններն ուշադրությամբ մշտադիտարկել են իրավիճակը: Ինչևէ, այսօր Արցախում հայտնվել ենք տեղեկատվական ամբողջական մեկուսացման մեջ, միջազգային լրագրողներին թույլ չեն տալիս այցելել Արցախ և հենց տեղում ծանոթանալ ստեղծված իրավիճակին։ Ներկայումս մենք ապրում ենք համաշխարհային պատմության մի այնպիսի փուլում, որտեղ անտարբերությունը տագնապալի կերպով գերիշխող է դարձել: Չնայած շրջափակման փաստացի ապացույցների առկայությանը և Միջազգային դատարանի որոշմանը՝ Ադրբեջանը շարունակում է լիակատար արհամարհանք ցուցաբերել միջազգային իրավունքի նկատմամբ։

Խիստ կարևոր է ընդունել, որ Արցախում հիմնական խնդիրը ոչ միայն հումանիտար աղետն է, այլև 2020 թվականի նոյեմբերի 9-ից հետո Ադրբեջանի կողմից Արցախի Հանրապետությունում բնակվող հայ բնակչության էթնիկ զտումների և ցեղասպանության միտումնավոր հետապնդումը։ Հումանիտար աղետն Արցախում Ադրբեջանի ռազմավարության ընդամենը մի մասն է։ Չնայած հսկայական մարտահրավերներին՝ 120 հազար արցախցիները համառորեն դիմադրում են և դիմադրում են արժանապատվությամբ։ Հումանիտար աղետի ստեղծման միջոցով Ադրբեջանը նպատակ ունի ստիպելու նրանց, ովքեր հաստատել են իրենց ինքնորոշման իրավունքը և հռչակել են իրենց անկախությունը դեռևս Խորհրդային Միության փլուզումից առաջ, ենթարվել մի երկրի, որի կազմում նրանք երբեք չեն եղել:

Վերջապես, մեր թշնամին {Ադրբեջանի Հանրապետությունը} նաև բավականին լավ է աշխատում։ Նրանք ֆինանսական միջոցներ են ուղղել այն ընկերություններին և գործակալություններին, որոնք բավական արդյունավետ են հանրային դիսկուրսը վերահսկելու և ադրբեջանական նարատիվն ամբողջ աշխարհում առաջ մղելու հարցում:

Ինչի՞ հետ մենք այստեղ գործ ունենք։ Սահմանումները կարևոր են: Ադրբեջանը մեզ անվանում է «ահաբեկիչներ» և «անջատողականներ», ներքին խնդիր, որը, ըստ նրանց, պետք է լուծվի ադրբեջանական օրենսդրության համաձայն: Արևմուտքը ներկայիս ճգնաժամն անվանում է հումանիտար ճգնաժամ։ Մենք դա անվանում ենք շարունակական դիմադրության շարժում, որը սկիզբ է առել ոչ թե 1988 թվականին, այլ դրանից շատ ավելի վաղ՝ 1920-ականներին, երբ ստեղծվել է ԽՍՀՄ-ը, և Ստալինն ու նրա նմանները գծել են սահմանները:

Genocide Watch կազմակերպությունը, իսկ վերջերս էլ Լուիս Մորենո Օկամպոն՝ Միջազգային քրեական դատարանի առաջին դատախազը, Լաչինի միջանցքի շրջափակումը որակել են ցեղասպանություն՝ համաձայն Ցեղասպանության կոնվենցիայի 2-րդ հոդվածի (գ) կետի. այն է՝ «որոշակի խմբի համար միտումնավոր կերպով ստեղծել այնպիսի պայմաններ, որոնք, իրականացնողների հաշվարկների համաձայն, կհանգեցնեն այդ խմբի ֆիզիկական բնաջնջմանը»։ Այս սարսափելի եզրույթը չափից դուրս շատ է օգտագործվել, երբեմն էլ՝ չարաշահվել՝ 1944 թվականին Լեմկինի կողմից ստեղծվելուց ի վեր: Ես՝ որպես 1915 թվականի ցեղասպանությունը վերապրածների սերնդի ներկայացուցիչ, այդ եզրույթը տեղի-անտեղի չեմ օգտագործում: Մենք հիմա գործ ունենք Արցախը 120 հազար հայերից զտելու ցեղասպանական գործողությունների հետ՝ իբրև Ալիևի և նրա կառավարության բաղձալի վերջնական լուծում։

Caucasus Watch-Այո՛, բայց պատճառը, որ ես բարձրաձայնում եմ այս հարցը, ներկայիս այն տեսանելի սպառնալիքն է, որ Ադրբեջանը կարող է ռազմական միջամտության դիմել: Արդյոք այդ սպառնալիքը հավանակա՞ն է, ի՞նչ եք կարծում:

Ռուբեն Վարդանյան- Իրավիճակը, անկասկած, չափազանց բարդ է, բայց ես չեմ կարծում, որ 2020 թվականի աշնանից հետո Ադրբեջանը պատրաստվում է նոր լայնածավալ ռազմական գործողությունների: Ներկայիս իրավիճակում Ադրբեջանը կրակ է բացում դաշտերում աշխատող խաղաղ բնակիչների ուղղությամբ։ Ավելին, նրանք հակված են նախապատվություն տալ փոքրամասշտաբ լոկալ գործողություններին, որոնք մարդկանց պահում են մշտական լարվածության ու վախի մթնոլորտի մեջ՝ կապված հնարավոր ռազմական գործողությունների վերսկսման հետ:

Շրջափակումն ունի ինչպես մարդասիրական, այնպես էլ տնտեսական ազդեցություն։ Ռազմական սպառնալիքը, ըստ էության, նպատակ ունի մեզ վրա հոգեբանորեն ազդելու: Սակայն ես համոզված չեմ, որ նրանք հակված են ռազմական սցենարի։ Մեզ հնազանդեցնելու համար նրանք տարբեր մարտավարություններ են ձեռնարկում՝ հիբրիդային պատերազմ մղելով տարատեսակ ճակատներում՝ տեղեկատվական, հոգեբանական, բարոյական, տնտեսական, և ներգրավելով բազմաթիվ այլ գործոններ: Նրանք հումանիտար ճգնաժամն օգտագործում են իբրև զենք՝ քաղաքական նպատակներին հասնելու համար։ Սննդի հարցն է որպես գործիք օգտագործվում մեր դեմ։

2020 թվականի ռազմական գործողությունը ժամանակային առումով շատ լավ հաշվարկված էր: Միացյալ Նահանգներում ընտրություններ էին, աշխարհում համաճարակ էր, Թուրքիան էլ ամբողջությամբ կանգնած էր նրանց թիկունքին։ Այսօր մենք այլ իրականության մեջ ենք։

Ադրբեջանը կարծում է, թե արդեն տիրացել է Արցախին և այժմ ձգտում է հետագա էքսպանսիայի: Նրանց հայտարարություններով՝ Արցախն արդեն իրենց է պատկանում (Ալիևի խոսքով` հարցը լուծված է), բայց ցանկացած ներխուժում այստեղ՝ 30.000 երեխաների դեմ, իրավիճակն առավել կսրի։ Նախագահ Ալիևի մակարդակով Հայաստանի նկատմամբ տարածքային պահանջներ են հնչեցվել։ Հետեւաբար, նրանք, ովքեր կարծում են, թե Ադրբեջանը ցանկանում է միայն Արցախը, չարաչար սխալվում են։ Նրանց վերջին ագրեսիվ գործողությունները հենց Հայաստանի Հանրապետության նկատմամբ հակառակն են ապացուցել։ Ալիևը խորապես համոզված է, որ ինքը մշտապես անպատիժ է մնալու, ինչն էլ ստիպում է նրան դիմելու ուժի կամ ուժի սպառնալիքի կիրառման։ Ամենօրյա ռեժիմով նրանց լրատվամիջոցները հիմք են նախապատրաստում սրա համար։ Վաղ թե ուշ, նրանց անհագ ախորժակը՝ տիրանալու ավելիին ու ավելիին, ի վերջո շրջվելու է հենց իրենց դեմ:

Չպետք է մոռանալ, որ Ադրբեջանն աշխարհում լավագույն կերպով կառավարվող երկիրը չէ։ Միջին վիճակագրական հայն ավելի լավ է ապրում, քան միջին վիճակագրական ադրբեջանցին՝ չնայած այդ երկրի նավթագազային հարստությանը։ Արցախն Ալիևին ապահովում է ներքին համախմբման խաղաթղթով, որը ինչ-որ առումով ամրապնդում է նրա իշխանության ազդեցությունը: Այնուամենայնիվ, այդ հաշվարկն արդարացված է միայն այն դեպքում, եթե հաշվի են առնված այնպիսի նշանակալի գործոններ, ինչպիսին Իրանն է: Ընդհանուր առմամբ, եթե ինչ-որ բան սխալ է ընթանում, ապա այն կարող է չափից դուրս սխալ ընթանալ, և դա նրանց ձեռքում չէ: Չեմ կարծում Ալիևը կգնա այդ ռիսկին։

Իհարկե, նրանք կշարունակեն ճնշումը՝ առավեագույնս օգուտ քաղելու համար, եւ ոչ միայն Արցախի, այլև Հայաստանի նկատմամբ: Միգուցե ես սխալվում եմ, բայց այդպես եմ կարծում։

Caucasus Watch -Շատ միջազգային վերլուծաբաններ Արևմուտքում կարծես թե հավատում են, որ Սևանա լիճը և Սյունիքը «ճնշման կետեր» են, և որ Ադրբեջանի իրական «մրցանակը» Ղարաբաղն է։ Ձեր կարծիքով, կարծես թե հակառակն է՝ Ղարաբաղն է Հարավային Հայաստանում զիջումներ ստանալու «ճնշման կետը»։

Ռուբեն Վարդանյան-Արևմուտքում շատ վերլուծաբաններ հավանաբար կարծում են, թե Բաքվի և Անկարայի հիմնական նպատակը Արցախն է: Անկարան և Բաքուն սխալմամբ կարծում են, որ իրենք վերահսկողություն են հաստատել Արցախի վրա վրա, և նրանց ռազմավարական ուշադրությունը հիմա կենտրոնացած է այսպես կոչված «Զանգեզուրի միջանցքի» վրա։ Սակայն նրանք թերագնահատում են Արցախում ապրող ժողովրդի վճռականությունը։ Նրանք դժվարությամբ են հավատում, որ ժողովուրդը կդիմադրի և կցուցաբերի ամուր կամք՝ մերժելու իրենց պայմանները։ Միաժամանակ, պետք չէ թերագնահատել Սփյուռքի աջակցությունն Արցախին։ Մենք միայնակ չենք մեր այս ջանքերում: Արցախը Սփյուռքի համար առանձնահատուկ նշանակություն ունի։ Այն, որ Սփյուռքը տասնամյակների շարունակ տարատեսակ միջոցներով աջակցել է Արցախին, դրա վառ ապացույցն է։

Caucasus Watch - Արդյոք հիմա՞ր հարց է, եթե հարցնեմ՝ «որտե՞ղ եք տեսնում Ղարաբաղը 20 տարի հետո»:

Ռուբեն Վարդանյան-Ամենևին։ Մենք ստեղծել ենք շարժում, որը մշակել է «Արցախ-2035» տեսլականը։ Իհարկե, ոչինչ հեշտ չի լինում։ Մենք նպատակ ունենք ապրելու մեր սեփական հայրենիքում, և այս նպատակին հասնելու մի քանի հնարավոր սցենարներ կան: Իհարկե, դա դժվարին ճանապարհ է՝ լի խոչընդոտներով, բայց մենք ոգեշնչվում ենք համաշխարհային պատմությունից և նմանօրինակ դեպքերից, որոնք ցույց են տալիս, որ նման շարժումները կարող են տևել տասնամյակներ շարունակ: Մենք պատրաստ ենք անցնելու այս ճանապարհը մեծ վճռականությամբ և հաստատակամությամբ:

Մեր տեսլականը մեր հայրենիքը պաշտպանելն է։ Մեր կողմից ես տեսնում եմ այստեղ մնալու և դիմադրելու մեծ վճռականություն։ Հայաստանի իշխանության փոփոխությունը կարող է քաղաքականապես սերտացնել Հայաստանի և Արցախի միջև կապերը։ Ավելի մեծ ներգրավվածություն կարող է լինել նաև միջազգային դերակատարների կողմից: Հետևաբար, առաջին սցենարը, որը մենք համարում ենք միանգամայն հնարավոր՝ առաջիկա 30-50 տարիների կտրվածքով, ստատուս քվոյի պահպանումն է:

Դա երկու կողմից էլ աջակցություն կստանա․ մի կողմից, ես չեմ պատկերացնում, թե ինչպես կարող է տեղի բնակչությունը համաձայնել ապրել Ադրբեջանի կազմում որպես ազգային փոքրամասնություն։ Մյուս կողմից, ճնշված Արցախը, որը կցանկանար միավորվել Հայաստանի հետ, Ալիևի ռեժիմի համար շատ օգտակար «թրիգեր» է՝ «հավերժ ազգային արտակարգ իրավիճակի» տեսանկյունից։ Այնուհանդերձ, միավորման երազանքը շարունակում է գոյություն ունենալ։ Եթե այս հետևությունները պահպանվեն, ապա նոր «նորմալը» կլինի պարբերաբար տեղի ունեցող բախումները՝ հարաբերական կայունության դադարներով: Մենք դինամիկ կերպով պահպանելու ենք այս ստատուս քվոն։

Տարբեր շրջանակներում այլընտրանքային տարբեր սցենարներ են դիտարկվում, որոնք դուրս են գալիս ստատուս քվոյի պահպանման սահմաններից, այդ թվում՝ Արցախի ինտեգրումը Ռուսաստանին՝ արբանյակի տեսքով: Ռուսաստանն այսօր Արևմուտքի հակառակորդն է, ինչն էլ ազդեցություն կունենա այն բանի վրա, թե ինչպես է Արևմուտքը տեսնում Արցախն այս սցենարում։ Բայց մենք խոսում ենք 20 տարի հետոյի մասին։ Արդյո՞ք Ռուսաստանը կշարունակի մնալ Արևմուտքի հակառակորդը։ Ամենայն հավանականությամբ՝ ոչ։ Ուստի, այսպես թե այնպես, Ռուսաստանի և Արևմուտքի միջև այդ տեղաշարժով կփոխվի նաև Արցախի ճակատագիրը։

Երրորդ սցենարը ենթադրում է «միջազգային մանդատ» կամ արտաքին ուժերի միջամտություն՝ անվտանգության որոշակի երաշխիքների ապահովմամբ։ Հարավային Կովկասը Արևմուտքի և մնացածների կողմից մշտապես դիտվել է որպես Ռուսաստանի ազդեցության գոտի: Արևմուտքը Ռուսաստանին է պատվիրակել Հարավային Կովկասի անվտանգությունը։ Այդ իրավիճակը հիմա կարող է փոխվել: Իրանը, ամենայն հավանականությամբ, կշարժվի տարածաշրջանում ադրբեջանա-իսրայելական դաշինքը հավասարակշռելու ուղղությամբ: Հիշեցնեմ Ձեզ, որ Իրանն այսօր ավելի լավ հարաբերություններ ունի Անկարայի (ՆԱՏՕ-ի անդամ), քան Բաքվի հետ։ Եթե Իրանը դառնա Կովկասում անվտանգության երաշխավոր… Ինչպե՞ս կարձագանքի դրան Արևմուտքը:

Այդուհանդերձ, շատ կարևոր է, որ մարդիկ գիտակցեն, որ ապագան մեր ձեռքերում է: Մենք պարզապես չենք կարող մի կողմ քաշվել ու քննարկել ուրիշների սցենարները. մենք պետք է ձևակերպենք մեր սեփական ծրագիրն ու նարատիվը: Կարծում եմ, որ առաջնային խնդիր է պատասխանատվություն ստանձնելը և մեր ապագան ինքներս ձևավորելը։ Մի կարևոր դիտարկում․ Հայաստանը և Արցախը կարող են լինել երիտասարդ ժողովրդավարական երկրներ, բայց նրանք դեռևս ժողովրդավարություններ են, որոնք մխրճված են ավելի հզոր Թուրքիայի, Ադրբեջանի, Ռուսաստանի և Իրանի միջև: Հայերը կամովին չեն ենթարկվեն իրենց հիմնարար իրավունքների ու ազատությունների սահմանափակմանը կամ իշխանությանը՝ առանց արժանապատիվ դիմադրություն ցույց տալու։

Բայց շատ կարևոր է, որ մարդիկ գիտակցեն, որ ապագան իրենց ձեռքերում է։ Եվ որ իրենց գործողություններով կարող են ազդեցություն ունենալ այս սցենարների վրա. իսկապես, նրանք կարող են պնդել և հասնել սեփական սցենարի իրականացմանը։

Caucasus Watch- Ամփոփենք, ուրեմն, հավանական է երեք սցենար՝ կամ ստատուս քվոյի պահպանում՝ Հայաստանի հետ վերջնական միավորման հեռանկարով, կամ Ռուսաստանի «արբանյակացում», կամ միջազգային մանդատ, ենթադրաբար, ինչպես Պաղեստինի կարգավիճակը մինչև Իսրայել պետության ստեղծումը:

Ռուբեն Վարդանան-Այո՛։

Caucasus Watch- Կա ևս մեկ սցենար, որին Դուք չեք անդրադարձել։ Շրջափակումը կամ պաշարումը խնդրի լուծման բռնի ձև է: Ինչո՞ւ չի դիտարկվում Ղարաբաղի հայ բնակչության բռնի ուժով տարհանումը։

Ռուբեն Վարդանյան- Տարբեր սցենարներ են առաջ քաշվում, այդ թվում՝ ցեղասպանության, բռնի տեղահանության և տարհանման տարբերակները: Մեր պարտքն է գործադրել բոլոր ջանքերը՝ կանխելու այդ սցենարները։ Ես վերլուծաբան չեմ, այլ ավելի շուտ՝ առաջնորդ: Մեր նպատակն է համախմբել մարդկանց և ռեսուրսները՝ կենսունակ և հասանելի սցենարների շուրջ: Մենք պետք է պատրաստ լինենք վատագույնին՝ միաժամանակ ձգտելով ամեն ինչ անել դրանք կանխելու համար: Փոխարենը՝ մեր ուշադրությունը կենտրոնացած է այն ամենի իրագործման վրա, ինչը հնարավոր է արցախցիների համար։ Կրկին շեշտեմ, մենք միայնակ չենք, մենք ունենք Սփյուռքի աջակցությունը, ներառյալ լոբբինգը, քաղաքացիական շարժումները և այլ ակցիաները:

Caucasus Watch- Այսպիսով, այն, ինչ Դուք ասում եք՝ ներառում է կանխավարկած, որ դուք պատրաստվում եք դիմադրության՝ նույնիսկ բռնության սցենարով:

Ռուբեն Վարդանյան-Միանշանակ՝ այո՛։ Դիմադրություն լինելու է՝ անկախ ամեն ինչից:

Եվ այստեղ արժե մի հանգամանք նշել. երբ դիմադրության ուղերձը հստակ է, և ազգը կանգնած է դրա թիկունքին, անսպասելի աջակցություն ստանալու հնարավորություններ ստեղծվում են: Հենց որ մենք հստակորեն գիտակցենք մեր իրավունքների համար պայքարելու մտադրությունը, համոզված եմ, կկարողանանք օգտվել աջակցության հնարավորություններից։ Պետք չէ նայել միայն Արևմուտքին կամ Ռուսաստանին։ Մենք պետք է աշխատենք բոլոր կողմերի հետ, այդ թվում՝ Արևելքի հետ, և այնպես անենք, որ այս գործակցային հարաբերություններն ու դաշինքները հնարավորինս ծառայեն մեր շահերին։

Վճռական լինելով մեր իրավունքների համար պայքարելու մտադրության հարցում՝ ես հավատում եմ, որ մենք կարող ենք ունենալ աջակցության այս հնարավորությունները: Որոշակի հանգամանքներում հակառակորդները կարող են անգամ համագործակցել, և մենք կարող ենք ձգտել նման վայր դառնալ:

Բիրտ ուժի կիրառումը (սա այն է, ինչ անում է Ադրբեջանը) վեճերի լուծման միջոց է եղել 19-20-րդ դարերում։ Միգուցե ես սխալվում եմ, և դա ցանկալին իրականության տեղ ներկայացնելու միջոց է, բայց Արևմուտքում ամրապնդվում է կոնսենսուս (առավել ևս Ուկրաինայի պատերազմի լույսի ներքո), որ ռազմական ուժը հակամարտությունների կարգավորման հնացած միջոց է: Այն ոչ միայն իրավաբանական, բարոյական տեսանկյունից է անընդունելի, այլ նաև «խանդավառություն առաջացնելու» տեսանկյունից է հնացած: Պարզապես դիտեք «Արևմտյան ճակատում նորություն չկա» ֆիլմը. արդյոք 21-րդ դարում խրամատային պատերազմի համար տե՞ղ կա:

Եւ այսպես, կան երեք տարրեր, որոնք պետք է միավորվեն.

Առաջին՝ դիմադրելու և մեր իրավունքների համար պայքարելու ցանկությունը պետք է ավելի հստակորեն ձևակերպվի՝ և՛ մեր ներքին ճակատը համախմբելու, և՛ աշխարհում մեզ ավելի հստակորեն դիրքավորելու համար:

Երկրորդ՝ մենք պետք է պատրաստ լինենք համաշխարհային ստատուս քվոյի վերափոխմանը և պատրաստ լինենք նոր սպառնալիքներին դիմակայելու և նոր հնարավորություններից օգտվելու։

Երրորդ՝ մենք պետք է սկսենք խոսել Ադրբեջանի հետ, եթե նույնիսկ չենք բանակցում նրա հետ։ Անհրաժեշտ է Ադրբեջանին հասկացնել, որ նա չափից շատ է խաղարկում իր «ուժեղ ձեռքը»։ {Նախագահ} Ալիեւը փորձում է առավելագույնի հասցնել իր կարճաժամկետ օգուտները՝ չմտածելով երկարաժամկետ հեռանկարի մասին: Ո՞վ գիտի, թե ինչ է լինելու 20 տարի հետո: Երկիրը, որը բացառապես կախված է նավթի ու գազի եկամուտներից, շուտով կարող է հայտնվել բազմակողմանի ճգնաժամի առջև: Շատ չկենտրոնանալով այս թեմայի վրա, կարծում եմ, որ նա իր ներկայիս հզորությունը խելամտորեն չի օգտագործում:

Caucasus Watch - Այժմ կա երեք բանակցային սեղան՝ Վաշինգտոնում, Բրյուսելում և Մոսկվայում։ Հաշվի առնելով 2020 թվականի նոյեմբերի 9-ի եռակողմ հայտարարության ձևակերպումը, ի՞նչ եք կարծում՝ գոյություն ունեցող ձևաչափերից որևէ մեկում Ղարաբաղը տեղ ունի բանակցային սեղանի շուրջ:

Ռուբեն Վարդանյան- Ձեր հարցի մեջ կան երկու տարբեր բաղադրիչ։ Առաջին՝ հարցն այն է, թե արդյոք Արցախը կարող է դառնալ բանակցային կողմ։ Անհրաժեշտ է, որ մենք վերադառնանք բանակցային սեղանի շուրջ, ինչպես դա եղավ 1994-ի հրադադարից հետո: Հետագայում մենք դուրս մնացինք բանակցություններից, մինչդեռ բոլոր զարգացումները փաստում են, որ մեր ճակատագիրը չի կարող առանց մեզ որոշվել:

Երկրորդ բաղադրիչն աշխարհագրական է, և Արցախն այդտեղ որևէ ազդեցություն չունի։ Ադրբեջանը, ըստ էության, չի ցանկանում բանակցել Արցախի ապագայի շուրջ։ Նրանք ուզում են ամրապնդել ստատուս քվոն ու շրջել այդ էջը։ Նրանք ասում են՝ սա մեր ներքաղաքական օրակարգն է, կա՛մ ընդունեք, կա՛մ հեռացեք։ Հետեւաբար՝ նշանակություն չունի, թե որ «մեծ խաղացողն» է քննարկումներ ունենում Ադրբեջանի հետ, քանի որ Բաքվի համար Արցախի հարց գոյություն չունի։

Այս իրավիճակում Հայաստանի իշխանությունները կանգնած չեն Արցախի կողքին։ Այսօր Հայաստանի դիրքորոշումը հետևյալն է՝ «մենք չենք ներկայացնում Արցախը», և դա թույլ դիրքորոշում է։ Սա վակուում է ստեղծում՝ հարց առաջացնելով՝ «իսկ ո՞վ է ներկայացնում Արցախը»։ Պատասխանը հետեւյալն է՝ Արցախը պետք է ի վիճակի լինի ինքն իրեն ներկայացնելու։ Սա է միակ ճանապարհը։

Caucasus Watch- Եթե ես ճիշտ եմ հասկանում Ձեր փաստարկի էությունը, Դուք նաև պնդում եք, որ դա խնդիր է Ադրբեջանի համար, որովհետև Բաքուն պնդում է, որ իրենք ցանկանում են ապրել «իրենց քաղաքացիների հետ»։ Ես ճի՞շտ եմ հասկանում։

Ռուբեն Վարդանյան- Այո՛, վերջին հաշվով, մենք պետք է համաձայնության գանք երաշխավորի շուրջ, որը մեզ՝ Արցախում ապրողներիս, որոշակի վստահություն կտա, որ ինչ համաձայնություն էլ ձեռք բերվի, այն կհարգվի։ Առանց երաշխավորի այս համաձայնագիրն անիմաստ կլինի, քանի որ մյուս կողմը կարող է իրականում թքած ունենալ այդ ստորագրության վրա: Բայց մենք պետք է նաև գիտակցենք՝ հնարավոր է, որ երաշխավորները ոչինչ էլ չանեն, երբ դու բավականաչափ ուժեղ չես, որ տեր կանգնես սեփական իրավունքներիդ:

Caucasus Watch- Այո՛, բայց հաշվի առնելով ուկրաինական պատերազմի գործոնը, ի՞նչը կարող է բավարար երաշխիք համարվել: Ուկրաինային տրվել է երաշխիք, որի հիման վրա հանվել է միջուկային զինանոցը։ Այս պարագայում կա՞ նման բան՝ որպես բավարար միջազգային երաշխիք։

Ռուբեն Վարդանյան- Լավ դիտարկում է: Ուկրաինայի համար եղել է Մինսկի համաձայնագիրը, որն այս կամ այն կերպ խախտել են բոլոր կողմերը։ Ուստի, երաշխիքը իրականում կարող է երաշխիք չապահովել, նույնիսկ եթե այն տրվում է: Երաշխավոր կարող է լինել մի երկիր, մի քանի երկրների կոնգլոմերատ, միջազգային որևէ կառույց։ Դժվարը երրորդ կողմին գտնելն է ու մեխանիզմը տեղում գործարկելը։ Եթե դա ժամանակին չկատարվի, ապա ցեղասպանություն կիրականացվի, չնայած նրան, որ պետությունները, որոնք Ցեղասպանության մասին կոնվենցիայի անդամ են, ստանձնել են Ցեղասպանությունը կանխելու պարտականություն: Հիշեցնեմ, որ Արդարադատության միջազգային դատարանը վճռել է, ըստ որի՝ անդամ պետությունները չպետք է «սպասեն մինչև կսկսվի Ցեղասպանության իրականացումը», և «պարտավորության ամբողջ իմաստն այն է, որ կանխվի կամ փորձ ձեռնարկվի կանխելու այդ գործողության իրականացումը»:

Caucasus Watch- Նորից վերադառնամ ներքին խնդրի: Ստեփանակերտի ղեկավարությունից Ձեր հեռանալուց հետո Դուք գրկախառնվել էիք այն մարդու հետ, որը Ձեզ պաշտոնապես ազատել է աշխատանքից։ Նա՞ է Ձեզ աշխատանքից ազատել: Ըստ իրադարձությունների հաջորդականության՝ նախ Դուք եք առանձին այցելում Մոսկվա, այնուհետև՝ Արայիկ Հարությունյանը, իսկ հետո Ձեզ ազատում են աշխատանքից։ Այս շղթան տարատեսակ շահարկումների տեղիք է տալիս:

Ռուբեն Վարդանյան- Արցախ տեղափոխվելու առաջին իսկ օրից արցախցիներին և Արցախի նախագահին ասել եմ, որ ես իրենցից մեկն եմ և լինելու եմ ինչպես զինվոր։ Ես Արցախ չեմ եկել պետական նախարար դառնալու համար. ես ծառայում եմ իմ հայրենիքին վտանգավոր ժամանակաշրջանում։ Ես ասացի, որ շարունակելու եմ անել այն, ինչ անում եմ պաշտոնավարման ժամանակ, ինչ անում էի մինչև պաշտոնավարումը, անելու եմ նաև պաշտոնը թողնելուց հետո։ Դա նրա որոշումն էր։ Ճնշումներ են եղել Բաքվից, Անկարայից…ամեն կողմից։

Կան կարծիքներ, թե ներկայիս ճգնաժամը կապված է իմ՝ այստեղ {Ստեփանակերտ} գալու հետ: Ես չէի ուզում պատերազմի պատճառ դառնալ։ Եվ ինչպես տեսնում եք, ես իմ պաշտոնը թողեցի 2023 թվականի փետրվարին, բայց շրջափակումը չվերացվեց։ Նույնիսկ ամեն ինչ ավելի վատացավ արցախահայության համար։ Ես նրան ասացի՝ «դու առաջնորդ ես, դու ես տեսնում , թե ինչն է ավելի լավ երկրի համար, իսկ ես կանեմ այն, ինչ լավ է ազգի համար»։ Պարզ ասած, ես համաձայն չէի: Ես չէի ցանկանում հրաժարական տալ և չէի կարծում, որ դա ճիշտ որոշում է։ Ամեն դեպքում, ես նրան պարզորոշ հասկացրի, որ դա իր որոշումն է ու իր պատասխանատվությունը:

Caucasus Watch- Դուք ղեկավարում եք մի բիզնես կայսրություն, որը շատ ավելի մեծ է, քան Արցախի տնտեսությունը և, միգուցե, համեմատելի է Հայաստանի տնտեսության հետ: Հասկանալի է, որ բիզնեսի տեսանկյունից որոշ դժվարություններ կլինեն։ Ինչպիսի՞ զգացումներ եք ապրում: Կա՞ որևէ դրական բան, որը Դուք կցանկանայիք պահել այս փորձառությունից:

Ռուբեն Վարդանյան- Ընտանիքիս, իհարկե, շատ եմ կարոտում։ Այնուամենայնիվ, սա նաև իմ կյանքի լավագույն ժամանակաշրջաններից է, որովհետև զգում եմ, որ ծառայում եմ իմ ազգին, իմ ժողովրդին: Ես ապրում եմ մարդկանց հետ, որոնք պարզ են, բայց ոչ միամիտ. նրանք իրական են, նրանք ասում են այն, ինչ մտածում են, գործում են իրենց արժեհամակարգին ու համոզմունքներին համապատասխան: Նրանք ազատ մարդիկ են, արժանապատիվ ու դիմացկուն։ Նրանք չեն ենթարկվի անարդարության և բիրտ ուժի։ Ես ստանում եմ սեր և գնահատանք: Մարդիկ գնահատում են, որ ես իրենց հետ կիսում եմ այնտեղ լինելու կամքը: Մենք կիսում ենք հույսը, միասնության զգացումը, որը կախվածություն է առաջացնում և ոգևորում է: Այնպիսի զգացողություն կա, որ ուզում ես ավելին տալ, քան ստանում ես: Ինձ համար մեծ պատիվ է ծառայել նրանց բոլոր հնարավոր միջոցներով:

Caucasus Watch- Հաշվի առնելով Լաչինի միջանցքում տիրող իրավիճակը և Ղարաբաղում զարգացող իրավիճակը, ի՞նչ եք կարծում, խաղաղություն պահպանվո՞ւմ է։ Ես հասկանում եմ, որ կա խաղաղապահների դերը գնահատելու ցանկություն։ Գուցե դա մանդատի խնդիր է. նրանք այնտեղ են խաղաղություն պահպանելու, այլ ոչ թե՝ խաղաղություն հաստատելու համար, բայց ի՞նչ եք կարծում՝ արդյոք խաղաղապահներն անո՞ւմ են այն, ինչ պետք է անեն:

Ռուբեն Վարդանյան- Այս հարցի առնչությամբ իմ տեսակետն այն է, որ 2023 թվականին նրանց գործելու համատեքստը նույնը չէ, ինչ 2021 թվականին էր:

Գոյություն ունի պատերազմի սպառնալիք և ֆիզիկական անվտանգության խնդիր։ Խաղաղապահ առաքելությունից մեր ակնկալիքներն ավելին են, սակայն մանդատի սահմանափակ լինելու և այլ խնդիրների պատճառով մենք հայտնվել ենք այս իրավիճակում։ Իրավիճակը փոխվել է։ Շփման գիծն ընդարձակվել է, դրությունը բավականին խրթին է։ Թեպետ 2000 զինվորը կարող է բավարար չլինել իրավիճակը տեղում էապես փոխելու համար, բայց նրանք ունեն զգալի ուժ, որը կարող է շոշափելի ազդեցություն ունենալ հումանիտար իրավիճակի վրա: Գուցե նրանք ի վիճակի չլինեն խաղաղություն հաստատելու, բայց նրանց ներկայությունն իրավիճակ է փոխում: Բացի դրանից, նրանք տեղում են և իրավիճակը տեսնում են ականատեսի աչքերով։ Այստեղ անկախ լրագրողներ չկան, ուստի խաղաղապահների՝ որպես ականատեսի, վկայություններն անգնահատելի են։ Բավականին նման է 1915 թվականի ցեղասպանության ժամանակ Օսմանյան կայսրությունում գտնվող գերմանացի սպաների հուշերին։

Caucasus Watch - Դուք անընդհատ ասում եք, որ քաղաքական գործիչ չեք, և հենց «քաղաքականություն» բառը, թվում է, թե «վատ բառ է»: Այնուամենայնիվ, Դուք խոսում եք առաջնորդության մասին:

Ռուբեն Վարդանյան-Ո՛չ, քաղաքականությունը վատ բառ չէ։ Կարևորը դերն է: Քաղաքական գործիչներն իշխանական հավակնություններ ունեն կոնկրետ քաղաքական համակարգի համատեքստում: Ես ինձ տեսնում եմ ազգային առաջնորդի դերում:

20-րդ դարում, թերեւս, ձեւավորվել է առաջնորդության ընկալում, որը համապատասխանում է մասնագիտացման արդյունաբերական կոնցեպտին: Իմ աշխարհայացքն ինչ-որ չափով ավելի նման է առաջնորդության ավելի «դասական» մոտեցմանը: Այսինքն՝ երբ դու շատ ես ստանում, պետք է շատ էլ վերադարձնես։ Եվ մարդիկ, որոնք ունեն հարստություն, լավ կրթություն և պատրաստակամություն սեփական ազգի համար՝ պետք է պատասխանատու լինելու և համարձակ որոշումներ կայացնելու։

Իմ այստեղ գտնվելու պատճառը ոչ թե հայությանն առաջնորդելու պարտավորությունն է, այլ հրատապության զգացումն է, քանի որ մեր ազգը կանգնած է գոյաբանական սպառնալիքի առջև:

Caucasus Watch- Այսինքն, Դուք քաղաքական հավակնություններ չունեք, բայց ունեք ազգային նպատակներ։

Ռուբեն Վարդանյան-Այո՛, ուզում եմ ներկայացնել իմ ազգը աշխարհին։ Պետական պաշտոնը չի փոխի իմ վերաբերմունքն առաջնորդության նկատմամբ։ Ես ստանձնելու եմ պատասխանատվության իմ բաժինը՝ անկախ նրանից՝ պետական պաշտոն կունենամ, թե՝ ոչ։ Բայց ես կարող եմ ստանձնել պաշտոն, եթե դա անհրաժեշտ լինի և ծառայի որպես նպատակին հասնելու միջոց: Խոսքը կարգավիճակի մասին չէ: Պաշտոնը չէ, որ որոշում է իմ պատասխանատվության աստիճանը։

Եթե կարդացել եք Նունե Ալեքյանի և իմ հեղինակած «Ճամփաբաժանին» գիրքը, ապա կարծում եմ, որ ես մինչև հիմա հավատարիմ եմ մնացել իմ գաղափարներին։ Ավելի քան երկու տասնամյակ հոգացել եմ ու աշխատել իմ գործընկերների և ընկերների հետ՝ Հայաստանի, Արցախի ևՀայկական աշխարհի համար և հարյուրավոր ծրագրեր ենք իրականացրել։ Ես չեմ ուզում, որ մենք լինենք վերապրածների և զոհերի ազգ, ուզում եմ, որ բարգավաճող ազգ լինենք, և ինձ նվիրել եմ այդ նպատակին:

Caucasus Watch- Հայաստանում առաջիկայում քաղաքապետի ընտրություններ են։ Ամբողջ աշխարհում այսօրինակ ընտրապայքարները դիտարկվում են որպես նախադիտում՝ ազգային տրամադրությունները շոշափելու կամ քաղաքական հոսանքների ուղղությունը հասկանալու տեսանկյունից: Հետաքրքիր է, արդյո՞ք այս ընտրություններն ուղերձ են կամ արդյո՞ք դրանք պետք է դիտարկել որպես ուղերձ Հայաստանի իշխանությանը, և եթե այո, ապա ինչպիսի՞ն պետք է լինի այդ ուղերձը։

Ռուբեն Վարդանյան- Երկու տարբերակ կա. առաջինը՝ քաղաքապետի ընտրությունն է՝ առանց «ազգային օրակարգի», երկրորդը՝ ժողովուրդը կարող է առաջին քայլն անել դեպի ազգային տեսանկյունից ավելի նշանակալից ինչ-որ բանի, ինչը հաճախ է լինում այլ երկրներում։ Ակնկալում եմ և հույս ունեմ, որ ժողովուրդը կընտրի երկրորդ տարբերակը, և ընտրողները ոչ թե պարզապես կաջակցեն իրենց քաղաքի լավագույն կառավարչին՝ հաշվի առնելով նրա հմտությունները կամ արժեքները, այլ կխորանան այս ընտրապայքարի ազգային նշանակության մեջ։ Ես հուսով եմ, որ այս ընտրությունները մեզ թույլ կտան վեր հանել համապետական նշանակության մի շարք վիճելի հարցեր։ Եվ այդ գործընթացն ավելի նշանակալից կդարձներ այս ընտրությունները, քան պարզապես քաղաքապետ ընտրելը։


Տեքստում սխալ կամ վրիպակ նկատելու դեպքում, ուղարկեք խմբագրին հաղորդագրություն` նշելով տվյալ սխալը, այնուհետև սեղմելով Ctrl-Enter:

Լրահոս

Այսօր, 21:49 ԱՄՆ-ն շարունակելու է նպաստել երկու երկրների միջև խաղաղության հաստատմանն ու տարածաշրջանում անվտանգության ապահովմանը. ԱՄՆ պետքարտուղարի տեղակալ Այսօր, 21:22 Աննա Հակոբյանը և Նիկոլ Փաշինյանը հարսանիքի են մասնակցել. Տեսանյութ Այսօր, 20:22 ԱՄՆ պետքարտուղարի տեղակալը Հայաստանում է Այսօր, 19:59 Ադրբեջանական որևէ հող չի գտնվում Հայաստանի հսկողության ներքո, որ Ադրբեջանն ուզենա հարձակվել. Իրանի դեսպան (Ազատություն) Այսօր, 19:19 ՀՀ ԱԳՆ-ն շնորհավորել է Չեռնոգորիայի կառավարությանն ու ժողովրդին Պետականության օրվա առթիվ Այսօր, 18:48 Ոստիկանությունը մայրաքաղաքի կենտրոնում ուժեղացված ծառայություն է իրականացրել Այսօր, 18:08 Շարքային Աննա Մարությանը համալրել է կանանց գումարտակի շարքերը Այսօր, 17:41 Էրդողան. «Զանգեզուրի միջանցքի» բացումը կարևոր քայլ կլինի խաղաղության համաձայնագրի ամրապնդման համար Այսօր, 17:22 Գերիների հարցով այս ամբողջ ընթացքում կառավարությունը ոչ մի քայլ չի արել. Սրբազան Այսօր, 16:50 Վահագն Խաչատուրյանը Չեռնոգորիայի նախագահին շնորհավորել է Պետականության օրվա կապակցությամբ Այսօր, 16:35 Բագրատ Սրբազանը՝ Չարենցավանում․ Լուսանկարներ Այսօր, 16:23 Առանց երկար եղունգների, մատանիների, ապարանջանի և ժամացույցի․ բուժաշխատողները պետք է լինեն հենց այսպես (Տեսանյութ) Այսօր, 15:58 Ժաննա Անդրեասյանն Արարատի մարզում հետևել է դպրոցներում ընթացող շինարարական աշխատանքներին Այսօր, 15:42 ՀՀ ՆԳՆ-ից մեկնաբանել են հայ-իրանական սահմանային անցակետում Իրանի քաղաքացուն ծեծի ենթարկելու մասին լուրերը Այսօր, 15:23 Օդի ջերմաստիճանը կնվազի Այսօր, 15:01 ԱՄՆ դեսպանն ու Սյունիքի մարզային գրադարանի տնօրենը հուշագիր են ստորագրել Այսօր, 14:50 Արտաշատ համայնքի ղեկավարի նկատմամբ շահերի բախման հատկանիշներով վարույթ է հարուցվել. «Հետք» Այսօր, 14:42 Վարչապետը հրաժեշտի հանդիպում է ունեցել ՀՀ-ում Չինաստանի դեսպանի հետ Այսօր, 14:37 Հեքիաթի մեջ կախարդը ցախավելով է ճամփորդում, իրականության մեջ՝ հեծանիվով․ Սրբազան Այսօր, 14:23 Մենք կանգնեցրել ենք արյունահեղությունը․ Սրբազան (Տեսանյութ) Այսօր, 14:02 ՇՄ նախարարի նախկին տեղակալը դատի է տվել Նիկոլ Փաշինյանին՝ պահանջելով իրեն վերականգնել իր պաշտոնում Այսօր, 13:39 Դանակահարություն՝ Քասախ գյուղում․ ոչ տեսանելի վայրում հայտնաբերել են արնաքամ լինող երիտասարդի Այսօր, 13:27 Ֆրանչայզինգ. բիզնեսի ընդլայնման նոր հնարավորություններ. Լուսանկարներ (Տեսանյութ) Այսօր, 13:06 «Էյր Արաբիա»-ն Հայաստանի դեմ արբիտրաժային վարույթ է նախաձեռնում Այսօր, 12:57 19 հողամասերի ապօրինի օտարմամբ պետությանը շուրջ 6 մլրդ. 200 մլն. դրամի վնաս է պատճառվել, 390 մլն. դրամի չափով փողերի լվացում կատարվել. ՀՀ ՊՆ նախկին պաշտոնատար անձի մասով նախաքննությունն ավարտվել է Այսօր, 12:52 «Վստրեչի» խաչմերուկում բախվել են «Mazda»-ն ու 2 «Opel»-ները․ վիրավորներից մեկը երեխա է Այսօր, 12:37 Հայաստանը շահագրգռված է Վրաստանի հետ բազմաոլորտ համագործակցության խորացմամբ Այսօր, 12:34 Ողբերգական ավտովթար՝ Արարատի մարզում․ կա 1 զոհ, 1 վիրավոր Այսօր, 12:12 Վճռականորեն աջակցում ենք Երևանի և Բաքվի միջև հարաբերությունների կարգավորմանը. Խավիեր Կոլոմինա Այսօր, 12:03 Գործարարները, որոնք հրաժարվել են կատարել Աննա Հակոբյանի «ակնկալիք-պահանջը», ենթարկվում են խիստ ճնշումների․ «Սրբազան պայքար» Այսօր, 11:45 Ուրախանում եմ, որ բազմաթիվ բուժծառայությունների համար մեղրեցին չի մեկնում մարզկենտրոն կամ մայրաքաղաք․ Նախարար Այսօր, 11:22 Հայ Առաքելական եկեղեցին նշում է Ս. Թադեոս առաքյալի և Ս. Սանդուխտ կույսի հիշատակության օրը Այսօր, 10:57 Իրանի դեսպանը չափազանց ուշագրավ հայտարարություններ է արել․ Ոսկանյան Այսօր, 10:47 Փակ ավտոճանապարհներ կան Այսօր, 10:24 ՆԳ նախարարը Սյունիքի մարզում հանդիպում է ունեցել քաղաքացիների հետ Այսօր, 10:23 Հրդեհ՝ Երևանի սրճարաններից մեկում Այսօր, 10:17 Շարունակելու ենք իրականացնել տարբեր ծրագրեր՝ Երևանն առավել ներառական ու մատչելի դարձնելու համար. Տիգրան Ավինյան Այսօր, 10:11 «Հրապարակ». Այս վայրենության հեղինակն ու հովանավորն ո՞վ է ի վերջո Այսօր, 10:09 «Փաստ». Իշխանություններին չի հաջողվել էական փոփոխության հասնել հանրության մոտեցումներում Այսօր, 10:08 «Ժողովուրդ». Կասկածելի է, որ 2023-ին հիփոթեքի մայր գումարի մնացորդը մեկ տարի անց 1 միլիոն դրամով կրճատվելու փոխարեն 1 մլն դրամով ավելացել է Այսօր, 10:06 «Հրապարակ». ՔՊ-ականները բունտ են արել՝ ասելով, որ քանի դեռ բոլոր վտանգները չեն չեզոքացրել, պետք չէ շտապել Այսօր, 10:04 «Ժողովուրդ». Ծիծեռնակաբերդում Աննա Հակոբյանի ներկայությամբ Փաշինյանին «դավաճան» անվանելու գործով քննչական գործողություն չի իրականացվել Այսօր, 10:01 «Փաստ». Փաշինյանն իր «փոքր թիմին» տեղեկացրել է, որ աշնանը լուրջ, կտրուկ քայլեր է իրականացնելու Այսօր, 09:55 «Ժողովուրդ». Գուրգեն Արսենյանը հրաժեշտ կտա պատգամավորական մանդատին Այսօր, 09:53 «Հրապարակ». Նարեկ Սամսոնյանի և Վազգեն Սաղաթելյանի խափանման միջոցը փոխած դատավորը հայտնվել է իշխանությունների թիրախում Այսօր, 09:52 «Փաստ». Հայաստանի արտաքին առևտրաշրջանառության կախվածությունը Ռուսաստանից էապես մեծացել է Այսօր, 09:49 «Ժողովուրդ». Այն պաշտոնյաները, որոնք Նիկոլ Փաշինյանի հարցադրումներին չեն կարողանա պատասխանել, կզրկվեն իրենց «աթոռներից» Այսօր, 09:42 «Հրապարակ». Պատրաստվում են վերակազմավորել հայտնի «Ֆեյքերի ՊՈԱԿ»-ը Այսօր, 09:21 Վերջին վեց տարում, որքան դրական սպասումների ձայնը դրսից բարձրացնում են, այնքան շատ Հայաստանն ու հայ ժողովուրդը շարունակում են կորցնել. Տիգրան Աբրահամյան 12/07/2024 22:04 Այսօր դիրքերից պետք է տուն իջներ. Սոթքում հրազենային վիրավորումից մահացած Սարգիսի մայրը չի հավատում, որ որդին ինքնասպան է եղել (տեսանյութ) 12/07/2024 21:38 Ջրի խնդիր ունենք. Նիկոլ Փաշինյան (տեսանյութ) 12/07/2024 21:26 Հայտնաբերվել է «Մակարով», ծալովի դանակ, մարիխուանա. Երևանի քրեական հետախույզները միաժամանակ ձերբակալել են երկու հետախուզվողի (տեսանյութ) 12/07/2024 20:53 «Յուրաքանչյուր ներդրում նրան ավելի կմոտեցնի ապրելու հնարավորությանը». 5-ամյա Անահիտի բուժման համար 3 օրում հավաքվել է շուրջ 47 մլն դրամ, որն անհրաժեշտ գումարի 55 տոկոսն է 12/07/2024 20:30 Արմավիրի գյուղերից մեկում հայտնաբերվել է 55-ամյա տղամարդու դի. կողքին եղել է հրացան 12/07/2024 20:11 Այլևս ՔՊ-ն է Հայաստանում կոռուպցիայի առաջնային աղբյուրը․ Դանիել Իոաննիսյան 12/07/2024 20:01 50 տոկոս նվազ բոնուսային բաղադրիչի շնորհիվ մարվել է 2 մլրդ դրամից ավելի պարտավորություն. ՆԳՆ 12/07/2024 19:49 Չինաստանը Հայաստանի արտաքին քաղաքականության կարևոր առաջնահերթությունների շարքում է. Վահագն Խաչատուրյան 12/07/2024 19:30 Հայաստանը տարածքային հավակնություններ չունի. պատրաստ ենք շարունակել Ադրբեջանի հետ սահմանազատման գործընթացը և կարճ ժամանակում կնքել խաղաղության պայմանագիր. Ռուբեն Ռուբինյան 12/07/2024 19:08 Ազգային ժողովի բակում շուրջ 30 հազար դոլարով սրճարան-բար կկառուցվի․ «Հետք» 12/07/2024 19:00 Թավշյա հեղափոխությունից հետո նորովի արժևորվեց կրթության նկատմամբ վերաբերմունքը. ՔՊ-ական 12/07/2024 18:44 Նիկոլ Փաշինյանի աջակիցների կողմից թիրախավորված լրագրողները հաղթել են դատարանում 12/07/2024 18:21 Արարատում օձը խայթել է 66-ամյա կնոջը․ բժիշկները պայքարում են նրա կյանքի համար 12/07/2024 18:00 Ի՞նչ ենք մենք իբրև ազգ ուզում, ո՞րն է մեր նպատակը՝ բռնապետ Ալիևին ու Էրդողանին հնազանդորեն ենթարկվե՞լը. Կարեն Վրթանեսյան (տեսանյութ) 12/07/2024 17:53 34-ամյա Նվարդն ու նրա 5 անչափահաս երեխաները հայտնաբերվել են 12/07/2024 17:46 Հենց այս գործելաոճով է շարժումը հաղթանակ ունենալու. չկողմնորոշված մեծամասնությունը Բագրատ Սրբազանին տեսնում է իբրև առաջնորդ. Վլադիմիր Մարտիրոսյան (տեսանյութ) 12/07/2024 17:38 Հայ-ամերիկյան զորավարժությունները խաթարում են անվտանգության ոլորտում Հայաստան-Ռուսաստան համագործակցության մեխանիզմները. Մարիա Զախարովա 12/07/2024 17:27 «Եթե մի բան արիր, արիր, եթե չէ` գյուղը լրիվ կկործանվի». վարդենուտցիների վերջին հույսը Փաշինյանն է (տեսանյութ) 12/07/2024 17:10 Երևանի «Դեյվ հոթել»-ում հայտնաբերվել են առանձնապես ծանր հանցագործության մեջ հետախուզվողներ 12/07/2024 17:01 Հայոց Հայրապետը երիտասարդներին հորդորել է ամուր հավատքով կապված մնալ Մայր Եկեղեցուն, ծառայել Հայրենիքին և լինել ազգի արժանավոր զավակներ 12/07/2024 16:52 Վրաստանի պաշտպանության նախարարն այցելել է Հայոց ցեղասպանության զոհերի հուշահամալիր 12/07/2024 16:40 Երևանում և մարզերում երեկոյան ժամերին հնարավոր է կարճատև անձրև և ամպրոպ 12/07/2024 16:35 Աննա Հակոբյանը հանդիպել է ՀՀ-ում հավատարմագրված մի շարք երկրների դեսպաններին եւ ներկայացուցիչներին (Տեսանյութ) 12/07/2024 16:32 Իմ լավագույն բարեմաղթանքները փոխանցեք պարոն Մակրոնին, և իրականում այն ինչ հիմա նա անում է՝ հենց հանուն ժողովրդավարության է. Նախագահը՝ դեսպանին 12/07/2024 16:28 Վրաստանի պաշտպանության նախարարը ՊՆ վարչական համալիրի տարածքում անվանական եղևնի է տնկել 12/07/2024 16:24 Նիկոլ Փաշինյանը չնախատեսված կանգառ է ունեցել Վարդենուտում (Տեսանյութ) 12/07/2024 16:20 Մահացել է կալանավայրերի վարչության նախկին պետ Մուշեղ Սաղաթելյանը 12/07/2024 16:08 Շատ կարևոր է, թե դուք ինչպես եք ապրում, կարևոր է, թե դուք ինչպես եք զինված․ նախագահը՝ զինվորներին (Տեսանյութ) 12/07/2024 15:52 Փոխվարչապետերն ընդունել են ԱՄՆ Միջազգային զարգացման Եվրոպայի և Եվրասիայի բյուրոյի ղեկավարին 12/07/2024 15:35 Ալեն Սիմոնյանը դատի կտա «Ժողովուրդ» օրաթերթին 12/07/2024 15:29 Սուրեն Պապիկյանը և Վրաստանի պաշտպանության նախարարը ստորագրել են երկու երկրների նախարարությունների միջև 2024 թվականի համագործակցության պլանը 12/07/2024 15:18 «Հայոց պատմության» ոդիսականը․ Ավետիք Չալաբյան 12/07/2024 15:00 ՊՆ-ում տեղի է ունեցել Իրակլի Չիկովանիի դիմավորման հանդիսավոր արարողությունը 12/07/2024 14:51 ՀԴՄ-ն է, որ վերջում դառնում է ասֆալտ. Փաշինյանն այցելել է Աշտարակ (Տեսանյութ) 12/07/2024 14:46 Ա՛յ պարոն Բաքոյան, ա՛յ կոռուպցիոներ, մենք չունենք վստահություն, որ նոր բացվող հանքը կվերահսկվի պետության կողմից և չի խախտի ստանձնած պարտավորությունները 12/07/2024 14:27 Պաղպաղակ կա՞, ձեզ հյուրասիրեմ. Փաշինյանն այցելել է Սասունիկ (Տեսանյութ) 12/07/2024 14:05 Նախագահը եղել է «Մեծամոր» պատմահնագիտական արգելոց-թանգարանում, ծանոթացել հազվագյուտ հավաքածուին (Տեսանյութ) 12/07/2024 13:56 Հայաստանում Եվրամիության առաքելությունը հյուրընկալել է Նիդերլանդների պատվիրակությանը 12/07/2024 13:43 ՆԳ նախարարը Սյունիքի մարզում աշխատանքային խորհրդակցություններ է անցկացրել ոստիկանների և փրկարարների հետ 12/07/2024 13:35 Բաքվի դատարանը Ռաշիդ Բեգլարյանին դատապարտեց 15 տարվա ազատազրկման 12/07/2024 13:29 Մուրադ Փափազյանը պարգևատրվել է Ֆրանսիայի ազգային շքանշանով 12/07/2024 13:21 Խորհրդարանում «Palette Art Studio»-ի նախաձեռնությամբ բացվել է «Ստեղծագործիր» խորագրով ցուցահանդես 12/07/2024 13:19 2023-ի եկամտային հարկի տարեկան հայտարարագրի ներկայացման վերջնաժամկետը մինչև հուլիսի 22-ն է 12/07/2024 13:16 Փարիզ-2024. բացահայտելով հայ օլիմպիականներին՝ Վահագն Դավթյան. «Օլիմպիական խաղերն իմ վերջնակետը չեն» 12/07/2024 13:09 Սահմանազատման հանձնաժողովն աշխատում է իր ընտրած ռեժիմով, և աշխատանքում որևէ սառեցում չկա. Արշակյան 12/07/2024 13:05 Ո՞ր դեպքում Թուրքիայի հետ կկարողանանք բաց սահման ունենալ. պարզաբանում է ԱԺ փոխնախագահը 12/07/2024 13:02 ՌԴ-ի հետ հարաբերություններում կան հարցեր, որոնց պատասխանները ակնկալում ենք. Արշակյան 12/07/2024 12:56 Մոսկվայի պետական համալսարանում հայերեն կդասավանդեն, կբացվի հայագիտության բաժին 12/07/2024 12:48 Հաճելի է այցելել Տաթևի դյութիչ վանական համալիր, ՀՀ-ն հարուստ է մշակութային կոթողներով․ ԱՄՆ դեսպան 12/07/2024 12:37 Թուրքիան ԵՄ անդամակցության գործընթացի վերականգնման հարցում ակնկալում է աջակցություն. Էրդողանը՝ Մակրոնին 12/07/2024 12:23 Արցախի ԱԱԾ աշխատակիցները կկարողանան աշխատանքի անցնել ՀՀ ԱԱԾ-ում. օրինագիծն ընդունվեց

Տվյալ բաժնի վերջին նյութերը